Bán lẻ, quỹ định lượng thúc đẩy việc áp dụng DEX khi các tổ chức gắn bó với CEX: Bitget

Các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) đang nổi lên như một điểm đến hấp dẫn của giới trader cá nhân và các quỹ định lượng (quants), trong khi các tổ chức lớn vẫn ưu tiên lựa chọn nền tảng tập trung. Nhận định này được bà Jamie Elkaleh, Giám đốc marketing của Bitget Wallet, chia sẻ trong một phát biểu gần đây.

Theo Elkaleh, tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ nhất đến từ nhóm trader nhỏ lẻ và các quỹ định lượng bán chuyên. Người dùng cá nhân bị lôi cuốn bởi “văn hóa airdrop” và hệ thống điểm thưởng, còn các quỹ định lượng lại đánh giá cao “mức phí thấp, tốc độ khớp lệnh nhanh và khả năng tùy biến chiến lược.”

Trong khi đó, các tổ chức vẫn chủ yếu gắn bó với sàn tập trung (CEX) nhờ lợi thế về hỗ trợ tiền pháp định, dịch vụ tuân thủ và các gói prime brokerage.

Đáng chú ý, Elkaleh cho rằng khoảng cách giữa DEX và CEX đang nhanh chóng được rút ngắn. “Các DEX dựa trên sổ lệnh như Hyperliquid, dYdX v4 hay GMX đã đạt được độ trễ và độ sâu thị trường — những yếu tố vốn từng chỉ thấy ở CEX,” bà nhấn mạnh.

DEX hướng tới tốc độ giao dịch ngang CEX nhưng vẫn minh bạch on-chain

Hyperliquid – một trong những nền tảng DEX phái sinh hàng đầu – vận hành trên chain riêng với sổ lệnh tập trung on-chain. “Mọi lệnh đặt, hủy hay khớp đều có thể được kiểm toán đầy đủ,” Elkaleh nhấn mạnh. “Đây là hiệu suất cao mà không phải đánh đổi tính phi tập trung.”

Điểm nổi bật của Hyperliquid nằm ở khả năng xử lý giao dịch gần như tức thì, độ hoàn tất dưới một giây và không thu phí gas, mang đến sự kết hợp giữa tốc độ của CEX và quyền tự lưu ký. Tuy nhiên, cuộc đua ngày càng khốc liệt. Trên BNB Chain, Aster đang nổi lên như một đối thủ đáng gờm.

“Elkaleh cho biết, các chương trình khuyến khích của Aster gần đây đã thúc đẩy khối lượng giao dịch perp hằng ngày lên mức kỷ lục, thậm chí có thời điểm vượt Hyperliquid.” Chỉ trong 24 giờ qua, Aster ghi nhận khoảng 47 tỷ USD khối lượng perp – gấp gần ba lần so với 17 tỷ USD của Hyperliquid, theo dữ liệu từ DefiLlama.

Đáng chú ý, sự tăng trưởng mạnh mẽ không chỉ đến từ BNB mà còn từ Solana. Các giao thức perp trên BNB hiện đạt doanh số 60–70 tỷ USD/ngày, trong khi Drift và Jupiter Perps trên Solana cũng đang nhanh chóng khẳng định vị thế. Theo Elkaleh, lợi thế của các hệ sinh thái này nằm ở tốc độ xử lý vượt trội, trải nghiệm khởi tạo mượt mà và những chính sách ưu đãi hấp dẫn.

Rủi ro vẫn hiện hữu với DEX

Dẫu vậy, các sàn DEX vẫn phải đối diện với những rủi ro vốn đã quen thuộc. Elkaleh chỉ ra hàng loạt mối lo ngại, từ sự tập trung hóa của validator hay sequencer, đến nguy cơ oracle gặp lỗi, khóa nâng cấp bị lợi dụng, hay các lỗ hổng tồn tại trên cầu nối. Bà cũng nhấn mạnh rằng việc duy trì một cơ chế thanh lý minh bạch và đáng tin cậy trong bối cảnh thị trường biến động dữ dội vẫn là một thách thức lớn.

Minh chứng rõ ràng nhất xuất hiện vào hôm thứ Sáu, khi Aster buộc phải hoàn trả cho những trader chịu thiệt hại sau sự cố trên thị trường perp Plasma (XPL). Nguyên nhân đến từ lỗi hard-code trong chỉ số tham chiếu, khiến giá bất ngờ vọt lên gần 4 USD. Đợt tăng đột biến bất thường này đã kéo theo hàng loạt lệnh thanh lý và những khoản phí phát sinh ngoài dự kiến.

DEX và CEX sẽ cùng tồn tại

Nhìn về tương lai, Elkaleh cho rằng cuộc chơi không phải là “được ăn cả, ngã về không.” Bà nhấn mạnh: “DEX chắc chắn sẽ trở thành nền tảng cốt lõi của các đường ray giao dịch thuần crypto. Song song đó, CEX vẫn giữ vai trò then chốt trong việc cung cấp thanh khoản fiat và đồng hành cùng những người dùng mới bước vào thị trường.”

Theo bà, trong thập kỷ tới, rất có thể chúng ta sẽ chứng kiến sự hình thành của các mô hình lai, kết hợp những lợi thế nổi bật của cả hai bên. “Một hệ sinh thái cân bằng sẽ xuất hiện – nơi DEX và CEX cùng chung sống, bổ trợ lẫn nhau, thay vì cạnh tranh triệt tiêu. Chính sự hòa hợp này mới là động lực dẫn dắt kỷ nguyên tiếp theo của thị trường crypto,” Elkaleh kết luận.