Nga đã sử dụng tiền điện tử để né tránh các lệnh trừng phạt của phương Tây như thế nào?

Cuộc chiến Nga-Ukraine đã kéo dài gần 4 năm, đánh dấu một giai đoạn biến động chưa từng có trong lịch sử hiện đại. Những lệnh trừng phạt của phương Tây, vốn nhằm mục đích cô lập Nga về mặt tài chính, lại trở thành động lực thúc đẩy sự thích nghi mạnh mẽ.

Năm 2025, BeInCrypto bắt đầu ghi nhận hành trình tái thiết các tuyến thanh toán của Nga và các tổ chức liên kết thông qua tiền điện tử. Thứ xuất hiện không phải là một sàn giao dịch hay một loại token đơn lẻ, mà là một hệ thống linh hoạt, kiên cường, được thiết kế để vượt qua các rào cản như đóng băng tài sản, tịch thu và trì hoãn thực thi.

Bài điều tra này tái hiện lại quá trình hình thành hệ thống ấy theo trình tự thời gian, dựa trên phân tích dữ liệu blockchain và những cuộc trao đổi với các chuyên gia theo dõi dòng chảy tài sản số.

Dấu hiệu đầu tiên không mang màu sắc tội phạm

Những tín hiệu ban đầu không chỉ đến các hoạt động ransomware (mã độc tống tiền) hay chợ đen, mà lại xuất phát từ giao thương quốc tế.

Các cơ quan chức năng bắt đầu đặt ra những câu hỏi mới: Làm thế nào tiền có thể vượt biên giới để phục vụ nhập khẩu? Làm thế nào để thanh toán cho hàng hóa lưỡng dụng? Và làm sao các giao dịch được thực hiện khi hệ thống ngân hàng bị đóng cửa?

Song song đó, dữ liệu blockchain cho thấy các bàn OTC tại Nga tăng trưởng mạnh mẽ. Các sàn giao dịch cung cấp thanh khoản OTC cho Nga cũng ghi nhận khối lượng giao dịch bùng nổ, đặc biệt ở thị trường châu Á.

Trên các nhóm Telegram và diễn đàn darknet, việc né tránh lệnh trừng phạt được thảo luận công khai, không còn là bí mật. Những cuộc trò chuyện này tập trung vào các giải pháp thực tế để chuyển giá trị xuyên biên giới mà không cần dựa vào hệ thống ngân hàng.

Quy trình vận hành khá đơn giản: Các bàn OTC nhận đồng ruble trong nước, đôi khi là tiền mặt, rồi phát hành stablecoin hoặc tiền điện tử. Những tài sản số này sau đó được chuyển ra nước ngoài và quy đổi thành tiền bản địa.

Garantex – Trung tâm thanh khoản tiền điện tử của Nga

Garantex nổi lên như một mắt xích quan trọng, đóng vai trò trung tâm thanh khoản cho các bàn OTC, người di cư và các khoản thanh toán liên quan đến thương mại.

Ngay cả khi các lệnh trừng phạt đầu tiên được áp dụng, Garantex vẫn duy trì kết nối với các sàn giao dịch quốc tế được quản lý. Hoạt động này kéo dài nhiều tháng, bất chấp áp lực từ phía phương Tây.

Khi các biện pháp thực thi được tăng cường, nhiều người kỳ vọng hệ thống sẽ bị gián đoạn. Nhưng thực tế lại là sự chuẩn bị kỹ lưỡng cho một giai đoạn mới.

“Ngay cả những người rời khỏi Nga vẫn dựa vào Garantex để chuyển tiền ra nước ngoài. Khi các tuyến ngân hàng truyền thống bị cắt đứt, đây là một trong những phương thức chủ yếu để chuyển tiền đến các địa điểm như Dubai. Với nhiều người Nga đang tìm cách xuất cảnh, Garantex trở thành lối thoát thực tế, gần như là con đường duy nhất để chuyển tiền sau khi SWIFT và hệ thống ngân hàng không còn khả dụng,” Lex Fisun, CEO Global Ledger chia sẻ.

Cuộc chạy đua bảo toàn dự trữ sau khi bị tịch thu

Vào ngày cơ sở hạ tầng của Garantex bị tịch thu tháng 3/2025, một ví Ethereum liên quan đã nhanh chóng gom về hơn 3.200 ETH. Chỉ trong vài giờ, gần như toàn bộ số dư được chuyển sang Tornado Cash.

Đây là bước đi chiến lược, bởi Tornado Cash không hỗ trợ chi trả mà chỉ xóa dấu vết giao dịch.

Không lâu sau đó, các khoản dự trữ Bitcoin từng “ngủ đông” bắt đầu di chuyển. Những ví không hoạt động từ năm 2022 bất ngờ gom BTC – không phải để bán tháo, mà là một hình thức quản lý ngân quỹ trong tình thế căng thẳng.

Điều này cho thấy các tài sản ngoài stablecoin vẫn nằm trong tầm kiểm soát của hệ thống.

Người kế nhiệm xuất hiện gần như ngay lập tức

Khi Garantex dần mất quyền truy cập, một dịch vụ mới đã nhanh chóng thế chỗ.

Grinex âm thầm ra mắt, hỗ trợ USDT và các dòng tiền được truy vết qua TRON, kết nối với hệ thống hạ tầng liên quan Grinex. Nhiều người dùng báo cáo số dư của mình xuất hiện trở lại dưới thương hiệu mới.

“Đây có lẽ là màn đổi tên rõ ràng nhất từ trước tới nay. Tên gọi, giao diện website gần như không thay đổi, và những ai mất quyền truy cập Garantex đều thấy số dư của mình xuất hiện lại trên Grinex,” Fisun cho biết.

Cuối tháng 7/2025, Garantex công bố chính thức việc chi trả cho người dùng cũ bằng Bitcoin và Ethereum. Dữ liệu blockchain xác nhận hệ thống đã vận hành từ trước đó.

Ít nhất 25 triệu đô la tiền điện tử đã được phân phối, và con số thực tế còn lớn hơn nhiều.

Cấu trúc chi trả tuân theo một quy trình rõ ràng: dự trữ được phân lớp qua các mixer, ví tổng hợp và cầu nối cross-chain trước khi đến tay người dùng.

Thanh toán trên Ethereum – Sự phức tạp có chủ đích

Việc chi trả Ethereum sử dụng các kỹ thuật làm mờ tinh vi: tài sản đi qua Tornado Cash, vào các giao thức DeFi, rồi chuyển đổi qua nhiều blockchain. Các giao dịch liên tục di chuyển giữa Ethereum, Optimism, Arbitrum trước khi về ví chi trả cuối cùng.

Dù quy trình phức tạp, chỉ một phần nhỏ dự trữ ETH đến được tay người dùng. Hơn 88% số ETH vẫn chưa được động tới, cho thấy hệ thống chi trả vẫn ở giai đoạn khởi đầu.

Thanh toán trên Bitcoin – Điểm yếu của sự tập trung

Chi trả Bitcoin đơn giản và tập trung hơn nhiều.

Các nhà điều tra xác định nhiều ví chi trả liên kết với một hub tổng hợp nhận gần 200 BTC. Hub này vẫn hoạt động nhiều tháng sau khi Garantex bị tịch thu.

Đáng chú ý là các ví nguồn liên tục giao dịch với địa chỉ nạp thuộc một trong những sàn giao dịch tập trung lớn nhất thế giới. Phần “change” của giao dịch đều quay lại sàn này.

Vì sao các lệnh trừng phạt phương Tây không theo kịp?

Lệnh trừng phạt phương Tây không phải không tồn tại, mà lại đến muộn, không đồng đều và thực thi chậm chạp.

Đến khi Garantex thực sự bị gián đoạn, các nhà điều tra đã ghi nhận hàng tỷ đô la tiền điện tử đã luân chuyển qua hệ thống ví của sàn.

Ngay cả sau khi bị trừng phạt, Garantex vẫn tiếp tục giao dịch với các nền tảng quốc tế, tận dụng khoảng trễ giữa việc chỉ định, thực thi và cập nhật tuân thủ.

Vấn đề cốt lõi không nằm ở thẩm quyền pháp lý, mà là sự chênh lệch tốc độ giữa việc thực thi lệnh trừng phạt và hạ tầng tiền điện tử. Trong khi các nhà quản lý cần hàng tuần, thậm chí hàng tháng để phản ứng, thì hệ thống tiền điện tử chỉ mất vài giờ để tái tuyến thanh khoản.

“Lệnh trừng phạt chỉ hiệu quả trên giấy tờ. Vấn đề là ở khâu thực thi. Hàng tỷ đô la vẫn có thể luân chuyển vì quá trình thực thi chậm, phân mảnh và thường tụt lại phía sau tốc độ thích nghi của hệ thống tiền điện tử. Vấn đề không phải là lệnh trừng phạt không tồn tại, mà là chúng được thực thi quá chậm so với một hệ thống vận hành ở tốc độ tiền điện tử,” CEO Global Ledger nhận định.

Khoảng trống này đã giúp Garantex thích nghi nhanh chóng. Các ví luân chuyển liên tục, ví nóng thay đổi khó lường, số dư còn lại được di chuyển giống như các giao dịch thông thường, khiến các hệ thống tuân thủ tự động khó phát hiện.

Khu vực tư nhân cũng gặp khó khăn trong việc theo kịp. Ngân hàng và các sàn giao dịch phải cân bằng giữa nghĩa vụ tuân thủ, tốc độ giao dịch, trải nghiệm khách hàng và chi phí vận hành.

Trong môi trường đó, các giao dịch bị trừng phạt vẫn có thể lọt qua khi không xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo rõ ràng.

Đến tháng 10/2025, hệ thống chi trả vẫn hoạt động, dự trữ vẫn còn, các tuyến thanh khoản vẫn mở.

Đây không phải là sự sụp đổ của một sàn giao dịch, mà là sự tiến hóa của cả một hệ thống.

Chiến lược tiền điện tử của Nga năm 2025 đã chứng minh rằng một nền kinh tế bị trừng phạt hoàn toàn có thể thích nghi bằng cách xây dựng các tuyến thanh khoản song song, bảo toàn dòng tiền và linh hoạt chuyển hướng khi gặp trở ngại.

• Việc Ripple trở thành một ngân hàng là tốt hay xấu cho XRP?
• Trader Bitcoin ngắn hạn có lãi trong 66% thời gian của năm 2025: Liệu lợi nhuận có tăng lên trong năm 2026?