Vì sao stablecoin bằng đồng yen đóng vai trò quan trọng trong tham vọng tiền điện tử của Nhật Bản?

Nhật Bản đang từng bước chuẩn bị hệ thống tài chính của mình để thích ứng với thời đại của stablecoin và tài sản được mã hóa, với sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngân hàng, cơ quan quản lý và các tập đoàn tài chính lớn nhằm đưa nền kinh tế dựa trên đồng yen lên nền tảng blockchain.

Là nền kinh tế lớn thứ tư thế giới, Nhật Bản đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tài chính toàn cầu. Đồng yen của nước này là một trong những đồng tiền chủ chốt, chiếm 5,82% tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu, xếp hạng ba thế giới theo số liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).

Một trong những yếu tố quan trọng làm nên tầm ảnh hưởng của đồng yen là vai trò của nó trong giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade). Với lãi suất thấp, các nhà đầu tư có thể vay đồng yen với chi phí rẻ, chuyển đổi sang các loại tiền tệ khác và đầu tư vào những tài sản có lợi suất cao hơn. Điều này đã biến đồng yen trở thành một trong những đồng tiền tài trợ đáng tin cậy nhất trên thị trường tài chính quốc tế.

Tuy nhiên, vai trò trung tâm của Nhật Bản trong lĩnh vực tài chính toàn cầu vẫn chưa thực sự được phản ánh trong nền kinh tế blockchain. Dù vậy, điều này đang dần thay đổi, đặc biệt sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nhậm chức vào tháng 1 năm ngoái, thúc đẩy các cuộc thảo luận chính sách tiền điện tử trên phạm vi toàn cầu.

Giống như Hoa Kỳ, đảng cầm quyền Nhật Bản đã công bố tham vọng biến quốc gia này trở thành trung tâm của hệ sinh thái Web3 toàn cầu. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, Nhật Bản cần phát triển các stablecoin có khả năng đưa đồng yen lên blockchain. Mặc dù vậy, hoạt động tiền điện tử trong lĩnh vực bán lẻ tại Nhật Bản vẫn còn khá trầm lắng, ngay cả khi ngành công nghiệp này được hậu thuẫn bởi những tập đoàn tài chính và ngân hàng lớn nhất quốc gia.

Ngành công nghiệp tiền điện tử Nhật Bản nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ chính phủ và các tập đoàn lớn

Tháng 10 năm 2025, bà Sanae Takaichi trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản. Chỉ trong vài tháng sau khi nhậm chức, bà đã giải tán Hạ viện để tổ chức một cuộc bầu cử sớm. Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà đã giành chiến thắng áp đảo với tỷ lệ phiếu bầu chiếm hai phần ba vào ngày 8 tháng 2, và 10 ngày sau, bà tiếp tục được bầu làm thủ tướng nhiệm kỳ thứ hai.

Theo ông Sota Watanabe, CEO của Startale Group, bà Takaichi được đánh giá là có quan điểm chính trị và chiến lược phù hợp với chính quyền Trump – yếu tố đã góp phần thúc đẩy tốc độ áp dụng tiền điện tử tại Nhật Bản.

Vào tháng 4 năm 2024, đảng LDP đã công bố một tài liệu sách trắng về Web3, trong đó thể hiện rõ tham vọng đưa Nhật Bản trở thành “trung tâm của Web3” trên toàn cầu. Sách trắng này liệt kê 11 vấn đề về tiền điện tử cần được giải quyết ngay lập tức, bao gồm cải cách thuế thu nhập cá nhân, phát triển stablecoin và thúc đẩy token chứng khoán.

Những ưu tiên này cũng được tích hợp trong chiến lược blockchain của SBI Group, một trong những tập đoàn tài chính lớn nhất Nhật Bản do ông Yoshitaka Kitao lãnh đạo.

“Kitao-san là người phù hợp nhất để dẫn dắt cuộc cách mạng tiền điện tử tại Nhật Bản, bởi ông là người đã xây dựng SBI Group trong thời kỳ phát triển mạnh mẽ của internet,” ông Watanabe chia sẻ. Công ty Startale của ông đã hợp tác với SBI để phát triển blockchain Strium, một nền tảng layer 1 được thiết kế để trở thành cơ sở hạ tầng thanh toán cho giao dịch tổ chức các cổ phiếu mã hóa và tài sản thực (RWAs).

Trước khi sáng lập SBI, ông Kitao từng giữ nhiều vị trí lãnh đạo cấp cao tại Nomura – công ty môi giới chứng khoán lớn nhất Nhật Bản, và sau đó là tại SoftBank cùng với Masayoshi Son, người đứng thứ hai trong danh sách tỷ phú giàu nhất Nhật Bản của Forbes.

Theo Watanabe, Tập đoàn SBI đang đặt mục tiêu đưa chứng khoán và cổ phiếu lên blockchain trong giai đoạn tiếp theo của cuộc cách mạng tiền điện tử. Tuy nhiên, để hiện thực hóa điều này, cần phải có sự phê duyệt từ chính phủ.

“Hiện tại, việc tạo ra các sản phẩm phái sinh on-chain là tương đối dễ dàng, nhưng để triển khai các chức năng như cổ tức thực on-chain hay quyền biểu quyết cổ đông, cần phải tuân thủ các quy định pháp lý,” Watanabe cho biết, đồng thời tiết lộ rằng ông đang làm việc với chính phủ Nhật Bản để thúc đẩy điều này.

Ngoài ra, để thực hiện các khoản thanh toán cổ tức cho tài sản on-chain, cần có một stablecoin được hỗ trợ bằng đồng yen.

Tầm quan trọng của stablecoin dựa trên đồng yen

Lãi suất thấp của Nhật Bản và vai trò của đồng yen trong giao dịch chênh lệch lãi suất là những yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng lớn đến thị trường tài chính toàn cầu. Tháng 3 năm 2024, Ngân hàng Nhật Bản đã tăng lãi suất từ mức -0,1% lên 0,1% – lần tăng đầu tiên trong suốt 17 năm qua. Đến tháng 7 cùng năm, ngân hàng trung ương tiếp tục tăng lãi suất lên 0,25%, gây ra những biến động lớn trên thị trường toàn cầu, bao gồm cả Bitcoin.

Một stablecoin được hỗ trợ bằng đồng yen có thể mở rộng giao dịch chênh lệch lãi suất sang các thị trường blockchain, tận dụng lãi suất vay thấp của Nhật Bản trên nền tảng blockchain.

Ví dụ, một nhà đầu tư có thể vay stablecoin định giá bằng đồng yen với lãi suất thấp, sau đó sử dụng số tiền này làm tài sản thế chấp để vay stablecoin định giá bằng đô la Mỹ. Các quỹ này có thể được đầu tư vào các chiến lược tài chính phi tập trung (DeFi) như cho vay, cung cấp thanh khoản hoặc các hình thức tạo lợi nhuận khác.

Vào ngày thứ Sáu, Startale đã giới thiệu stablecoin JPYSC được hỗ trợ bằng đồng yen, dự kiến sẽ ra mắt vào quý hai. Theo Watanabe, JPYSC được thiết kế đặc biệt để hỗ trợ giao dịch chênh lệch lãi suất bằng đồng yen trên nền tảng blockchain.

“Với việc triển khai stablecoin được hỗ trợ bởi ngân hàng tín thác, các nhà đầu tư và tổ chức toàn cầu sẽ có thể thực hiện giao dịch chênh lệch lãi suất bằng đồng yen trên blockchain,” ông nói.

Hiện tại, các giao dịch chênh lệch lãi suất thường mất từ một đến hai ngày để hoàn tất do sự khác biệt múi giờ giữa Nhật Bản và Mỹ. Tuy nhiên, Watanabe nhận định: “Nếu có thể thực hiện trên chuỗi, chúng ta có thể giao dịch 24/7 và lập tức.”

Mặc dù vậy, để giao dịch này thực sự tạo ra tác động lớn, cần có sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức lớn và nguồn vốn hóa thị trường đáng kể. Watanabe tiết lộ rằng ông đã thảo luận với các tổ chức tài chính hàng đầu tại Mỹ và các nhà đầu tư lớn trong lĩnh vực DeFi về khả năng hợp tác, nhưng từ chối tiết lộ danh tính cụ thể.

Thách thức trong việc thúc đẩy tiền điện tử bán lẻ tại Nhật Bản

Hiện tại, Nhật Bản đã có một stablecoin dựa trên đồng yen mang tên JPYC, chủ yếu được sử dụng trong thanh toán. Tuy nhiên, với vốn hóa thị trường chỉ khoảng 20 triệu USD, JPYC chưa đủ khả năng hỗ trợ các giao dịch chênh lệch lãi suất, vốn đòi hỏi thanh khoản sâu và khả năng vay lớn.

Ngoài SBI, ba ngân hàng lớn nhất Nhật Bản – Mitsubishi UFJ, Sumitomo Mitsui Banking Corporation và Mizuho – cũng đang nghiên cứu phát hành một stablecoin neo giá theo đồng yen.

Mặc dù ngành tài chính truyền thống và chính phủ Nhật Bản đang tích cực thúc đẩy sự phát triển của tiền điện tử, lĩnh vực bán lẻ lại chưa đạt được sự tăng trưởng tương xứng. Một trong những rào cản lớn nhất là mức thuế lên tới 55% đánh vào lợi nhuận từ tiền điện tử, khiến nhiều nhà đầu tư cá nhân e dè.

Tuy nhiên, Nhật Bản hiện đang xem xét việc tái phân loại tiền điện tử từ một công cụ thanh toán sang một sản phẩm tài chính. Điều này sẽ giúp giảm thuế xuống còn 20% và mở đường cho việc phát hành các quỹ ETF dựa trên tiền điện tử. Cải cách thuế này dự kiến sẽ được triển khai vào năm 2028, nhưng theo Watanabe, đây vẫn là một bước đi quá chậm.

“Chính phủ Nhật Bản cần hành động nhanh hơn,” ông nhấn mạnh. “Với tốc độ phát triển tài chính trên chuỗi tại Mỹ, để bắt kịp, việc giảm thuế cần được thực hiện ngay từ năm 2027.”

Trong nhiều thập kỷ, đồng yen đã đóng vai trò là đồng tiền tài trợ toàn cầu thông qua các giao dịch chênh lệch lãi suất, nhưng vẫn chưa có chỗ đứng đáng kể trong ngành công nghiệp tiền điện tử. Dù vậy, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ và các tập đoàn lớn, Nhật Bản đang từng bước khẳng định vị thế của mình, đưa đồng yen trở thành một phần không thể thiếu trong các thị trường vốn dựa trên blockchain.

• Stablecoin có thể tạo 1.000 tỷ USD nhu cầu T-bill: Standard Chartered
• Meta cân nhắc quay lại thị trường stablecoin sau thất bại của Libra