Tháng 9: Thị trường crypto bốc hơi 300 tỷ USD, kỳ vọng quý IV trở lại

Trong giai đoạn từ ngày 18 đến 28/9, thị trường crypto đã mất 300 tỷ USD vốn hóa khi các nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy quá mức phải chịu hơn 7,3 tỷ USD thanh lý bắt buộc. Diễn biến này phơi bày những điểm yếu trong cấu trúc thị trường ngay trước kỳ vọng phục hồi vào quý IV.

Tổng vốn hóa thị trường rơi từ 4,2 nghìn tỷ USD xuống 3,9 nghìn tỷ USD. Ngày 21/9 chứng kiến mức thanh lý kỷ lục 3,6 tỷ USD, theo dữ liệu từ Coinglass.

Đợt sụp đổ bắt đầu vào cuối tuần khi thanh khoản mỏng, Bitcoin bị quét gần 900 triệu USD vị thế đòn bẩy, kích hoạt chuỗi thanh lý tự động và tạo áp lực bán dây chuyền. Ngày 25/9, thị trường tiếp tục rung lắc mạnh khi Bitcoin lao dốc từ 118.000 USD xuống 109.000 USD, còn Ethereum lần đầu tiên kể từ tháng 8 rơi xuống dưới ngưỡng hỗ trợ quan trọng 4.000 USD.

Đòn bẩy lên mức nguy hiểm

Hợp đồng mở (OI) hợp đồng tương lai Bitcoin chạm gần 86 tỷ USD trước khi xảy ra đợt sụp đổ. Ngày 21/9, Binance chứng kiến 400 triệu USD hợp đồng mở bốc hơi, trong khi OKX ghi nhận lệnh thanh lý đơn lẻ lớn nhất trị giá 12,74 triệu USD Bitcoin.

Trên Hyperliquid, một trader mất tới 29 triệu USD chỉ trong một vị thế Ethereum. Khi Bitcoin thất bại trước ngưỡng kháng cự 118.000 USD và xuyên thủng hỗ trợ 112.000 USD, chuỗi thanh lý trở nên không thể ngăn chặn.

Ethereum riêng lẻ cũng chịu thiệt hại nặng nề, với tổng giá trị thanh lý lên tới 2,2 tỷ USD trong giai đoạn 18–28/9.

Áp lực từ Fed và kinh tế Mỹ

Ngày 17/9, Fed cắt giảm lãi suất 25 điểm cơ bản. Chủ tịch Jerome Powell gọi đây là “động thái quản trị rủi ro” chứ không phải bắt đầu chu kỳ nới lỏng, đồng thời thừa nhận lạm phát vẫn “tăng trở lại và ở mức cao” với 2,9%/năm.

Thông điệp lẫn lộn – vừa cắt lãi vì thị trường lao động yếu, vừa cảnh giác lạm phát – khiến giới đầu tư mơ hồ về việc Fed đang điều tiết hạ cánh mềm hay chậm trễ trong phản ứng.

Thêm vào đó, số liệu việc làm điều chỉnh ngày 9/9 cho thấy Mỹ tăng trưởng ít hơn 911.000 việc làm so với báo cáo trước, trong khi lạm phát lõi tăng lên 3,1%, làm dấy lên lo ngại stagflation (đình lạm).

Chứng khoán Mỹ biến động mạnh, S&P 500 ghi nhận tuần giảm đầu tiên sau bốn tuần. Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ bị rút ròng 360 triệu USD chỉ trong ngày 22/9. Nguy cơ chính phủ Mỹ đóng cửa vào ngày 30/9 càng làm tăng thêm áp lực.

Ở châu Âu, ECB bất ngờ giữ nguyên lãi suất ở mức 2% trong hai cuộc họp liên tiếp, chấm dứt chuỗi 8 lần cắt giảm. Chủ tịch Christine Lagarde khẳng định chính sách “đang ở vị trí phù hợp”, loại bỏ kỳ vọng về một nguồn thanh khoản bổ sung.

Tiến triển pháp lý giữa khủng hoảng

Trong lúc thị trường chao đảo, các cơ quan quản lý lại đưa ra tín hiệu tích cực. Bộ Tài chính Mỹ công bố đề xuất tham vấn cho đạo luật GENIUS ACT.

Ngày 2/9, Chủ tịch SEC Paul Atkins và Quyền Chủ tịch CFTC Caroline Pham khẳng định các sàn đăng ký không bị cấm hỗ trợ giao dịch spot. Hai cơ quan đồng thời cam kết sẽ ban hành “ngoại lệ đổi mới” vào cuối năm, tạo điều kiện cho sản phẩm mới ra mắt ngay.

Ngày 17/9, SEC công bố tiêu chuẩn niêm yết chung cho ETF crypto nhằm đơn giản hóa quá trình phê duyệt. Ngày 25/9, một nhóm ngân hàng châu Âu gồm ING, UniCredit và bảy đối tác khác tuyên bố kế hoạch phát hành stablecoin euro tuân thủ MiCA vào năm 2026, nhằm cạnh tranh vị thế thống trị của USD.

Niềm tin phục hồi quý IV

Dù tháng 9 đầy biến động, thị trường vẫn kỳ vọng triển vọng lạc quan trong quý IV. Trên Polymarket, xác suất Fed tiếp tục cắt giảm 25 điểm cơ bản trong tháng 10 duy trì trên 80%. Giới phân tích vẫn dự đoán ba lần cắt giảm trong năm nay.

SEC hiện yêu cầu các nhà phát hành rút hồ sơ ETF cho XRP, Litecoin, Solana, Cardano và Dogecoin, do sẽ được xem xét theo tiêu chuẩn chung mới – động thái được kỳ vọng mở đường cho làn sóng ETF altcoin.

Nếu đợt cắt giảm lãi suất tiếp theo kết hợp cùng tiến triển pháp lý, quý IV có thể là điểm khởi đầu cho một đợt tăng trưởng mới. Những nhà đầu tư trụ vững sau tháng 9 sẽ có cơ hội tái thiết lập chiến lược quản trị rủi ro và tận dụng sóng phục hồi sắp tới.

• Top 3 altcoin có thể đạt ATH trong tuần đầu tiên của tháng 10
• Top 3 altcoin Made in USA đáng chú ý trong tuần đầu tiên của tháng 10

Vương Tiễn