Vấn đề nan giải về stablecoin mà mọi nền kinh tế ngoài Hoa Kỳ đang phải đối mặt

Tờ nhật báo tiếng Anh hàng đầu tại Hồng Kông, South China Morning Post, đã đăng tải một cuộc tranh luận sắc bén về stablecoin vào ngày 25/3, trong bối cảnh thời hạn tháng 3 mà thành phố tự đặt ra cho việc cấp phép stablecoin đầu tiên đang dần khép lại nhưng vẫn chưa có thông báo chính thức.

Cuộc thảo luận đặt ra vấn đề cốt lõi mà mọi khu vực ngoài Mỹ đều phải đối diện: Liệu việc chấp nhận stablecoin neo theo đô la có vô tình làm gia tăng sự phụ thuộc vào chính hệ thống tài chính mà nhiều quốc gia đang tìm cách giảm thiểu?

Nghịch lý đô la

Trong bài viết, Gary Liu — đồng sáng lập Terminal 3, cựu CEO SCMP — đối thoại cùng Liu Xiaochun, nhà kinh tế tại Đại học Giao thông Thượng Hải.

Gary Liu nhận định GENIUS Act có thể là bước đi chính sách tài sản số mang tính bước ngoặt nhất cho đến nay. Khi tới 99% thị trường stablecoin trị giá 300 tỷ USD được định danh bằng đô la Mỹ, việc hợp pháp hóa đã mở cánh cửa cho dòng vốn tổ chức quy mô lớn. Theo ông, các quốc gia muốn xây dựng hệ sinh thái song song đang đứng trước một “cửa sổ cơ hội đang khép lại nhanh chóng”.

Ở chiều ngược lại, Liu Xiaochun đưa ra quan điểm thẳng thắn hơn. Ông cho rằng Washington lựa chọn cấm CBDC nhưng hợp pháp hóa stablecoin nhằm bảo vệ lợi ích kinh tế của cộng đồng crypto. Một đồng đô la kỹ thuật số do chính phủ phát hành, theo ông, sẽ khiến stablecoin tư nhân trở nên dư thừa. Ông ví stablecoin như séc hoặc chip trong sòng bạc — chỉ là đại diện giá trị, vẫn cần quy đổi sang tiền pháp định để hoàn tất thanh toán thực tế.

Nhu cầu thực sự nằm ở đâu

Liu Xiaochun chỉ ra rằng việc ứng dụng stablecoin không mang tính lý thuyết mà xuất phát từ nhu cầu thực tế. Tại các nền kinh tế như Thổ Nhĩ Kỳ, Nigeria hay Argentina, người lao động sử dụng stablecoin neo theo đô la để bảo toàn giá trị trước áp lực mất giá của nội tệ. Các doanh nghiệp công nghệ thanh toán cho đội ngũ phát triển offshore thông qua stablecoin nhằm tránh chi phí và độ trễ của hệ thống ngân hàng truyền thống. Trong khi đó, hoạt động thương mại với các quốc gia bị trừng phạt cũng tận dụng stablecoin để luân chuyển dòng tiền ngoài hệ thống tài chính chính thống.

Từ đó, cuộc tranh luận vượt ra ngoài phạm vi Trung Quốc. Các cơ quan quản lý tại thị trường mới nổi đều đang đối mặt với cùng một nghịch lý: stablecoin theo đô la giúp giảm đáng kể ma sát trong thanh toán xuyên biên giới — thị trường kiều hối được Gary Liu ước tính gần 1.000 tỷ USD mỗi năm — nhưng đồng thời lại củng cố thêm vị thế cấu trúc của đồng USD sau mỗi chu kỳ mở rộng.

Hồng Kông như một bãi thử nghiệm

Cả hai chuyên gia đều đánh giá cao vai trò của các giấy phép sắp được cấp. Gary Liu xem đây là minh chứng rõ nét cho cách mô hình “một quốc gia, hai chế độ” vận hành. Trong khi đó, Liu Xiaochun nhìn nhận Hồng Kông như một trung tâm thanh toán thực dụng, phục vụ các doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng sang những thị trường có biến động tiền tệ mạnh và kiểm soát vốn chặt chẽ.

Cơ quan quản lý Hong Kong Monetary Authority đã xem xét 36 hồ sơ theo Đạo luật Stablecoin ban hành từ tháng 8 năm ngoái. Các tên tuổi như HSBC, liên doanh do Standard Chartered dẫn dắt, cùng OSL Group nằm trong danh sách rút gọn. Việc ưu tiên các tổ chức phát hành do ngân hàng dẫn dắt cho thấy chiến lược đặt trọng tâm vào độ tin cậy thể chế thay vì tốc độ triển khai. Trong khi đó, Ant Group và JD.com đã rút lui dưới áp lực từ Bắc Kinh — một tín hiệu cho thấy giới hạn thực tế của mô hình “một quốc gia, hai chế độ”.

Yếu tố thời điểm mang ý nghĩa quyết định. GENIUS Act đang tái định hình dòng chảy stablecoin toàn cầu, Nga xúc tiến kế hoạch stablecoin riêng, trong khi Liên minh châu Âu thúc đẩy các lựa chọn thay thế đồng euro theo khuôn khổ MiCA.

Cách tiếp cận của Hồng Kông — stablecoin được quản lý chặt chẽ, do ngân hàng phát hành, định danh bằng HKD nhưng thực chất vẫn neo vào USD thông qua cơ chế tỷ giá — phản ánh tư duy thực dụng. Tuy nhiên, điều này cũng củng cố chính nhận định của Gary Liu: dư địa để xây dựng một hệ thống tài chính tách biệt khỏi quỹ đạo của đồng USD đang thu hẹp nhanh chóng.

• Chương trình thưởng Stablecoin đối mặt với nguy cơ bị siết chặt khi cuộc xem xét ngân hàng của Thượng viện sắp diễn ra
• Stablecoin đang chiếm lĩnh tài chính truyền thống: Ripple báo cáo

Ông Giáo