Kỷ nguyên crypto “hoàng kim” của Trump bốc hơi 2 nghìn tỷ USD lợi nhuận

Thị trường crypto, từng bùng nổ nhờ kỳ vọng về lập trường thân thiện hơn của Mỹ dưới chiến dịch tranh cử của Tổng thống Donald Trump, hiện đã quay trở lại gần mức ban đầu sau một vòng tăng – giảm kéo dài 18 tháng. Trong giai đoạn này, tổng giá trị thị trường từng tăng thêm gần 2 nghìn tỷ USD rồi sau đó gần như bị xóa sạch.

Dữ liệu tổng hợp cho thấy vốn hóa toàn thị trường crypto vào khoảng 2,4 nghìn tỷ USD vào tháng 10/2024, chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử Mỹ.

Đến tháng 11/2024, thị trường tiến sát 3,2 nghìn tỷ USD khi nhà giao dịch định giá thêm “phần bù chính sách” — kỳ vọng rằng một Nhà Trắng thân thiện với crypto sẽ đồng nghĩa với áp lực thực thi nhẹ hơn, quy định rõ ràng hơn và khả năng tiếp cận rộng hơn cho cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.

Đến đầu tháng 10/2025, vốn hóa đạt đỉnh 4,379 nghìn tỷ USD.

Tại thời điểm viết bài, vốn hóa toàn cầu còn khoảng 2,37 nghìn tỷ USD sau đợt bán tháo mạnh.

Bitcoin, tài sản dẫn dắt toàn ngành, có lúc giảm về khoảng 60.000 USD trong tuần này trước khi hồi lên quanh 65.894 USD. Ethereum, tài sản số lớn thứ hai, giao dịch gần 1.921 USD sau khi từng trượt xuống khoảng 1.752 USD trước đó trong tuần.

Sự xoay trục thân thiện với crypto tại Nhà Trắng

Sau khi nhậm chức, chính quyền Trump nhanh chóng phát tín hiệu tái định hướng, nhưng các bước đi ban đầu chủ yếu mang tính thay đổi giọng điệu hơn là giải pháp tức thì.

Cuối tháng 1/2025, Trump ra lệnh thành lập nhóm công tác về crypto nhằm xây dựng khung pháp lý cho tài sản số và đánh giá khả năng hình thành kho dự trữ tài sản số quốc gia.

Sắc lệnh cũng nhắm tới tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương Mỹ, phản ánh định hướng hạn chế vai trò của chính phủ liên bang trong tiền số bán lẻ, đồng thời mở rộng không gian cho token khu vực tư nhân.

Chính sách ngân hàng cũng có điều chỉnh. Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) hủy bỏ Staff Accounting Bulletin 121 — hướng dẫn mà ngành crypto và ngân hàng cho rằng làm tăng chi phí lưu ký tài sản crypto của khách hàng.

Tháng 3/2025, Văn phòng Kiểm soát Tiền tệ (OCC) ban hành Interpretive Letter 1183, tái khẳng định các ngân hàng quốc gia có thể cung cấp dịch vụ lưu ký tài sản số.

Động thái này cho phép các tổ chức tham gia một số hoạt động liên quan đến stablecoin và tương tác với mạng lưới sổ cái phân tán, đồng thời loại bỏ yêu cầu phải xin “không phản đối giám sát” trước khi triển khai.

Cùng lúc, Tổng công ty Bảo hiểm Tiền gửi Liên bang (FDIC) hủy bỏ yêu cầu thông báo từ năm 2022 đối với các tổ chức do FDIC giám sát và làm rõ rằng ngân hàng có thể tham gia các hoạt động crypto được phép mà không cần phê duyệt trước.

Đến tháng 4/2025, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) rút lại một số hướng dẫn liên quan đến hoạt động tài sản số và token đô la của ngân hàng, bao gồm hủy thư giám sát năm 2023 thiết lập quy trình “không phản đối”.

FDIC và Fed cũng rút lại hai tuyên bố chung về hoạt động liên quan tài sản số của các tổ chức ngân hàng.

Một cột mốc lập pháp quan trọng xuất hiện với stablecoin — các token neo theo USD được dùng rộng rãi làm hạ tầng thanh toán trong thị trường crypto.

Quốc hội Mỹ đã thông qua và Trump ký thành luật Đạo luật GENIUS ngày 18/7/2025.

Luật này thiết lập khung quản lý liên bang cho stablecoin thanh toán, xác định các nhóm tổ chức phát hành được phép, đồng thời đưa ra yêu cầu và cơ chế giám sát việc phát hành.

Không chỉ stablecoin, Hạ viện Mỹ cũng thông qua Đạo luật CLARITY vào tháng 7/2025 — dự luật cấu trúc thị trường nhằm tạo khung liên bang rõ ràng hơn cho tài sản số và mở rộng phạm vi giám sát của Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC).

Những diễn biến này góp phần tạo môi trường thuận lợi để Bitcoin và ngành crypto phát triển.

Kết quả là BTC lập đỉnh lịch sử mới trên 126.000 USD, còn vốn hóa toàn ngành vượt mốc 4 nghìn tỷ USD.

Từ đỉnh cao đến pha điều chỉnh khi đòn bẩy đảo chiều

Sau khi đạt đỉnh, thị trường đã mất khoảng 2 nghìn tỷ USD, trong đó hơn 1 nghìn tỷ USD bốc hơi chỉ trong tháng gần nhất.

Các nhà phân tích cho rằng nhịp giảm hiện tại mang tính “tháo gỡ cơ học” của thị trường hơn là phản ứng với một tin tức đơn lẻ.

Matt Hougan, Giám đốc đầu tư của Bitwise, nhận định đợt sụt giảm là kết quả của nhiều lực tác động đồng thời, thay vì một nguyên nhân duy nhất. Theo ông, các đợt điều chỉnh thường xuất phát từ nhiều yếu tố kết hợp.

Ông cho rằng điểm khởi đầu mang tính chu kỳ, không phải chính trị. Nhiều nhà đầu tư dài hạn đã bán ra để đón trước mô hình bốn năm quen thuộc của crypto — ba năm tăng mạnh rồi một năm giảm.

Động lực này có thể tự củng cố khi nhà đầu tư lo ngại chu kỳ lặp lại và chốt lời sớm thay vì giữ qua giai đoạn điều chỉnh.

Dù thừa nhận việc đo lường không hoàn hảo, Hougan ước tính các nhà đầu tư này đã bán hơn 100 tỷ USD Bitcoin trong năm ngoái.

Cùng lúc, dòng tiền “chú ý” kiểu bán lẻ — yếu tố thường nâng đỡ các tài sản đầu cơ trong giai đoạn thuận lợi — đang suy yếu.

Theo ông, crypto hiện phải cạnh tranh gay gắt hơn về sự chú ý, khi cổ phiếu AI và gần đây là kim loại quý thu hút dòng vốn có thể đã luân chuyển vào các tài sản số biến động cao.

Những nhà đầu tư này có thể quay lại, nhưng hiện tại nhu cầu đã tạm thời rút bớt.

Hougan cũng cho rằng đòn bẩy đã biến nhịp giảm thành “vách đá”, dẫn chứng sự kiện thanh lý 20 tỷ USD ngày 10/10 — đợt vỡ đòn bẩy lớn nhất lịch sử crypto.

Ông cho biết sự kiện này bị kích hoạt bởi thông báo bất ngờ của Trump về mức thuế 100% với toàn bộ hàng hóa Trung Quốc vào chiều thứ Sáu (giờ ET), thời điểm nhiều thị trường truyền thống đóng cửa, khiến nhà giao dịch sử dụng crypto để phòng hộ rủi ro.

Điều đó gây ra làn sóng bán tháo toàn thị trường mà crypto vẫn chưa phục hồi hoàn toàn.

Yếu tố vĩ mô và rủi ro cấu trúc

Bối cảnh chính sách rộng hơn tại Washington và yếu tố vĩ mô cũng ảnh hưởng đến Bitcoin.

Hougan nhắc đến việc Trump đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed vào ngày 30/1 — lựa chọn được thị trường xem là thiên về lập trường thắt chặt.

Ông cũng chỉ ra một nguồn do dự nội tại của Bitcoin: lo ngại ngày càng tăng rằng cộng đồng phát triển chưa hành động đủ nhanh trước rủi ro dài hạn từ điện toán lượng tử.

Theo Hougan, đây là rủi ro dài hạn và có thể giải quyết, nhưng cho đến khi có bước đi cụ thể, một phần vốn dài hạn vẫn thận trọng.

Đợt điều chỉnh còn được củng cố bởi tâm lý “risk-off” diện rộng, khi có phiên BTC giảm cùng với vàng, bạc và cổ phiếu công nghệ.

Trong môi trường đó, crypto vẫn hoạt động như tài sản beta cao theo khẩu vị rủi ro, dễ tổn thương khi danh mục bị giảm đòn bẩy.

Ai hưởng lợi và ai chịu thiệt trong chu kỳ

Giai đoạn bùng nổ mang lại lợi ích cho “hạ tầng cốt lõi” của crypto — các doanh nghiệp kiếm tiền từ hoạt động giao dịch khi giá và khối lượng tăng.

Các sàn giao dịch và nền tảng phái sinh hưởng lợi khi đầu cơ quay lại. Báo cáo năm 2025 của CoinGecko ước tính các sàn tập trung xử lý 86,2 nghìn tỷ USD khối lượng futures vĩnh cửu, trong khi nền tảng phi tập trung đạt 6,7 nghìn tỷ USD.

Trong chu kỳ tăng, cấu trúc này vận hành như “trạm thu phí”, khi biến động cao kéo theo phí và thanh lý lớn hơn.

Các tổ chức phát hành stablecoin cũng là bên hưởng lợi, vì nhu cầu hạ tầng thanh toán bằng USD vẫn tồn tại ngay cả khi giá token giảm — nhà giao dịch và tổ chức vẫn cần kênh neo USD để luân chuyển vốn, tất toán giao dịch và trú ẩn trong biến động.

Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho rằng stablecoin có thể trở thành người mua quan trọng của trái phiếu Kho bạc Mỹ trong những năm tới khi quy mô tiếp tục mở rộng nhanh.

Ở chiều ngược lại, pha suy giảm gây áp lực lớn lên các doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính và nhà đầu tư cá nhân.

Các công ty niêm yết tích trữ BTC như một chiến lược trở thành tâm điểm khi giá giảm.

Cổ phiếu Strategy (trước đây là MicroStrategy), thước đo cho xu hướng doanh nghiệp tích lũy Bitcoin, giảm từ 457 USD tháng 7/2025 xuống 111,27 USD — thấp nhất kể từ tháng 8/2024.

Strategy nắm giữ 713.502 BTC với giá vốn trung bình 76.052 USD mỗi coin và ghi nhận khoản lỗ quý 12,4 tỷ USD khi giá Bitcoin giảm buộc phải định giá lại bảng cân đối kế toán nặng crypto.

Các doanh nghiệp niêm yết khác cũng giảm mạnh, gồm Smarter Web Company (Anh), Nakamoto Inc., Metaplanet (Nhật Bản), cùng các công ty theo chiến lược Ethereum, Solana và một doanh nghiệp tuyên bố tích trữ token liên quan gia đình Trump.

Nghịch lý cốt lõi của chu kỳ

Lập trường thân thiện với crypto của Trump giúp củng cố đà tăng sau bầu cử và xác thực một phần luận điểm chính trị thông qua các sắc lệnh, thay đổi hướng dẫn ngân hàng và luật stablecoin.

Tuy nhiên, chính đà tăng đó cũng thúc đẩy các cấu trúc khiến thị trường nhạy cảm hơn với yếu tố vĩ mô, dòng tiền ETF và bong bóng do đòn bẩy.

Vì vậy, khi các lực này đảo chiều, “phần bù chính sách” từng nâng định giá cũng nhanh chóng bị thị trường gỡ bỏ.

• Giá Bitcoin có giảm thêm nữa không? Các nhà phân tích tranh luận về khả năng giảm sâu hơn nhiều
• Tỷ lệ nắm giữ Bitcoin của các nhà đầu tư lớn chạm mức thấp nhất trong 9 tháng do giá giảm
• Đợt sụp đổ của Bitcoin khiến kế hoạch đưa crypto vào 401(k) đứng trước rủi ro

Hoà Thân