Bitcoin dưới áp lực vĩ mô, ranh giới giữa tích lũy và bán tháo đang thu hẹp

Bitcoin đang tiến gần một cột mốc không mấy dễ chịu: tháng giảm thứ năm liên tiếp nếu tháng 2 khép lại trong sắc đỏ. Diễn biến hiện tại ngày càng cho thấy đây không chỉ là một nhịp điều chỉnh riêng của thị trường crypto, mà là quá trình định giá lại dưới tác động của yếu tố vĩ mô.

Chuỗi năm tháng giảm liên tiếp sẽ là diễn biến đáng chú ý trong kỷ nguyên hậu ETF, đồng thời đánh dấu chuỗi suy giảm theo tháng dài nhất của Bitcoin kể từ năm 2018 – thời điểm thị trường gấu ghi nhận sáu tháng lao dốc liên tiếp.

Ở mức dưới 63.000 USD, BTC đã giảm gần 20% trong tháng này, tương đương mức sụt giảm theo tháng mạnh nhất kể từ tháng 6/2022.

Tuy nhiên, chuỗi giảm giá không phải là câu chuyện cốt lõi.

Điểm thay đổi quan trọng nằm ở cơ chế định giá. Bitcoin hiện đang vận động trong một “chế độ” mới, nơi dòng vốn ETF, kỳ vọng lãi suất và tâm lý rủi ro liên thị trường có trọng lượng lớn hơn các yếu tố nội tại của hệ sinh thái crypto.

Vì vậy, trọng tâm của nhà giao dịch không còn là thời điểm lập đỉnh mới, mà chuyển sang câu hỏi: lực cầu bền vững tiếp theo nằm ở đâu? Mốc được nhắc đến nhiều nhất hiện nay là 58.000 USD.

Thị trường bị chi phối bởi ETF, vị thế và yếu tố vĩ mô

Trong vài tuần qua, Bitcoin giao dịch giống một tài sản rủi ro beta cao hơn là một tài sản số độc lập.

Trong thị trường dẫn dắt bởi nội tại crypto, các câu chuyện về ứng dụng, nâng cấp giao thức hay tính khan hiếm dài hạn có thể chi phối biến động ngắn hạn. Nhưng ở bối cảnh hiện tại, các yếu tố quen thuộc với giới giao dịch vĩ mô – dữ liệu dòng tiền, định vị quyền chọn và khẩu vị rủi ro toàn cầu – mới là đầu vào chính.

Sự thay đổi này thể hiện rõ nhất qua hành vi của ETF.

Khi các ETF Bitcoin giao ngay liên tục hút vốn, mỗi nhịp điều chỉnh thường được hấp thụ nhanh chóng nhờ dòng tiền cơ học. Nhưng hiện tại, động lực đã đảo chiều. Dòng vốn rút ra kéo dài không chỉ làm suy yếu lực đỡ, mà còn tạo áp lực cung.

Từ đầu năm, các ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ ghi nhận hơn 4,5 tỷ USD rút ròng, cho thấy nhu cầu tổ chức thông qua cấu trúc ETF vẫn chịu áp lực, dù thị trường đang tìm kiếm vùng đáy.

Đáng chú ý, kể từ tháng 5/2025, khối lượng giao dịch ETF Bitcoin giao ngay hàng ngày đã vượt tổng khối lượng trên các sàn tập trung toàn cầu. Hiện khoảng 55% khối lượng giao dịch giao ngay Bitcoin đến từ ETF. Điều này đồng nghĩa dòng vốn tổ chức đã trở thành kênh thanh khoản chi phối thị trường, thay vì chỉ là một phần cấu thành.

Hệ quả là cấu trúc giá hiện mang đặc điểm của một tài sản vĩ mô chịu áp lực: các đỉnh thấp dần, liên tục kiểm định vùng hỗ trợ và dao động quanh những mốc giá quen thuộc cho đến khi dòng vốn cải thiện hoặc xuất hiện nền tảng hỗ trợ mạnh hơn.

Vì sao 58.000 USD trở thành mốc “stress test”?

Sự tập trung vào 58.000 USD không đơn thuần xuất phát từ một mô hình kỹ thuật.

Thứ nhất, đây là khu vực liên quan đến EMA 200 tuần – một chỉ báo chu kỳ dài được theo dõi rộng rãi. Trong các giai đoạn thị trường gấu trước đây, giá tiếp cận vùng này thường buộc nhà đầu tư phải đánh giá lại xu hướng lớn.

Thứ hai là yếu tố “trọng lực” giá vốn on-chain. Khi giá tiến gần mức giá mua trung bình của nhà đầu tư (realized price), hành vi thị trường thường thay đổi: một bộ phận cắt lỗ, trong khi bộ phận khác xem đây là cơ hội tích lũy tương đối rẻ so với lịch sử mua vào của mạng lưới.

Thứ ba là cụm cầu trong vùng 60.000 – 69.000 USD. Nếu khu vực này bị xuyên thủng rõ ràng, 58.000 USD sẽ trở thành mốc tham chiếu kế tiếp, nằm dưới vùng cầu hiện tại nhưng vẫn phía trên các neo giá vốn sâu hơn ở khu vực giữa 50.000 USD.

Do đó, 58.000 USD nên được xem là phép thử áp lực hơn là đáy cuối cùng. Nếu giữ vững, thị trường có thể hình thành nền tích lũy. Nếu thất bại, sự chú ý có thể nhanh chóng chuyển xuống vùng giữa 50.000 USD.

Thị trường quyền chọn: phòng hộ có tổ chức, không hoảng loạn

Dữ liệu từ sàn phái sinh Deribit cho thấy xu hướng giảm vẫn chi phối và nhà giao dịch tiếp tục mua bảo hiểm rủi ro giảm giá.

Độ lệch put (put skew) của BTC đã quay về mức đầu tháng 2, trong khi biến động hàm ý cao hơn hơn 10% so với biến động thực tế trong khung 7 ngày. Điều này phản ánh nhu cầu phòng hộ mạnh mẽ, dù thị trường giao ngay chưa ghi nhận cú sụt tương đương nhịp ngày 5/2.

Hoạt động tập trung đáng kể quanh các quyền chọn put giá thực hiện 58.000 USD, bao gồm put đơn, put spread và risk reversal. Đáng chú ý, lượng lớn put đáo hạn ngày 6/3 tại mức 58.000 USD đã được mua với quy mô danh nghĩa khoảng 200 triệu USD.

Cấu trúc này cho thấy thị trường đang chuẩn bị cho kịch bản “giảm dần có kiểm soát” thay vì một pha bán tháo hoảng loạn.

Ở chiều ngược lại, ông Alex Thorn, Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Galaxy Digital, nhận định RSI tuần của Bitcoin đang tiệm cận vùng quá bán lịch sử, chỉ thấp hơn trong các giai đoạn thị trường gấu đen tối như cuối 2018 và giữa 2022. Dù không đảm bảo phục hồi ngay lập tức, điều này cho thấy trạng thái thống kê đang bị kéo giãn mạnh.

Dữ liệu on-chain: ngưỡng chịu đau chưa bị phá vỡ

Theo CryptoQuant, nhóm nắm giữ dài hạn (LTH) hiện vẫn đang có lợi nhuận trung bình khoảng 74%. Giá vốn của nhóm này ước tính quanh 38.900 USD và đang tăng dần theo chu kỳ.

Trong các thị trường gấu trước đây, giá thường phá xuống dưới giá vốn LTH trước khi xuất hiện pha đầu hàng cuối cùng với mức lỗ thực tế khoảng 20%. Tuy nhiên, cấu trúc sở hữu Bitcoin hiện đã thay đổi đáng kể, với sự tham gia sâu hơn của tổ chức, doanh nghiệp và thậm chí cả chủ thể quốc gia. Điều này có thể khiến phản ứng quanh các “điểm đau” truyền thống khác biệt so với quá khứ.

Ba kịch bản cho bước đi tiếp theo

Kịch bản cơ sở: Bitcoin tiếp tục dao động trong vùng 60.000 – 69.000 USD, tháng 2 khép lại trong sắc đỏ nhưng được xem như một nhịp tái cân bằng thay vì sụp đổ. Điều kiện cần là dòng vốn ETF chậm rút, áp lực bán giao ngay hạ nhiệt và thị trường quyền chọn duy trì trạng thái phòng thủ mà không bùng nổ biến động.

Kịch bản tiêu cực: Phá vỡ vùng 60.000 USD kích hoạt bán kỹ thuật và dừng lỗ, kéo giá về kiểm định 58.000 USD. Nếu EMA 200 tuần không thu hút đủ cầu, thị trường có thể trượt sâu hơn về vùng giữa 50.000 USD. Động lực chủ yếu đến từ dòng vốn ETF tiếp tục rút, tâm lý rủi ro suy yếu và nhu cầu phòng hộ tăng cao.

Kịch bản tích cực: Bitcoin giữ vững vùng cầu hiện tại, dòng vốn ETF ổn định và quay lại hút ròng, độ lệch quyền chọn thu hẹp. Khi đó, giá có thể phục hồi về các mức trung bình on-chain cao hơn, chấm dứt chuỗi giảm không phải nhờ cải thiện tâm lý trước, mà nhờ sự trở lại của người mua cận biên.

• Cựu CEO Mt. Gox: Nâng cấp lượng tử 100% cho Bitcoin gần như bất khả thi
• Dự đoán giá TOP 3 tiền điện tử: BTC lao dốc, kéo theo sự sụt giảm trên ETH và XRP
• Đây là điều kiện để Bitcoin đảo chiều tăng giá lên 75.000 USD

Vương Tiễn