Cú sốc dầu mỏ có thể kéo Bitcoin giảm tới 45% nếu Fed trì hoãn cắt giảm lãi suất

Tổng thống Donald Trump dự đoán xung đột với Iran có thể kết thúc trong vòng bốn đến năm tuần. Thị trường hiện đang định giá kịch bản quen thuộc: cú sốc từ tiêu đề tin tức, giá dầu tăng mạnh trong ngắn hạn, các động thái ngoại giao diễn ra, rồi cuối cùng thị trường quay lại trạng thái bình thường.

Kịch bản này từng xảy ra vào năm 2019 khi các máy bay không người lái tấn công cơ sở của Saudi Aramco. Khi đó, giá dầu Brent tăng vọt 15% nhưng nhanh chóng xóa sạch toàn bộ mức tăng chỉ sau vài tuần. Các trader mua vào khi thị trường hoảng loạn, bán ra khi căng thẳng hạ nhiệt và tiếp tục chu kỳ mới.

Tuy nhiên, tình hình hiện tại có dấu hiệu khác biệt. Bảy ngày sau khi căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang, giá dầu Brent đã tăng lên 85,49 USD/thùng, cao hơn 17% so với mức khoảng 73 USD trước khi xảy ra các cuộc tấn công. Điều mà thị trường chưa thể xác định là liệu cuộc xung đột này sẽ kết thúc trước tuần thứ tư hay kéo dài hơn bảy tuần.

Mốc bảy tuần, tương đương khoảng 50 ngày, được nhiều nhà phân tích xem là điểm thay đổi bản chất của cú sốc thị trường.

Tại sao thời gian xung đột quan trọng hơn giá dầu hiện tại

Sự khác biệt giữa một gián đoạn kéo dài ba tuần và một cuộc xung đột kéo dài bảy tuần có ý nghĩa lớn đối với kinh tế toàn cầu. Bộ phận nghiên cứu hàng hóa của Macquarie Group cho rằng hệ thống kinh tế toàn cầu có thể hấp thụ việc gián đoạn nguồn cung tại Eo biển Hormuz trong một đến hai tuần mà không gây thiệt hại mang tính cấu trúc.

Nhưng sau tuần thứ ba, tác động tiêu cực bắt đầu gia tăng nhanh chóng. Tuần thứ tư được xem là “vách đá”, nơi phần bù rủi ro của giá dầu chuyển thành câu chuyện lạm phát mà các ngân hàng trung ương buộc phải chú ý.

Nếu xung đột kéo dài đến tuần thứ bảy, bài kiểm tra lớn đặt ra cho Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ là liệu họ có thể thực hiện kế hoạch cắt giảm lãi suất vào tháng 6 hay phải giữ mức lãi suất khoảng 3,75% để ngăn kỳ vọng lạm phát tăng mạnh.

Đối với Bitcoin, điều này đặc biệt quan trọng. Trong nhiều tháng qua, động lực tăng giá chính của Bitcoin đến từ kỳ vọng rằng Fed sẽ sớm nới lỏng chính sách tiền tệ. Nếu viễn cảnh đó chuyển thành giai đoạn “lãi suất cao kéo dài”, thị trường crypto sẽ đối mặt với lực cản đáng kể.

Eo biển Hormuz: mắt xích then chốt của thị trường năng lượng

Khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu và lượng khí tự nhiên hóa lỏng tương tự đi qua Eo biển Hormuz. Điều này khiến một cuộc xung đột khu vực nhanh chóng biến thành vấn đề cung ứng năng lượng toàn cầu.

JPMorgan Chase cảnh báo việc đóng cửa kéo dài tuyến vận chuyển này có thể đe dọa tới 3,3 triệu thùng dầu mỗi ngày. Khi nguồn cung vật lý bị thắt chặt, tác động sẽ lan sang các biến số vĩ mô và buộc các ngân hàng trung ương phải điều chỉnh chính sách.

Các chỉ báo từ thị trường lọc dầu châu Á cũng cho thấy áp lực đang gia tăng. Biên lợi nhuận lọc dầu phức hợp đã lên tới khoảng 30 USD/thùng, trong khi chênh lệch giá nhiên liệu máy bay vượt 52 USD và dầu diesel vượt 48 USD mỗi thùng — dấu hiệu cho thấy các nhà máy lọc dầu gặp khó trong việc tìm nguồn cung thay thế.

Tại Trung Quốc, chính phủ đã yêu cầu các nhà máy lọc dầu tạm dừng hợp đồng xuất khẩu để đảm bảo nguồn cung trong nước sau khi giá bán buôn tăng mạnh. Trong một tuần, giá diesel tăng 13,5% và xăng tăng 11%.

Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu tại Nhật Bản đã yêu cầu quyền tiếp cận kho dự trữ dầu chiến lược, cho thấy những doanh nghiệp có tiếp xúc trực tiếp với nguồn cung vật lý đang chuẩn bị cho kịch bản khủng hoảng kéo dài.

Ý nghĩa thực sự của $100, $125 và $150 là gì?

Các ngân hàng lớn đã xây dựng nhiều kịch bản dựa trên mức giá dầu khác nhau.

Nếu dầu Brent đạt 100 USD/thùng, tức cao hơn khoảng 37% so với mức 73 USD ban đầu, thị trường sẽ bước vào giai đoạn gián đoạn kéo dài. Theo các mô hình của Goldman Sachs và Allianz, mức giá này có thể khiến lạm phát tăng thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm và làm trì hoãn kế hoạch cắt giảm lãi suất của Fed.

Nếu dầu tăng lên 120–150 USD/thùng, câu chuyện không còn chỉ là lạm phát mà chuyển thành rủi ro tăng trưởng kinh tế. Công ty nghiên cứu Bernstein Research cho rằng kịch bản này có thể xảy ra nếu cơ sở hạ tầng năng lượng bị tấn công và vận tải dầu mỏ bị gián đoạn nghiêm trọng.

Ở mức 125 USD/thùng, lạm phát có thể tăng thêm 0,8–1,6 điểm phần trăm, buộc các nhà kinh tế phải điều chỉnh dự báo tăng trưởng và lợi nhuận doanh nghiệp.

Nếu giá dầu lên tới 150 USD/thùng, nguy cơ suy thoái sẽ trở thành kịch bản cơ sở. Lịch sử cho thấy khi giá dầu tăng lên 147 USD vào năm 2008, các ngân hàng trung ương ban đầu có xu hướng thắt chặt chính sách trước khi khủng hoảng tài chính buộc họ phải đảo chiều.

Vì sao Bitcoin chịu ảnh hưởng mạnh

Mối liên hệ giữa dầu và Bitcoin chủ yếu thông qua lạm phát và chính sách tiền tệ.

Khi giá dầu tăng cao trong thời gian dài, chỉ số lạm phát tăng theo. Lạm phát cao buộc các ngân hàng trung ương trì hoãn việc nới lỏng hoặc duy trì lãi suất cao hơn. Khi lãi suất duy trì ở mức cao, các tài sản rủi ro — bao gồm Bitcoin — thường chịu áp lực định giá.

Một số nghiên cứu học thuật cho thấy mỗi cú sốc thắt chặt lãi suất ngắn hạn thêm một điểm cơ bản có thể tương ứng với biến động khoảng 0,25% của Bitcoin.

Nếu giá Brent duy trì quanh 95–105 USD trong bảy tuần, thị trường có thể phải định giá lại kỳ vọng cắt giảm lãi suất, khiến Bitcoin chịu áp lực giảm khoảng 5–15%.

Nếu dầu duy trì 100–110 USD trong thời gian dài, khả năng Fed không cắt giảm lãi suất trong năm 2026 có thể tăng lên, kéo Bitcoin giảm khoảng 10–25%.

Trong kịch bản cực đoan khi dầu tăng lên 120–150 USD, thị trường bước vào giai đoạn giảm rủi ro mạnh, và Bitcoin có thể giảm 25–45% khi nhà đầu tư rút vốn khỏi các tài sản biến động cao.

Áp lực thứ hai: chi phí khai thác Bitcoin

Giá dầu còn tác động gián tiếp đến ngành khai thác Bitcoin thông qua chi phí điện. Theo phân tích của VanEck, nhiều thiết bị đào cũ như Antminer S19 XP trở nên không hiệu quả khi giá điện vượt khoảng 0,07 USD/kWh nếu chưa tính chi phí vận hành và khấu hao.

Khi chi phí năng lượng tăng mạnh, các thợ đào buộc phải bán Bitcoin để trang trải chi phí hoặc tắt bớt máy đào. Điều này có thể tạo thêm áp lực bán trên thị trường.

Tuần thứ tư: thời điểm then chốt của thị trường

Thị trường không cần dầu lên 150 USD mới gây tổn hại cho Bitcoin. Điều quan trọng là giá dầu phải duy trì đủ cao và đủ lâu để thay đổi kỳ vọng về lãi suất và thanh khoản.

Theo đánh giá của Macquarie, tuần thứ tư là thời điểm tác động tiêu cực bắt đầu tăng tốc rõ rệt. Đến tuần thứ bảy, giá dầu có thể vượt qua hầu hết các ngưỡng mà các ngân hàng coi là “có thể kiểm soát”.

Nếu dự đoán của Tổng thống Donald Trump đúng và xung đột kết thúc trong vòng bốn đến năm tuần, giá dầu Brent có thể quay lại quanh 80 USD, nỗi lo lạm phát giảm bớt và khả năng Fed cắt giảm lãi suất vào tháng 6 vẫn được giữ nguyên.

Tuy nhiên, nếu cuộc xung đột kéo dài tới 50 ngày, toàn bộ kịch bản thị trường có thể thay đổi. Ở mức 100 USD, khả năng không cắt giảm lãi suất bắt đầu được thử thách. Ở mức 125 USD, thị trường phải tính đến nguy cơ suy thoái. Và nếu dầu đạt 150 USD, câu chuyện đã chuyển sang một giai đoạn khủng hoảng.

Bitcoin không kiểm soát được giá dầu hay chính sách tiền tệ. Nhưng nó phản ánh trực tiếp môi trường thanh khoản mà những yếu tố đó tạo ra — và khi kỳ vọng chuyển từ “sắp nới lỏng” sang “lãi suất cao kéo dài”, thị trường crypto sẽ phải đối mặt với một cơn gió ngược lớn.