Rủi ro độc lập của Fed và tác động đến Bitcoin năm 2026

Hôm qua, nhiều nhà đầu tư trên các thị trường đồng loạt làm cùng một việc: mở video và nghe Chủ tịch Fed đọc như thể ông đang cầm sổ tay khủng hoảng.

Jerome Powell cho biết Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đã nhận được trát triệu tập bồi thẩm đoàn, trong khi chính quyền Tổng thống Donald Trump đe dọa truy tố hình sự liên quan đến lời khai về một dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá 3 tỷ USD. Powell gọi đây là lý do chính trị nhằm gây áp lực để Fed hạ lãi suất.

Hãng AP đánh giá đây là sự leo thang chưa từng có, trực tiếp thách thức ý tưởng rằng Fed ra quyết định mà không chịu ảnh hưởng chính trị.

Cụm từ “độc lập của Fed” nghe có vẻ lý thuyết, nhưng khi thị trường định giá lại theo thời gian thực, nó lập tức trở thành hiện thực.

Sáng thứ Hai, các “van an toàn” kinh điển bắt đầu phản ứng. Vàng vọt lên kỷ lục khoảng 4.600 USD/ounce, đồng USD giảm, và hợp đồng tương lai cổ phiếu nghiêng về xu hướng thấp hơn. Reuters tường thuật ngắn gọn: “cổ phiếu rung lắc, USD giảm,” nhưng thực chất các nhà giao dịch đang nghĩ: “Nếu quy tắc thay đổi thì sao?”

Crypto phản ứng theo cách thường thấy khi câu chuyện vĩ mô chuyển từ con số sang niềm tin. Bitcoin và Ethereum tăng khoảng 1,5% và 1,2% trước khi điều chỉnh cùng với đà giảm mạnh nhất của USD trong ba tuần.

Ở đây, kịch bản vĩ mô “lãi suất tăng – Bitcoin giảm” trở nên chưa đủ. Sốc lần này lớn hơn cả cuộc họp Fed tiếp theo. Nó liên quan đến việc liệu cơ quan định giá tiền có thể bị áp lực, đe dọa hoặc tác động hay không. Thị trường có cách biến khái niệm trừu tượng thành giá cả cụ thể.

Rủi ro độc lập được định giá

Mỗi chu kỳ đều có thời điểm các nhà đầu tư crypto nhận ra “vĩ mô” không chỉ là biểu đồ dot plot. Đôi khi là câu chuyện thanh khoản, đôi khi là câu chuyện tiền tệ, đôi khi là niềm tin về điều gì sẽ vẫn đúng trong một năm tới.

Độc lập của ngân hàng trung ương thuộc nhóm cuối cùng. Nếu nhà đầu tư tin rằng phản ứng của Fed có thể bị thay đổi bởi đe dọa pháp lý hoặc áp lực chính trị, họ sẽ yêu cầu bù đắp rủi ro. Và yêu cầu này ảnh hưởng trực tiếp đến crypto.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) từng nhấn mạnh rằng áp lực chính trị có thể làm giảm uy tín, phá vỡ kỳ vọng lạm phát và gây bất ổn rộng hơn. IMF cũng khẳng định độc lập là trụ cột lâu dài cho ổn định giá cả và niềm tin.

Niềm tin là đầu vào, định giá là đầu ra. Khi niềm tin bị đặt câu hỏi, thị trường không chờ một bài học hiến pháp. Nó tìm kiếm các công cụ phòng ngừa, định giá lại biến động và điều chỉnh kỳ vọng về chính sách tương lai.

Đó là kênh biến động mới cho Bitcoin: kênh rủi ro quản trị.

Ba kênh tác động đến Bitcoin năm 2026

1. Kênh uy tín đồng USD
   
   Khi độc lập bị thử thách, nhà đầu tư đặt câu hỏi về chính sách tương lai và cam kết ổn định giá dài hạn.
   
   Điều này thể hiện rõ ở đồng USD. Vàng thường hưởng lợi vì được coi là tài sản “ngoài vùng tác động chính trị.” Bitcoin cũng phản ứng mạnh, vì nguồn gốc của nó gắn liền với niềm tin thấp vào các tổ chức tài chính.

2. Kênh term premium (lợi suất kỳ hạn)
   
   Term premium là bù trừ thêm mà nhà đầu tư yêu cầu khi nắm giữ trái phiếu dài hạn so với kỳ vọng lãi suất ngắn hạn. Khi lòng tin bị nghi ngờ, term premium tăng – một tín hiệu về sự bất định đang lớn dần. Nghiên cứu gần đây cho thấy mối liên hệ giữa Bitcoin và term premium 10 năm ngày càng mạnh kể từ đầu 2024.

3. Kênh cơ chế thị trường: biến động lãi suất và thanh khoản
   
   Rủi ro độc lập làm tăng bất định → bất định tăng biến động → biến động thắt chặt ngân sách rủi ro → thay đổi đòn bẩy hệ thống. Chỉ số MOVE là thước đo biến động lãi suất, ảnh hưởng tới các tài sản khác, trong đó có crypto. Vì vậy Bitcoin có thể tăng mạnh khi có tin đầu tiên, nhưng sau đó giảm nếu diễn biến kích hoạt bán tháo bắt buộc.

Lịch sử và deadline năm 2026

Powell kết thúc nhiệm kỳ tháng 5/2026, khiến vấn đề kế nhiệm trở thành yếu tố định giá.

Cũng có câu chuyện pháp lý: Tòa án Tối cao sẽ xem xét vụ Tổng thống Donald Trump cố gắng loại bỏ Ủy viên Fed Lisa Cook, với phiên tranh luận dự kiến tháng 1/2026. Những ngày quan trọng này biến rủi ro độc lập từ khái niệm trừu tượng thành yếu tố có thể giao dịch.

Bảng quan sát “niềm tin”

• USD: theo dõi DXY và hiệu suất so với CHF, EUR để đánh giá niềm tin.

• Term premium: theo dõi ACM và dữ liệu San Francisco Fed. Tăng liên tục → rủi ro uy tín đang được định giá.

• Biến động lãi suất (MOVE): nếu tăng khi Bitcoin tăng → câu chuyện phòng ngừa uy tín chiếm ưu thế; nếu Bitcoin giảm → rủi ro cơ chế chiếm ưu thế.

• Vàng & Bitcoin: vàng dẫn → thị trường phòng ngừa uy tín; Bitcoin dẫn → giao dịch theo thanh khoản beta.

Ba kịch bản cho 2026

1. Hấp thụ sốc: Fed duy trì độc lập, thị trường coi đây là sự kiện nhất thời → Bitcoin trở lại giao dịch theo thanh khoản và tăng trưởng.

2. Áp lực kéo dài: Mỗi bước pháp lý tạo sóng định giá mới → Bitcoin biến động giữa niềm tin và thanh khoản.

3. Chính sách có thể bị tác động: Term premium tăng, biến động tài sản tăng, kỳ vọng lạm phát nhảy múa → Bitcoin có thể được mua làm phòng ngừa uy tín, nhưng vẫn chịu tổn thất ngắn hạn khi thị trường thắt chặt.

Lưu ý cuối cùng: bối cảnh lãi suất

Ngay cả khi độc lập bị thử thách, lãi suất cơ bản vẫn quan trọng. Một số dự báo đã tính đến việc Fed hạ lãi suất trong năm 2026. Nếu lãi suất giảm do kinh tế yếu → câu chuyện khác so với giảm do áp lực chính trị → nhà đầu tư sẽ tìm công cụ phòng ngừa khác nhau.

Powell vừa tạo ra tín hiệu rằng một loại rủi ro vĩ mô mới đã xuất hiện: độc lập của Fed giờ có ngày, có vụ kiện, và đã được thị trường phản ứng. Điều này biến nó thành một yếu tố giao dịch thực tế.

• Bitcoin tăng nhẹ trước cuộc điều tra của Trump nhắm vào Chủ tịch Fed Jerome Powell
• Quan chức Fed cho biết dữ liệu lạm phát có thể phù hợp với điều kiện kinh tế vào tháng Tư

Thạch Sanh