BlackRock nâng cấp IBIT: Bước ngoặt với cơ chế “in-kind”

Quỹ ETF Bitcoin lớn nhất thế giới vừa chính thức thay đổi cơ chế giao dịch, cho phép nạp rút Bitcoin trực tiếp thay vì phải thông qua tiền mặt. Quỹ iShares Bitcoin Trust (IBIT) của BlackRock – quỹ đã thu hút hơn 20 tỷ USD kể từ khi ra mắt – nay có thể xử lý quá trình tạo lập và mua lại chứng chỉ quỹ theo hình thức “in-kind”.

Từ giao dịch bằng tiền mặt đến hoán đổi trực tiếp Bitcoin

Khi các ETF Bitcoin giao ngay được SEC phê duyệt vào tháng 1/2024, tất cả đều phải hoạt động theo cơ chế tiền mặt. Ví dụ, để mua IBIT, một nhà tạo lập thị trường (AP) như Citadel hay UBS sẽ bán chứng chỉ ETF và gửi tiền mặt đến Coinbase để mua Bitcoin. Khi rút, nhà đầu tư sẽ nhận lại tiền mặt và Coinbase phải bán Bitcoin để bù đắp.

Cách vận hành này khiến chi phí tăng lên do phát sinh phí giao dịch, phí lưu ký và đặc biệt là gánh nặng thuế. Ngoài ra, các AP không thể chuyển ngay Bitcoin trong kho của mình, buộc phải thực hiện giao dịch tiền mặt, dẫn đến chênh lệch giá mua – bán nới rộng và sai lệch giữa giá IBIT và giá Bitcoin cơ sở.

Cơ chế in-kind: lợi ích lớn cho tổ chức

Với cơ chế mới, nếu một AP cần tạo 1.000 BTC giá trị chứng chỉ IBIT, họ chỉ cần chuyển 1.000 BTC từ ví của mình. Ngược lại, khi rút vốn, họ có thể nhận lại Bitcoin trực tiếp mà không cần bán ra để đổi tiền mặt.

SEC cho phép bốn tổ chức lớn áp dụng cơ chế này: Jane Street, Virtu Americas, JP Morgan Securities và Marex – những tên tuổi vốn đã chiếm lĩnh thị trường tạo lập ETF. Nhờ đó, họ có thể quản lý tồn kho hiệu quả hơn, thực hiện arbitrage nhanh hơn và giảm thiểu rủi ro cơ sở.

Tác động về thuế và thanh khoản

Một trong những điểm đáng chú ý nhất là tác động thuế. Khi rút vốn bằng tiền mặt, việc bán Bitcoin có thể tạo ra sự kiện chịu thuế. Ngược lại, chuyển đổi in-kind thường được coi là trung lập về thuế, mang lại lợi thế lớn cho các tổ chức quản lý bảng cân đối kế toán. Một số luật sư ETF còn cho rằng điều này có thể giúp tránh rắc rối liên quan đến quy tắc “wash-sale”.

IBIT củng cố vị thế dẫn đầu

IBIT vốn đã vượt trội về dòng vốn. Theo dữ liệu từ Farside, quỹ này thường xuyên thu hút hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ USD dòng tiền ròng, ngay cả khi các đối thủ bị rút vốn. Với cơ chế in-kind, BlackRock càng giảm thêm chi phí giao dịch và rủi ro thuế, khiến IBIT trở thành bể thanh khoản mặc định trên thị trường ETF Bitcoin.

Các nhà đầu tư nhỏ lẻ sẽ ít nhận thấy sự khác biệt – IBIT vẫn giao dịch với mã cũ và phí không đổi. Tuy nhiên, với các tổ chức, mức chênh lệch giá mua – bán hẹp hơn, chi phí ẩn thấp hơn và sai lệch giá so với Bitcoin có thể tiếp tục thu hẹp.

Tác động thị trường rộng hơn

Cơ chế mới có thể thúc đẩy thêm dòng vốn vào IBIT, ít nhất cho đến khi các quỹ ETF khác được cấp phép tương tự. Đồng thời, việc di chuyển Bitcoin trực tiếp giữa ví lưu ký và AP mà không cần qua kênh fiat có thể cải thiện thanh khoản trên thị trường giao ngay, đồng thời gia tăng khối lượng trên các thị trường phái sinh liên quan.

Tóm lại, BlackRock cuối cùng đã có được phiên bản ETF Bitcoin mà họ mong muốn ngay từ đầu: một quỹ in-kind thực sự, phản ánh sát nhất giá trị Bitcoin cơ sở.

• BlackRock ra mắt quỹ Solana ETF ngay đợt đầu sẽ gây “rối rắm”
• BlackRock Canada mở chương trình cho vay chứng khoán cho iShares Bitcoin ETF

Hàn Tín