Vitalik Buterin đề xuất FOCIL để bảo vệ tính trung lập Ethereum

Đồng sáng lập Ethereum, Vitalik Buterin, kêu gọi cộng đồng tăng cường cơ chế bảo vệ tính trung lập của mạng lưới, cảnh báo việc phụ thuộc quá nhiều vào một số ít trình xây dựng khối (block builder) có thể khiến blockchain đối mặt nguy cơ kiểm duyệt.

Trong bài đăng ngày 22/8 trên X, Buterin đề xuất ba giải pháp để hạn chế áp lực tập trung:

1. Nâng cấp mempool công khai nhằm tránh tắc nghẽn giao dịch.

2. Phát triển hệ thống xây dựng khối phân tán để giảm quyền lực của một nhóm nhỏ.

3. Tạo kênh dự phòng cho việc đưa giao dịch vào khối, đảm bảo tính bao quát.

Cơ chế FOCIL – Giải pháp trọng tâm

Đề xuất quan trọng nhất là Fork-Choice Enforced Inclusion Lists, nghĩa là Danh sách bao gồm bắt buộc theo lựa chọn nhánh (FOCIL). Buterin giải thích:

“Thay vì chọn một proposer cho mỗi slot, chúng ta chọn 17 proposer, trong đó một người có đặc quyền ‘đi cuối’ để sắp xếp thứ tự giao dịch.”

Theo cơ chế này:

• Proposer chính vẫn quyết định thứ tự giao dịch.

• 16 proposer phụ sẽ cung cấp danh sách giao dịch mà bắt buộc phải được đưa vào khối.

Những proposer phụ không phải gánh toàn bộ khối lượng tính toán, nên việc tham gia sẽ dễ dàng hơn và có thể mở rộng ra toàn bộ mạng lưới. Buterin cho rằng thiết kế này có thể tích hợp với ví smart contract và các giao thức bảo mật, giảm sự phụ thuộc vào trung gian tập trung.

“Mục tiêu là ngăn chặn một nhóm builder nhỏ có quyền phủ quyết việc đưa giao dịch vào chuỗi,” ông nhấn mạnh.

I think neutrality / “dumb pipe” property of the L1 is important enough that we should have multiple lines of defense to protect it:

1. Make sure that the public mempool continues to be strong and it continues to be viable to build blocks “naively”, by just grabbing txs from the…

— vitalik.eth (@VitalikButerin) August 22, 2025

Tranh cãi pháp lý và rủi ro thực thi

Đề xuất này đã vấp phải ý kiến phản đối từ nhà phát triển Ethereum Ameen Soleimani. Ông cảnh báo FOCIL có thể gây hậu quả pháp lý nghiêm trọng cho các validator chịu sự điều chỉnh của Mỹ.

Soleimani viện dẫn trường hợp Tornado Cash, khi gần 90% validator từng tránh xử lý giao dịch liên quan đến giao thức này. Dù việc loại trừ khiến thời gian xác nhận tăng từ 15 giây lên hơn 2 phút, nhưng giao dịch vẫn được hoàn tất nhờ các validator khác. Theo ông, đây là “giải pháp cân bằng” để tránh trách nhiệm pháp lý trong khi vẫn đảm bảo xử lý cuối cùng.

Tuy nhiên, với FOCIL, các validator sẽ bị buộc phải chấp nhận các giao dịch bị gắn cờ, khiến họ có thể đối mặt với truy tố.

“Nếu tôi là chính phủ Mỹ, tôi sẽ ủng hộ FOCIL. Điều đó đồng nghĩa tôi có thể truy tố bất kỳ validator nào trên đất Mỹ, tịch thu ETH của họ vì vi phạm lệnh trừng phạt,” Soleimani cảnh báo.

Ngoài ra, ông cho rằng tòa án khó phân biệt giữa proposer chính và proposer phụ, khiến tất cả đều có nguy cơ bị xử lý. Soleimani cũng nghi ngờ tính bền vững lâu dài của FOCIL, vì nó dựa trên sự “thiện chí” của validator mà không có cơ chế khuyến khích hoặc biện pháp giảm thiểu rủi ro.

• Vitalik Buterin: ETH là hạt nhân thống nhất của hệ sinh thái Ethereum
• Vitalik Buterin chia sẻ góc nhìn mới về đổi mới mã nguồn mở

Hàn Tín