Khi chi phí vượt 70.000 USD, AI lại đang cứu sống các thợ đào Bitcoin

Phố Wall đang rót hàng tỷ USD vào các công ty khai thác Bitcoin niêm yết công khai. Tuy nhiên, luận điểm đầu tư này không còn xoay quanh tương lai của ngành khai thác crypto.

Thay vào đó, các tổ chức tài chính đang xem những doanh nghiệp này như một dạng hạ tầng điện năng và cấp phép cực kỳ khan hiếm trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI). Khi làn sóng AI bùng nổ, nút thắt không còn nằm ở việc thiếu chip bán dẫn tiên tiến mà lại là tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn điện sẵn sàng sử dụng.

Trong vài tháng gần đây, hàng loạt thương vụ tài trợ và cho thuê quy mô lớn đã thúc đẩy một sự dịch chuyển mang tính cấu trúc trong toàn ngành.

Các nhà đầu tư và ngân hàng lớn đang theo đuổi một chiến lược “arbitrage” khá rõ ràng: nhiều công ty khai thác Bitcoin quy mô lớn đã sở hữu sẵn các kết nối điện lưới quan trọng, quỹ đất rộng và đội ngũ vận hành có kinh nghiệm quản lý tải điện công nghiệp.

Bằng cách chuyển đổi những cơ sở này thành trung tâm tính toán hiệu năng cao, các thợ đào có thể thay thế nguồn thu biến động mạnh từ phần thưởng khối crypto bằng dòng tiền ổn định kéo dài nhiều năm – loại dòng tiền mà các tổ chức cho vay truyền thống có thể định giá và tài trợ.

Sự thay đổi định giá này được phản ánh rõ trong các điều khoản tài chính, vốn ngày càng giống với các thương vụ hạ tầng kỹ thuật số truyền thống hơn là các khoản đầu tư mang tính đầu cơ crypto.

Ví dụ, Core Scientific đã hoàn tất vòng giải ngân đầu tiên của khoản vay trị giá 500 triệu USD trong thời hạn 364 ngày từ Morgan Stanley, với khả năng mở rộng tổng cam kết lên tới 1 tỷ USD. Khoản vay này được sử dụng trực tiếp cho việc phát triển trung tâm dữ liệu, mua bất động sản và đảm bảo nguồn năng lượng.

Vì sao các công ty AI muốn hợp tác với thợ đào Bitcoin

Bối cảnh vĩ mô thúc đẩy xu hướng này khá rõ ràng: nhu cầu điện cho các trung tâm dữ liệu tại Mỹ đang tăng với tốc độ chưa từng có, trong khi lưới điện quốc gia không được thiết kế để đáp ứng các tải điện khổng lồ và tập trung như vậy.

Theo ước tính của Viện Nghiên cứu Điện lực (EPRI), các trung tâm dữ liệu tại Mỹ đã tiêu thụ tới 192 terawatt-giờ điện trong năm 2024. Con số này có thể tăng lên gần 790 terawatt-giờ vào năm 2030, tương đương khoảng 17% tổng sản lượng điện của nước Mỹ.

Làn sóng nhu cầu này đang va chạm với thực tế chậm chạp của việc xây dựng hạ tầng truyền tải điện và quy trình chờ kết nối lưới.

Một báo cáo gần đây từ Bloom Energy cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa khả năng cung cấp điện của các công ty tiện ích khu vực và kỳ vọng của các “hyperscaler” – những doanh nghiệp vận hành trung tâm dữ liệu siêu quy mô. Theo đó, thời gian để có thể cấp điện thực tế có thể dài hơn 1,5–2 năm so với dự tính của các nhà phát triển.

Trong môi trường tắc nghẽn này, lợi thế cạnh tranh không còn là sở hữu đất hay đặt mua máy chủ, mà là khả năng có sẵn công suất điện đã được kết nối lưới.

Và chính các cơ sở khai thác Bitcoin – vốn đã có đầy đủ giấy phép và kết nối điện – lại đang sở hữu tài sản khan hiếm đó.

Áp lực sau sự kiện halving buộc thợ đào xoay trục sang AI

Làn sóng chuyển hướng sang AI không chỉ là cơ hội kinh doanh mà còn là chiến lược sinh tồn của ngành đào Bitcoin.

Sau sự kiện Bitcoin halving 2024 vào tháng 4/2024, phần thưởng khối bị cắt giảm một nửa, khiến kinh tế khai thác Bitcoin suy yếu đáng kể.

Đồng thời, hashrate toàn cầu liên tục tăng đã làm gia tăng cạnh tranh cho lượng phần thưởng ngày càng nhỏ.

Theo dữ liệu từ CryptoQuant, chi phí tiền mặt trung bình để khai thác một Bitcoin đối với các công ty niêm yết đã vượt 70.000 USD trong quý IV/2025. Nếu tính thêm các chi phí phi tiền mặt như khấu hao và cổ phiếu thưởng, chi phí thực tế có thể cao hơn đáng kể.

Trong khi đó, giá Bitcoin hiện dao động quanh 70.500 USD, đồng nghĩa với việc lợi nhuận trên mỗi BTC khai thác được chỉ còn khoảng 500 USD trong điều kiện tốt nhất. Trên thực tế, thậm chí lỗ nặng nếu không quản lý tốt.

Tình hình càng khó khăn hơn khi Bitcoin đã giảm khoảng 40% so với mức đỉnh lịch sử 126.000 USD vào tháng 10.

Khi “hashprice” giảm mạnh, các công ty đào Bitcoin trở nên cực kỳ nhạy cảm với giá điện. Họ không thể kiểm soát độ khó mạng lưới hay giá Bitcoin, nhưng có thể thay đổi mô hình khách hàng.

Trong bối cảnh đó, dịch vụ tính toán AI mở ra con đường mới, nơi doanh thu đến từ các khách hàng có uy tín tín dụng cao, hợp đồng dài hạn và yêu cầu vận hành ổn định.

Thực tế khắc nghiệt của việc chuyển đổi sang trung tâm dữ liệu AI

Tuy nhiên, câu chuyện thị trường đang phần nào bỏ qua rủi ro thực thi rất lớn.

Mặc dù GPU và ASIC đều tiêu thụ lượng điện khổng lồ, nhưng điểm tương đồng gần như dừng lại ở đó.

Việc biến một mỏ đào Bitcoin thành trung tâm dữ liệu AI không đơn giản chỉ là thay thế phần cứng.

Các trang trại đào coin truyền thống thường chỉ là nhà kho kim loại hoặc container cải tiến, sử dụng hệ thống làm mát đơn giản và kết nối internet cơ bản. Nếu cần thiết, chúng có thể tắt hoạt động trong vài giây mà không gây thiệt hại tài chính lớn.

Ngược lại, một trung tâm dữ liệu AI đạt chuẩn Tier-3 cần cơ sở hạ tầng chống thời tiết hoàn chỉnh, hệ thống làm mát bằng chất lỏng trực tiếp tới chip, mạng cáp quang dự phòng và hệ thống máy phát điện dự phòng khổng lồ nhằm đảm bảo thời gian hoạt động 99,999%.

Khoản chi phí đầu tư (CapEx) để thu hẹp khoảng cách hạ tầng này là cực kỳ lớn. Nếu một công ty đào Bitcoin không thể huy động hàng trăm triệu USD vốn đầu tư ban đầu, công suất điện mà họ sở hữu gần như vô giá trị đối với các nhà phát triển AI.

“Hyperscaler” trở thành nguồn bảo lãnh tài chính

Để giải quyết khoảng cách vốn này, ngành đang dựa vào một cơ chế tài trợ mới: bảo lãnh từ các “hyperscaler”.

Khi một công ty đào ký hợp đồng cho thuê với nhà cung cấp hạ tầng AI, các tập đoàn công nghệ lớn như Google có thể đứng ra bảo lãnh các khoản thanh toán. Riêng Google đã hỗ trợ khoảng 5 tỷ USD cho các thương vụ dạng này.

Cơ chế bảo lãnh này giúp biến một doanh nghiệp đào Bitcoin đầy biến động thành một “chủ nhà” có dòng tiền đáng tin cậy, cho phép họ huy động vốn dự án với tỷ lệ vay lên tới 85% chi phí.

Nhờ vậy, các công ty AI có thể nhanh chóng tiếp cận hạ tầng điện đã sẵn sàng mà không phải chờ tới 7 năm để xây dựng trạm biến áp mới.

Kết quả là nhiều công ty khai thác Bitcoin niêm yết như Bitfarms, TeraWulf, CleanSpark và Hut 8 đã công bố chiến lược chuyển hướng sang AI. Theo ước tính của CoinShares, tổng giá trị các hợp đồng AI và tính toán hiệu năng cao mà nhóm công ty này công bố trong năm qua đã vượt 43 tỷ USD.

Cơ hội dài hạn hay bong bóng mới?

Câu hỏi lớn nhất đối với Phố Wall là liệu mô hình này có bền vững hay chỉ là một giao dịch đông đúc dễ vỡ.

Nếu tình trạng thiếu điện tiếp tục kéo dài, các thợ đào có thể chuyển mình thành doanh nghiệp hạ tầng thực thụ – cung cấp năng lượng và không gian cho trung tâm dữ liệu AI.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này cũng tạo ra khủng hoảng định danh trong định giá. Hiện tại, thị trường cổ phiếu định giá các công ty đào Bitcoin giống như cổ phiếu công nghệ có biến động cao. Nhưng nếu họ trở thành những “chủ nhà” thu tiền thuê trung tâm dữ liệu ổn định, hệ số định giá có thể giảm xuống tương tự các quỹ đầu tư bất động sản hoặc công ty tiện ích.

Ngoài ra, nếu nhu cầu AI chậm lại, những doanh nghiệp đã vay nợ lớn để chuyển đổi hạ tầng có thể đối mặt với áp lực tái cấp vốn rất nghiêm trọng.

Theo dự báo của NextEra Energy, Mỹ có thể cần bổ sung thêm 15–30 gigawatt công suất phát điện trước năm 2035 chỉ để phục vụ các trung tâm dữ liệu.

Điều đó cho thấy sự thay đổi này lớn hơn rất nhiều so với riêng ngành crypto.

Trên thực tế, các công ty đào Bitcoin chưa bao giờ dự định trở thành một phần quan trọng trong quy hoạch lưới điện truyền thống. Nhưng trong nền kinh tế mới – nơi megawatt và AI trở thành tài sản chiến lược – họ đã vô tình rơi vào vị trí đó, và Phố Wall sẵn sàng chi tiền để tận dụng cơ hội.