Việc Trung Quốc siết chặt kiểm soát tiền điện tử báo hiệu hướng đi của thị trường

Thông báo chung ngày 6/2 của Trung Quốc — cấm các stablecoin neo theo đồng nhân dân tệ không được cấp phép, xếp hầu hết các hoạt động mã hóa tài sản thế giới thực (RWA) vào danh mục bất hợp pháp và tái khẳng định lệnh cấm toàn diện đối với các hoạt động liên quan đến tiền điện tử — đã không gây ra biến động đáng kể trên thị trường. Theo Jason Atkins, Giám đốc Thương mại của công ty tạo lập thị trường Auros có trụ sở tại Hồng Kông, phản ứng mờ nhạt này chính là tín hiệu đáng chú ý nhất.

Sau nhiều năm cấm đoán và liên tục nhắc lại các biện pháp tương tự, thị trường dường như đã quen với lập trường cứng rắn của Bắc Kinh đối với tiền điện tử phi tập trung. Tuy nhiên, điều đáng quan tâm nhất không nằm ở lệnh cấm, mà ở những chi tiết mà thông báo này tiết lộ.

RWA: Đi trước xu hướng toàn cầu

Điểm mới đáng chú ý nhất trong thông báo ngày 6/2 là việc Trung Quốc lần đầu tiên đề cập cụ thể đến vấn đề RWA. Trong khi một số ý kiến cho rằng đây là động thái gia tăng kiểm soát, Atkins lại xem đây là một bước đi mang tính “dọn đường” cho các quy định trong tương lai.

Theo ông, Bắc Kinh đã rút ra bài học từ sự phát triển ồ ạt của ngành khai thác Bitcoin trên lãnh thổ Trung Quốc trong quá khứ. Việc để ngành công nghiệp này phát triển quá lớn trước khi đưa ra lệnh cấm vào năm 2021 đã khiến các cơ quan quản lý phải đối mặt với những thách thức không nhỏ trong việc kiểm soát. Với RWA đang trên đà phát triển mạnh mẽ trên toàn cầu, Trung Quốc dường như quyết tâm không lặp lại sai lầm này.

Việc đề cập rõ ràng đến RWA trong thông báo cho thấy Bắc Kinh coi đây là một rủi ro tiềm tàng đối với kiểm soát vốn. Điều này phản ánh sự lo ngại về khả năng di chuyển tài sản nhanh chóng và tự do, điều đi ngược lại triết lý tài chính vốn dựa trên sự kiểm soát chặt chẽ của Trung Quốc.

Tuy vậy, điều này không đồng nghĩa với việc một khung pháp lý cho RWA sẽ sớm được triển khai. Thay vào đó, nó cho thấy Bắc Kinh đang theo sát sự phát triển của lĩnh vực này để có thể hành động kịp thời khi cần thiết.

“Khai thác Bitcoin đã phát triển mạnh mẽ ở Trung Quốc mà các nhà chức trách thậm chí không nhận ra, và sau đó nó trở nên quá lớn để kiểm soát,” Atkins nhận định. “Việc đưa RWA vào thông báo lần này cho thấy họ đang cố gắng đi trước các vấn đề tiềm năng và xây dựng các quy định trước khi chúng trở thành mối đe dọa thực sự.”

Stablecoin, Hồng Kông và câu chuyện về cơ sở hạ tầng tài chính

Một điểm đáng chú ý trong thông báo là việc lần đầu tiên Trung Quốc tách biệt stablecoin khỏi định nghĩa tiền ảo, thay vào đó coi chúng là các công cụ thực hiện “một số chức năng của tiền pháp định.” Một số chuyên gia cho rằng điều này có thể ngầm mở ra cơ hội cho các ngân hàng Trung Quốc tại Hồng Kông xin giấy phép phát hành stablecoin theo khung pháp lý mới của thành phố.

Atkins nhận định rằng cách diễn giải này là hợp lý, nhưng lộ trình để điều này thành hiện thực sẽ còn rất dài. Theo ông, vấn đề cốt lõi không nằm ở đổi mới mà ở khía cạnh cơ sở hạ tầng: nếu stablecoin chứng minh được lợi ích trong việc cải thiện hiệu quả thanh toán và xử lý giao dịch, chúng sẽ được nhìn nhận như một sự nâng cấp cho hệ thống ngân hàng thay vì một mối đe dọa.

Trong giai đoạn đầu, các startup tiền điện tử có thể sẽ là những người tiên phong trong môi trường thử nghiệm tại Hồng Kông. Tuy nhiên, theo thời gian, các ngân hàng lớn sẽ tham gia khi khung pháp lý trở nên hoàn thiện hơn và rủi ro được kiểm soát tốt hơn.

Về khả năng các tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc — vốn đã từng thử nghiệm các dự án stablecoin tại Hồng Kông trước khi bị đình chỉ — có được phép tiếp tục hay không, Atkins thừa nhận rằng điều này phụ thuộc vào các cuộc đối thoại hậu trường giữa Bắc Kinh và Hồng Kông. “Chúng ta chỉ biết những gì họ muốn chúng ta biết,” ông nói.

Sự thống trị âm thầm của đồng đô la Mỹ trong kỷ nguyên kỹ thuật số

Phân tích sâu sắc nhất của Atkins không tập trung vào lệnh cấm của Trung Quốc mà vào điều mà Trung Quốc khó có thể kiểm soát được. Theo ông, Đạo luật GENIUS của Mỹ đã đưa thế giới tiến gần hơn đến một thực tế mới, nơi các giao dịch kỹ thuật số — cũng như các giao dịch thực — mặc định sử dụng các hệ thống thanh toán dựa trên đồng đô la Mỹ.

Mỗi lần mua một stablecoin neo theo đồng đô la, thực chất là một lần mua trái phiếu chính phủ Mỹ. Trung Quốc từng hiểu rõ sức mạnh này: vào năm 2013, nước này là chủ sở hữu nước ngoài lớn nhất của trái phiếu chính phủ Mỹ với hơn 1,3 nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, qua nhiều năm, Trung Quốc đã giảm dần lượng nắm giữ xuống còn khoảng 680 tỷ USD, hiện đứng sau Nhật Bản và Anh.

Dù vậy, trong một thế giới mà stablecoin được chấp nhận rộng rãi và hoạt động không biên giới, việc từ bỏ trái phiếu chính phủ Mỹ không còn là lựa chọn khả thi. Nhu cầu đối với nợ công của Mỹ trở thành một hệ quả tất yếu của các giao dịch kỹ thuật số hàng ngày, vượt xa tầm kiểm soát của bất kỳ chính phủ nào.

“Bạn có thể cấm nó,” Atkins nói. “Nhưng làm thế nào để thực sự ngăn chặn nó?”

Câu hỏi lớn chưa được đặt ra

Kết thúc, Atkins nhấn mạnh một vấn đề quan trọng nhưng ít được chú ý: khi các cơ quan quản lý trên thế giới phê duyệt các khung pháp lý stablecoin và thử nghiệm mã hóa tài sản, câu hỏi về việc ai sẽ cung cấp thanh khoản cho các sản phẩm này vẫn chưa được giải quyết.

Các kênh nạp tiền, rút tiền, giá ổn định và mức trượt giá thấp — tất cả đều không thể tồn tại nếu thiếu các nhà tạo lập thị trường hoạt động dưới những điều kiện khuyến khích phù hợp. Quy định có thể mở ra cánh cửa, nhưng chính thanh khoản mới là yếu tố quyết định liệu cánh cửa đó có được bước qua hay không.

“Nếu không có thanh khoản, mọi thứ sẽ không thể vận hành,” ông nói. “Dù bạn có làm cho hệ thống hấp dẫn đến đâu, nó cũng sẽ không hoạt động.”

Mặc dù Atkins phát biểu với tư cách là Giám đốc Thương mại của một công ty có lợi ích trực tiếp trong vấn đề này, nhưng quan điểm của ông vẫn có giá trị. Không có các nhà tạo lập thị trường liên tục duy trì sự cân bằng giữa cung và cầu, sự biến động giá sẽ tăng lên, chênh lệch giá sẽ mở rộng, và một thị trường ổn định, dễ tiếp cận như kỳ vọng của các nhà quản lý — dù ở Hồng Kông, Washington hay thậm chí là Bắc Kinh — sẽ không thể hình thành.

Trung Quốc có thể chọn cách phớt lờ thực tế này hoặc tin rằng mình có thể xây dựng một hệ thống thay thế dựa trên cơ sở hạ tầng do nhà nước kiểm soát. Tuy nhiên, bất kể Bắc Kinh muốn hay không, nền tảng vận hành của bất kỳ hệ sinh thái stablecoin hiệu quả nào cũng phải dựa trên các công ty như Auros.

• Justin Sun với SEC phản ánh xu hướng nới lỏng quản lý crypto dưới thời Trump
• Cựu lãnh đạo CFTC: Sự rõ ràng về quy định tiền điện tử quan trọng hơn đối với các ngân hàng