Ethereum 2026: Fork Glamsterdam và Heze-Bogota, mở rộng L1 và hơn thế nữa

Mặc dù “block access lists” nghe có vẻ như một cơ chế kiểm duyệt, nhưng bản nâng cấp này thực chất cho phép xử lý block song song “hoàn hảo”.

Cho đến nay, Ethereum vẫn chạy ở chế độ một làn duy nhất, với hàng đợi giao dịch dài được thực thi tuần tự từng cái một. Block Access Lists cho phép tăng thông lượng như một xa lộ nhiều làn, nơi nhiều giao dịch có thể được xử lý cùng lúc.

Thuật ngữ này chỉ một bản đồ dữ liệu được đưa vào mỗi block, do block producer tạo ra bằng cách thực thi trước tất cả giao dịch trên các thiết bị cao cấp. Bản đồ này cho Ethereum client biết giao dịch nào ảnh hưởng đến các giao dịch, tài khoản và storage slot khác ra sao, đồng thời nêu rõ sự thay đổi trạng thái sau mỗi giao dịch. Nhờ đó, client có thể chia nhỏ giao dịch và chạy trên nhiều lõi CPU đồng thời mà không xảy ra xung đột.

“Với Block Access List, chúng tôi sẽ thu thập toàn bộ trạng thái thay đổi từ giao dịch này sang giao dịch khác và đưa thông tin đó vào block,” Gabriel Trintinalia, kỹ sư blockchain cao cấp tại Consensys, người đang làm việc trên client Besu, giải thích.

Cơ chế này cũng cho phép client tải trước toàn bộ dữ liệu cần thiết từ ổ cứng vào bộ nhớ, thay vì phải đọc ổ cứng theo thứ tự liên tục, điều mà Trintinalia gọi là “nút thắt lớn nhất hiện nay”.

Xử lý song song hoàn hảo sẽ giúp Ethereum đạt được TPS cao hơn và block lớn hơn mà không cần nâng giới hạn gas.

Quá trình tách rời block builder và proposer đã bắt đầu với MEV Boost, một giải pháp ngoài giao thức sử dụng các relay tập trung làm trung gian và xử lý khoảng 90% block. Enshrined Proposer Builder Separation (ePBS) sẽ tích hợp trực tiếp cơ chế này vào layer đồng thuận của Ethereum, cho phép vận hành không cần tin cậy.

Ý tưởng của việc tách hai vai trò này là: các block builder cạnh tranh với nhau để chọn và sắp xếp giao dịch tốt nhất nhằm xây dựng block, trong khi các proposer quyết định block nào sẽ được đề xuất. Mục tiêu là giảm áp lực tập trung từ maximal extractable value (MEV), đồng thời nâng cao bảo mật, phân quyền và khả năng chống kiểm duyệt.

Về mặt mở rộng, lợi ích lớn nhất của ePBS là tăng thời gian tạo và truyền ZK-proofs trong toàn mạng. Hiện tại, validator bị phạt nếu thực thi chậm, điều này làm giảm động lực chờ để xác minh ZK-proofs. ePBS sẽ cung cấp thêm thời gian để nhận và xác minh các bằng chứng này.

Điều này cho phép attester có thêm thời gian nhận proofs và prover có thêm thời gian tạo proofs, theo giải thích của nhà nghiên cứu Ethereum Ladislaus von Daniels, đồng thời ePBS tách validation block khỏi execution block, mở ra một dạng delayed execution mới.

“Điều này làm cho việc tham gia zkAttesting trở nên hấp dẫn và có lợi hơn cho validator.”

Nhà nghiên cứu Ethereum Foundation Justin Drake ước tính khoảng 10% validator sẽ chuyển sang ZK sau khi cơ chế này triển khai, điều này sẽ mở đường cho việc tăng thêm giới hạn gas.