Dự trữ Bitcoin Mỹ có thể mất 30% vì phán quyết vụ Bitfinex

Dự trữ Bitcoin chiến lược của Mỹ có thể mất gần 30% lượng nắm giữ chỉ sau một quyết định pháp lý, ngay cả khi chính phủ không bán ra bất kỳ đồng BTC nào.

Năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp thành lập Dự trữ Bitcoin Chiến lược (Strategic Bitcoin Reserve – SBR). Sắc lệnh yêu cầu Bộ Tài chính Mỹ hợp nhất toàn bộ BTC do chính phủ kiểm soát vào một tài khoản dự trữ và cam kết sẽ không bán số tài sản này.

Tuy nhiên, con số tiêu đề về quy mô dự trữ có thể đang phóng đại lượng BTC mà chính phủ thực sự có thể coi là tài sản chiến lược lâu dài.

Theo dữ liệu từ Bitcoin Treasuries, chính phủ Mỹ đang kiểm soát khoảng 328.372 BTC, trở thành quốc gia nắm giữ BTC lớn nhất thế giới ở cấp nhà nước. Với mức giá khoảng 65.842 USD/BTC, số tài sản này tương đương khoảng 21,6 tỷ USD.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ: một phần đáng kể trong số đó là BTC bị thu giữ, chứ chưa hẳn là tài sản “sạch” thuộc sở hữu chiến lược hoàn toàn của chính phủ.

Sắc lệnh hành pháp cho phép xử lý tài sản theo phán quyết của tòa án có thẩm quyền, đồng thời quy định rõ ngoại lệ đối với các tài sản cần hoàn trả cho nạn nhân có thể xác minh trong các vụ án hình sự.

Ngoại lệ này đặc biệt quan trọng vì khoảng 94.643 BTC – tương đương gần 30% lượng nắm giữ của chính phủ – có liên quan đến vụ hack Bitfinex năm 2016.

Nếu số BTC này được hoàn trả theo cơ chế bồi thường, quy mô dự trữ sẽ tự động giảm xuống còn khoảng 234.000 BTC.

Con số dự trữ là thật, nhưng quyền sở hữu vẫn là dấu hỏi

Dự trữ Bitcoin Chiến lược thường được nhìn nhận như một bảng cân đối tài sản quốc gia “sạch”. Trên thực tế, đây là một cấu trúc pha trộn giữa pháp lý và kế toán.

Một phần BTC đã hoàn tất quy trình tịch thu và rõ ràng thuộc quyền kiểm soát của Mỹ. Tuy nhiên, một phần khác vẫn đang vướng vào các vụ án hình sự, yêu cầu bồi thường hoặc thủ tục tố tụng có thể kéo dài nhiều năm.

Trường hợp 94.643 BTC liên quan đến Bitfinex là ví dụ rõ ràng nhất. Số BTC này đang được lưu ký dưới sự kiểm soát của chính phủ và được thị trường tính vào tổng dự trữ.

Tuy nhiên, nếu tòa án phán quyết rằng tài sản phải được hoàn trả cho nạn nhân, thì trên thực tế chúng chưa bao giờ là tài sản dự trữ chiến lược lâu dài.

Điều này khiến cả hai phe tranh luận đều có thể đang bỏ sót bản chất vấn đề.

Quan điểm lạc quan có thể đang đánh giá quá cao độ bền vững của dự trữ nếu coi mọi BTC do chính phủ kiểm soát đều là tài sản chiến lược vĩnh viễn. Ngược lại, quan điểm bi quan có thể thổi phồng tác động thị trường nếu coi việc hoàn trả là hành động “bán ra” của chính phủ.

Sự khác biệt pháp lý này có ý nghĩa lớn đối với giá, tâm lý thị trường và cách nhà đầu tư diễn giải vai trò của SBR.

Vì sao số BTC của Bitfinex vẫn bị “đóng băng”

Vụ hack Bitfinex vào tháng 8/2016 khiến 119.754 BTC bị đánh cắp, một trong những vụ trộm BTC lớn nhất lịch sử crypto.

Tháng 2/2022, giới chức Mỹ thu hồi khoảng 94.643 BTC liên quan đến vụ việc này, một động thái gây chú ý cả về quy mô lẫn thời điểm.

Vấn đề tiếp theo là cơ chế bồi thường.

Tháng 1/2025, các công tố viên đề nghị tòa án liên bang cho phép hoàn trả tài sản cho Bitfinex dưới hình thức “in-kind restitution” – tức trả lại trực tiếp bằng BTC thay vì bán ra rồi quy đổi sang USD.

Sự khác biệt này có ý nghĩa lớn với cấu trúc thị trường.

Nếu chính phủ bán hoặc đấu giá, thị trường sẽ chứng kiến một sự kiện cung rõ ràng với quy mô và thời điểm cụ thể. Ngược lại, hoàn trả bằng BTC sẽ chuyển quyết định tiếp theo sang bên nhận – có thể là Bitfinex, người dùng cũ hoặc cả hai, tùy theo phán quyết cuối cùng.

Theo quy trình tịch thu tài sản của Mỹ, bên thứ ba có quyền nộp đơn yêu cầu trong một thủ tục phụ trợ. Trong vụ Bitfinex, đây chính là điểm tranh chấp trọng tâm.

Một số khách hàng cho rằng tài sản bị đánh cắp thuộc sở hữu cá nhân của họ. Trong khi đó, Bitfinex lập luận rằng họ mới là bên chịu thiệt hại kinh tế cuối cùng sau khi phân bổ tổn thất và bồi hoàn cho người dùng bằng các cơ chế nội bộ.

Kết quả của vụ việc này có thể tạo tiền lệ cho cách xử lý bồi thường trong các vụ hack sàn giao dịch tương lai.

Cho đến khi tòa án ra phán quyết hoặc các bên đạt được thỏa thuận, số BTC này vẫn bị “đóng băng” về mặt thực tế, dù trên chuỗi khối chúng có vẻ ổn định.

LEO trở thành “công cụ định giá” phán quyết tòa án

Trong khi tiến trình pháp lý diễn ra chậm chạp, thị trường đang tìm cách định giá kết quả thông qua token UNUS SED LEO (LEO) – token sàn của Bitfinex và iFinex.

Bitfinex cho biết nếu nhận được BTC thu hồi, họ sẽ sử dụng 80% giá trị ròng để mua lại và đốt LEO trong vòng 18 tháng, bao gồm cả các giao dịch OTC như hoán đổi trực tiếp BTC lấy LEO.

Điều này biến một quyết định của tòa án liên bang thành một cơ chế mua lại quy mô lớn, cho phép thị trường đầu cơ vào dòng thời gian trước khi có phán quyết chính thức.

Theo mô hình của Vetle Lunde, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại K33 Research, LEO có hai động lực giá chính: chương trình mua lại từ doanh thu giao dịch và kỳ vọng đốt token từ số BTC thu hồi.

Với giả định khoảng 95.000 BTC được hoàn trả, 80% tương đương khoảng 75.000 BTC, trị giá gần 5 tỷ USD theo giá hiện tại. Trong khi đó, chương trình mua lại từ doanh thu giao dịch chỉ tương đương khoảng 125 triệu USD giá trị hợp lý.

Dữ liệu từ CoinMarketCap cho thấy LEO có vốn hóa khoảng 8 tỷ USD nhưng khối lượng giao dịch 24 giờ chỉ khoảng 7,1 triệu USD – thanh khoản mỏng, dễ khuếch đại biến động giá.

LEO hiện đang giao dịch với mức premium khoảng 60% so với giá trị hợp lý ước tính, mức cao nhất kể từ giai đoạn tăng mạnh sau thông báo thu giữ năm 2022. Tính thanh khoản thấp và cơ cấu sở hữu tập trung khiến một nhóm nhỏ nhà đầu tư có thể tác động mạnh đến giá.

Do đó, thị trường có thể đang “đón đầu” việc chuyển giao tài sản, hoặc đơn giản là chạy theo động lượng trong bối cảnh giá trị nội tại bị đẩy xuống hàng thứ yếu.

Tiêu đề có thể gây sốc hơn thực tế dòng cung BTC

Bối cảnh vĩ mô đầu năm 2026 cho thấy Bitcoin đang giao dịch trong môi trường risk-off. Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay đã chứng kiến dòng vốn rút ròng hơn 4,5 tỷ USD với chuỗi 5 tuần liên tiếp bị rút vốn.

Trong môi trường nhạy cảm với nguồn cung như vậy, một tiêu đề kiểu “Mỹ chuyển 95.000 BTC” chắc chắn sẽ gây sốc.

Tuy nhiên, nếu tài sản rời khỏi quyền lưu ký của chính phủ, đó sẽ là hoạt động bồi thường chứ không phải bán ra. Và nếu Bitfinex thực hiện đúng kế hoạch mua lại và đốt token, dòng BTC sẽ được phân bổ dần theo thời gian thay vì xả ồ ạt.

Theo ước tính sơ bộ, 75.000 BTC trong 18 tháng tương đương khoảng 139 BTC mỗi ngày – con số không đáng kể so với áp lực phân phối từ holder dài hạn và dòng rút ETF trong 5 tháng qua.

Vì vậy, tác động lớn nhất có thể đến từ cách truyền thông diễn giải thay vì dòng cung thực tế.

SBR không chỉ là một kho dự trữ tài sản số, mà còn là tín hiệu chính trị và thị trường. Cách đóng khung “Mỹ mất 30% dự trữ Bitcoin” có thể kích hoạt biến động mạnh vì dễ gây cảm xúc và phù hợp với tiêu đề ngắn gọn.

Tuy nhiên, về bản chất pháp lý, nếu phần BTC của Bitfinex rời khỏi quyền kiểm soát chính phủ, Mỹ không hề từ bỏ chính sách dự trữ. Ngược lại, họ đang thực thi đúng nguyên tắc pháp quyền – điều đã được quy định ngay từ khi thiết lập khuôn khổ Dự trữ Bitcoin Chiến lược.

• Bitcoin đối mặt “deadline” Power Law vào cuối năm 2026‘
• Phân tích lịch sử: Bitcoin ghi nhận mức lợi nhuận trung bình 122.000 USD sau 10 tháng
• Mức độ quan tâm đến Bitcoin tại Mỹ đạt đỉnh 5 năm bất chấp giá lao dốc trong thị trường gấu

Vương Tiễn