Tội phạm đang rời bỏ Bitcoin và sử dụng stablecoin ngày càng nhiều

Kỷ nguyên của những hacker trùm mũ trùm đầu tích trữ Bitcoin trong ví dark web đã khép lại.

Năm 2025, trọng tâm của nền kinh tế crypto phi pháp đã dịch chuyển dứt khoát khỏi sự biến động của đồng tiền gốc, sang một hệ thống ngầm dày đặc được neo theo USD.

Theo dữ liệu mới của Chainalysis, stablecoin chiếm tới 84% trong tổng khối lượng giao dịch phi pháp trị giá 154 tỷ USD của năm ngoái, cho thấy rủi ro đang chuyển mạnh sang các “đồng USD lập trình được”.

Sự dịch chuyển mang tính cấu trúc này đã giúp các mạng lưới rửa tiền Trung Quốc mở rộng mô hình “rửa tiền như một dịch vụ”, đồng thời cho phép các quốc gia như Triều Tiên, Nga và Iran tận dụng cùng hạ tầng đó để né tránh các biện pháp kiểm soát của phương Tây.

Vì sao tội phạm rời bỏ Bitcoin

Xu hướng nổi bật nhất trong dữ liệu năm 2025 là việc Bitcoin mất vai trò đồng tiền chủ đạo của tội phạm. Trong hơn một thập kỷ, Bitcoin gần như đồng nghĩa với các hoạt động phi pháp trực tuyến, nhưng vị thế này đã suy giảm đều đặn kể từ năm 2020.

Giai đoạn 2020–2025 cho thấy tỷ trọng dòng tiền “bẩn” bằng Bitcoin lao dốc qua từng năm, trong khi stablecoin tăng vọt và chiếm phần lớn thị phần.

Sự dịch chuyển này không phải ngẫu nhiên. Nó phản ánh xu hướng chung của nền kinh tế crypto hợp pháp, nơi stablecoin ngày càng chiếm ưu thế nhờ tính thực dụng: chuyển tiền xuyên biên giới thuận tiện, biến động thấp hơn so với Bitcoin hay Ethereum, và khả năng ứng dụng rộng rãi trong DeFi.

Chính những đặc điểm này cũng khiến stablecoin trở thành công cụ ưa thích của các tổ chức tội phạm tinh vi.

Việc rời bỏ Bitcoin vì thế thể hiện quá trình “hiện đại hóa” tội phạm tài chính. Thông qua các tài sản neo theo USD, các tác nhân xấu vận hành một phiên bản ngầm của hệ thống ngân hàng truyền thống, với tốc độ Internet và nằm ngoài tầm kiểm soát trực tiếp của cơ quan quản lý Mỹ.

Quá trình “đô la hóa” tội phạm này cho phép các băng nhóm và chủ thể nhà nước thanh toán bằng một đơn vị giá trị ổn định, không phải đối mặt với biến động giá dữ dội của thị trường crypto.

Bước ngoặt địa chính trị

Nếu giai đoạn 2009–2019 là “thời kỳ sơ khai” của các nhóm tội phạm mạng nhỏ lẻ, 2020–2024 là kỷ nguyên “chuyên nghiệp hóa”, thì năm 2025 đánh dấu sự xuất hiện của “làn sóng thứ ba”: hoạt động quy mô lớn của các quốc gia.

Ở giai đoạn này, địa chính trị đã lên on-chain. Các chính phủ khai thác trực tiếp những nhà cung cấp dịch vụ chuyên nghiệp vốn được xây dựng cho tội phạm mạng, đồng thời phát triển hạ tầng riêng để né tránh lệnh trừng phạt trên diện rộng.

Nga là ví dụ điển hình cho tính khả thi của tài sản số do nhà nước hậu thuẫn trong việc né trừng phạt. Sau khi ban hành khung pháp lý vào năm 2024, Nga đã ra mắt token A7A5 neo theo đồng ruble vào tháng 2/2025.

Chỉ trong chưa đầy một năm, token này đã ghi nhận hơn 93,3 tỷ USD giá trị giao dịch, cho phép các thực thể Nga chuyển giá trị xuyên biên giới mà không cần SWIFT hay ngân hàng đại lý phương Tây.

Tương tự, các mạng lưới ủy nhiệm của Iran tiếp tục tận dụng blockchain cho các hoạt động tài chính phi pháp. Các ví được xác nhận trong danh sách trừng phạt cho thấy các mạng lưới thân Iran đã hỗ trợ rửa tiền, bán dầu trái phép và mua sắm vũ khí, hàng hóa với tổng giá trị vượt 2 tỷ USD.

Bất chấp những thất bại quân sự, các tổ chức bị Mỹ coi là khủng bố như Hezbollah, Hamas và Houthis đang sử dụng crypto ở quy mô chưa từng thấy.

Triều Tiên cũng ghi nhận năm hoạt động tàn phá nhất từ trước đến nay, khi các hacker liên quan đến nước này đánh cắp khoảng 2 tỷ USD trong năm 2025, chủ yếu đến từ các vụ tấn công quy mô lớn. Nổi bật nhất là vụ khai thác Bybit vào tháng 2, gây thiệt hại gần 1,5 tỷ USD, trở thành vụ trộm crypto lớn nhất lịch sử.

Công nghiệp hóa hoạt động rửa tiền

Đằng sau sự bùng nổ về quy mô là vai trò ngày càng lớn của các mạng lưới rửa tiền Trung Quốc (CMLN) trong hệ sinh thái on-chain phi pháp. Những mạng lưới này đã đẩy mạnh mức độ đa dạng hóa và chuyên nghiệp hóa của tội phạm crypto.

Dựa trên các mô hình như Huione Guarantee, họ xây dựng những doanh nghiệp tội phạm trọn gói, cung cấp dịch vụ “rửa tiền như một dịch vụ” cho nhiều nhóm khách hàng, từ kẻ lừa đảo, tổ chức scam cho tới hacker do nhà nước Triều Tiên hậu thuẫn và các tổ chức tài trợ khủng bố.

Một xu hướng then chốt trong năm 2025 là việc cả tội phạm lẫn các quốc gia ngày càng phụ thuộc vào những nhà cung cấp hạ tầng “full stack”.

Các đơn vị này, vốn có thể quan sát trực tiếp on-chain, đã tiến hóa từ những nhà bán lại dịch vụ lưu trữ ngách thành các nền tảng hạ tầng tích hợp, cung cấp đăng ký tên miền, hosting “chống đạn” và nhiều dịch vụ kỹ thuật khác được thiết kế để chịu đựng các nỗ lực triệt phá, khiếu nại lạm dụng và thực thi trừng phạt.

Hạ tầng kỹ thuật bền bỉ này khuếch đại phạm vi hoạt động độc hại, cho phép cả tội phạm vì lợi nhuận lẫn các tác nhân gắn với nhà nước duy trì hoạt động ngay cả khi lực lượng thực thi pháp luật tìm cách bóc gỡ mạng lưới của họ.

Sự hội tụ giữa đe dọa số và vật lý

Trong khi tội phạm crypto thường được nhìn nhận qua lăng kính trộm cắp và rửa tiền trên không gian số, năm 2025 cho thấy các hoạt động on-chain ngày càng giao thoa với tội phạm bạo lực ngoài đời thực.

Các đường dây buôn người ngày càng sử dụng crypto cho khâu hậu cần tài chính, chuyển dòng tiền xuyên biên giới với mức độ ẩn danh tương đối cao.

Đáng lo ngại hơn là sự gia tăng các vụ cưỡng ép bằng bạo lực. Tội phạm sử dụng bạo lực để buộc nạn nhân chuyển tài sản, thậm chí canh thời điểm giá crypto tăng mạnh nhằm tối đa hóa giá trị chiếm đoạt.

Hoạt động phi pháp vẫn dưới 1% nền kinh tế crypto

Dù những xu hướng trên rất đáng báo động, bức tranh toàn cảnh vẫn cần được đặt trong bối cảnh rộng hơn. Khối lượng giao dịch phi pháp trong năm 2025 vẫn chiếm dưới 1% tổng quy mô nền kinh tế crypto hợp pháp.

Tuy nhiên, điều khiến các cơ quan quản lý và tình báo lo ngại chính là sự thay đổi về chất lượng của “1%” này. Việc các quốc gia tích hợp stablecoin vào chuỗi cung ứng phi pháp đã đẩy rủi ro lên tầm an ninh quốc gia.

Bước sang năm 2026, thách thức lớn nhất sẽ là làm gián đoạn một nền kinh tế ngầm chuyên nghiệp hóa, có yếu tố nhà nước hậu thuẫn và đã biết cách “vũ khí hóa” hiệu quả của tài chính hiện đại.

Sự phối hợp giữa lực lượng thực thi pháp luật, cơ quan quản lý và các doanh nghiệp crypto sẽ đóng vai trò then chốt, khi tính toàn vẹn của hệ sinh thái giờ đây gắn chặt với sự ổn định địa chính trị toàn cầu.

• a16z dự báo năm 2026: Stablecoin sẽ vượt qua Visa
• 80% doanh thu dầu mỏ của Venezuela được thanh toán bằng USDT để né lệnh trừng phạt

Thạch Sanh