Fed mở lối cho stablecoin, Arthur Hayes cảnh báo khủng hoảng ngân hàng

Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Christopher Waller hôm 21/10 đã đề xuất một loại tài khoản thanh toán mới dành cho các tổ chức phát hành stablecoin và doanh nghiệp crypto, cho phép họ truy cập trực tiếp vào hệ thống thanh toán của Fed mà không cần quyền lợi đầy đủ như tài khoản “master account” truyền thống.

Động thái này, được công bố tại Hội nghị Đổi mới Thanh toán đầu tiên của Fed, đánh dấu sự thay đổi lớn trong lập trường của ngân hàng trung ương Mỹ – vốn trước đây luôn thận trọng với các công ty tài sản số.

Cấu trúc “tài khoản gọn nhẹ” của Fed

Waller mô tả loại tài khoản mới như một phiên bản “rút gọn” của tài khoản master account, cho phép kết nối với hệ thống Fedwire và ACH nhưng không có quyền hưởng lãi suất, không được thấu chi và không được vay khẩn cấp.

Tài khoản này chỉ phục vụ thanh toán, với hạn mức số dư, không sinh lãi và không cho phép vay qua cửa sổ chiết khấu – nhằm mở ra “cánh cửa thanh toán” mới cho các tổ chức phát hành stablecoin, qua đó có thể định hình lại cách họ xử lý dòng tiền đô la.

Những tổ chức đang theo đuổi tài khoản master account đầy đủ như Custodia Bank, Kraken, Ripple hay Anchorage Digital có thể hưởng lợi từ quy trình phê duyệt nhanh hơn.

Khôi phục mô hình “ngân hàng hẹp”

Đề xuất của Waller được xem là hồi sinh mô hình “narrow banking” – tách biệt chức năng thanh toán khỏi hoạt động cho vay.

Các tổ chức phát hành stablecoin vốn đã hoạt động tương tự ngân hàng hẹp khi nắm giữ tài sản dự trữ được bảo chứng và xử lý thanh toán mà không tạo tín dụng, song họ vẫn thiếu quyền truy cập trực tiếp vào Fed, buộc phải dựa vào các ngân hàng thương mại để đổi và phát hành token.

Theo đề xuất, các doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn sẽ được phép nắm giữ dự trữ trực tiếp tại Fed, bảo chứng stablecoin bằng tiền trung ương và loại bỏ các nút thắt giữa ngân hàng thương mại và đối tác – yếu tố thường gây tắc nghẽn trong thời kỳ biến động.

Khi dự trữ được giữ tại Fed thay vì ngân hàng thương mại, stablecoin sẽ trở thành khoản nợ trực tiếp của ngân hàng trung ương, loại bỏ rủi ro tín dụng và giảm nguy cơ “bank run”.

Caitlin Long, CEO của Custodia Bank, nhận định đây là bước đi “sửa chữa sai lầm lớn khi Fed từng chặn các ngân hàng chỉ phục vụ thanh toán khỏi quyền truy cập master account.”

Hiệu quả vận hành và đánh đổi

Theo Waller, việc cho phép stablecoin kết nối trực tiếp với Fedwire sẽ giúp quá trình đổi và thanh toán diễn ra nhanh hơn, ít bước hơn và ít phụ thuộc vào giờ hoạt động của ngân hàng. Điều này đặc biệt quan trọng trong giai đoạn thị trường có lưu lượng giao dịch cao.

Thời gian thanh toán có thể rút ngắn từ vài giờ xuống gần như tức thì, đồng thời giảm rủi ro ngân hàng đối tác đóng băng giao dịch.

Tuy nhiên, giới hạn số dư sẽ quyết định mức độ hữu dụng của mô hình này. Với các nhà phát hành quy mô lớn như Tether – đang nắm hàng chục tỷ USD dự trữ – hạn mức thấp có thể chỉ đáp ứng được nhu cầu thanh khoản vận hành chứ không bao phủ toàn bộ lượng dự trữ.

Mục tiêu của Fed là kiểm soát tác động lên bảng cân đối kế toán và giới hạn rủi ro tín dụng, trong khi các nhà phát hành phải cân nhắc giữa lợi ích của quyền truy cập trực tiếp vào Fed và sự linh hoạt khi gửi tiền tại ngân hàng thương mại.

Quan điểm từ ngành crypto

Trước bài phát biểu của Waller một tuần, CEO Ripple Brad Garlinghouse từng nhấn mạnh rằng các công ty crypto tuân thủ tiêu chuẩn AML và KYC tương đương ngân hàng nên được tiếp cận hạ tầng thanh toán ở cấp ngân hàng. Ripple cũng đã nộp đơn xin cấp master account trong năm 2025.

Nếu được phê duyệt, Ripple có thể thanh toán trực tiếp phần đô la trong các giao dịch xuyên biên giới mà không cần thông qua ngân hàng đại lý.

Arthur Hayes – đồng sáng lập BitMEX – lại bày tỏ lo ngại:

“Hãy tưởng tượng nếu Tether không còn cần dựa vào ngân hàng truyền thống để tồn tại. Fed đang tiến tới việc phá vỡ hệ thống ngân hàng thương mại.”

Imagine if Tether didn’t need to rely on a shitty TradFi bank for its existence. The Fed is quickly moving to destroy commercial banking in the US. This is Trump’s revenge for debanking his family. https://t.co/1SW3jRWgvQ

— Arthur Hayes (@CryptoHayes) October 21, 2025

Nỗi lo này xoay quanh nguy cơ “mất trung gian” (disintermediation): khi các tổ chức phát hành stablecoin lớn truy cập trực tiếp Fed, họ sẽ không còn cần ngân hàng thương mại cho các dịch vụ cơ bản, làm suy giảm nguồn tiền gửi và tập trung thanh khoản về Fed.

Các hạn chế mà Waller đề xuất – như không trả lãi, hạn mức số dư và không cho phép thấu chi – được thiết kế để cân bằng giữa khuyến khích đổi mới thanh toán và tránh để Fed trở thành “ngân hàng tiền gửi” cho các tổ chức phi ngân hàng.

Tác động và triển vọng

Waller đã yêu cầu nhân viên Fed thu thập phản hồi từ các bên liên quan nhưng chưa công bố khung thời gian cụ thể.

Đạo luật GENIUS, được ký vào tháng 7/2025, đã thiết lập các yêu cầu liên bang đối với stablecoin nhưng không trao quyền truy cập trực tiếp vào Fed. Đề xuất mới của Waller được xem là bước hoàn thiện còn thiếu.

Nếu được triển khai, đây sẽ là cánh cửa chính thức đưa crypto vào hạ tầng thanh toán được giám sát bởi Fed. Stablecoin được bảo chứng bằng dự trữ tại Fed sẽ có tính an toàn và thanh khoản tương đương tiền trung ương, giảm rủi ro hệ thống trong thời kỳ căng thẳng.

Đồng thời, các tổ chức phát hành tuân thủ quy định của Mỹ sẽ có lợi thế vượt trội so với đối thủ nước ngoài, vốn khó cạnh tranh nếu không đáp ứng tiêu chuẩn tương tự.

Tóm lại, đề xuất của Waller mở ra cơ chế “thanh toán thuần” dưới sự giám sát của Fed – một bước tiến nhằm hợp thức hóa vai trò của crypto trong hệ thống tài chính Mỹ, đồng thời củng cố an toàn thanh khoản mà không làm thay đổi bản chất thận trọng của chính sách tiền tệ.

• Fed cắt giảm lãi suất có thể kích hoạt làn sóng 7,4 nghìn tỷ USD vào Bitcoin
• Thống đốc Fed: Crypto đã trở thành “xương sống” của hệ thống thanh toán và tài chính

Thạch Sanh