Trì hoãn rút 11 tỷ USD staking ETH làm dấy lên lo ngại về rủi ro hệ thống

Mạng lưới staking của Ethereum đang chịu áp lực ngày càng lớn khi lượng yêu cầu rút validator tăng kỷ lục, đặt ra bài kiểm tra cho sự cân bằng giữa tính thanh khoản và an ninh của hệ thống.

Theo dữ liệu mới nhất, hơn 2,44 triệu ETH – tương đương hơn 10,5 tỷ USD – đang trong hàng chờ rút tính đến ngày 8/10, mức cao thứ ba trong tháng. Con số này chỉ thấp hơn đỉnh 2,6 triệu ETH ngày 11/9 và 2,48 triệu ETH ngày 5/10.

Dữ liệu từ Dune Analytics cho thấy phần lớn lượng rút đến từ các nền tảng liquid staking hàng đầu như Lido, EtherFi, Coinbase và Kiln – những dịch vụ cho phép người dùng stake ETH nhưng vẫn duy trì thanh khoản thông qua các token phái sinh như stETH.

Hiện tại, các staker Ethereum phải chờ trung bình 42 ngày 9 giờ để hoàn tất rút, cho thấy sự mất cân đối kéo dài từ tháng 7 – thời điểm xu hướng này được ghi nhận đầu tiên.

Đáng chú ý, đồng sáng lập Vitalik Buterin bảo vệ cơ chế rút chậm này, cho rằng đó là “biện pháp bảo vệ có chủ đích”. Ông ví staking như một “hình thức phục vụ có kỷ luật” cho mạng lưới, nhấn mạnh rằng thời gian thoát dài giúp ngăn đầu cơ ngắn hạn và củng cố cam kết của validator đối với bảo mật lâu dài của chuỗi.

Tác động đến hệ sinh thái Ethereum

Hàng chờ rút kéo dài đã làm dấy lên tranh luận trong cộng đồng Ethereum, nhiều người lo ngại đây có thể trở thành điểm yếu hệ thống.

Nhà phân tích ẩn danh Robdog cảnh báo rằng tình trạng này giống như một “quả bom hẹn giờ”, vì thời gian rút càng dài càng làm tăng rủi ro kỳ hạn trong thị trường liquid staking.

Ông nhận định:

“Vấn đề là điều này có thể kích hoạt một chuỗi tháo gỡ vị thế dữ dội, gây tác động hệ thống lớn đến DeFi, thị trường cho vay và các tài sản thế chấp là token LST.”

Theo Robdog, độ dài hàng chờ rút ảnh hưởng trực tiếp đến thanh khoản và độ ổn định giá của các token như stETH, vốn thường giao dịch với mức chiết khấu nhẹ so với ETH do rủi ro và độ trễ hoàn trả. Khi hàng chờ kéo dài, mức chiết khấu này có xu hướng tăng.

Ví dụ: khi stETH giao dịch ở mức 0,99 ETH, nhà đầu tư có thể kiếm lợi suất khoảng 8%/năm nếu chờ 45 ngày để quy đổi. Nhưng nếu thời gian rút tăng gấp đôi lên 90 ngày, lợi suất này giảm còn khoảng 4%, khiến động lực mua giảm và khoảng cách peg có thể nới rộng.

Ngoài ra, vì stETH và các token LST khác được dùng làm tài sản thế chấp trên các giao thức DeFi như Aave, mọi sai lệch lớn so với giá ETH có thể gây hiệu ứng dây chuyền. Riêng stETH của Lido hiện neo giữ khoảng 13 tỷ USD TVL, phần lớn nằm trong các vị thế đòn bẩy lặp.

Robdog cảnh báo rằng một cú sốc thanh khoản – chẳng hạn như sự kiện kiểu Terra/Luna hay FTX – có thể khiến nhiều nhà đầu tư đồng loạt rút ETH, tạo “hiệu ứng rút tiền hàng loạt” trong khi lượng ETH thực sự có thể rút lại rất hạn chế do phần lớn bị đem đi cho vay, từ đó gây hỗn loạn cho thị trường.

Ông cho rằng các vault và thị trường cho vay cần có khung quản lý rủi ro tốt hơn để đối phó với rủi ro kỳ hạn ngày càng tăng, nhấn mạnh:

“Khi thời gian thoát của một tài sản kéo dài từ 1 ngày lên 45 ngày, thì đó không còn là cùng một tài sản nữa.”

Robdog cũng kêu gọi các nhà phát triển đưa tỷ lệ chiết khấu theo thời gian rút vào công thức định giá tài sản thế chấp, đồng thời đề xuất nâng công suất hàng chờ rút nhằm cải thiện thông lượng mạng lưới:

“Vì các token LST là hạ tầng cốt lõi của DeFi, chúng ta nên xem xét nâng cấp để tăng tốc hàng chờ rút. Ngay cả khi tăng thông lượng 100%, lượng stake hiện tại vẫn dư sức bảo vệ mạng lưới.”

• Hàn Quốc tịch thu tiền điện tử từ những người không trả tiền nước
• Thị trường tiền điện tử Hàn Quốc mất 24 tỷ đô la trong sáu tháng do khối lượng giao dịch sụt giảm
• Làn sóng tiền Hàn Quốc đang “chống đỡ” giá ETH, nhưng liệu có bền vững?

Vương Tiễn