Từ vàng thỏi đến đất hiếm: Lầu Năm Góc đặt cược tỷ đô vào an ninh tài nguyên của nước Mỹ

Lầu Năm Góc vốn không phải là nơi tham gia đầu cơ hàng hóa, nhưng khi vấn đề an ninh quốc gia được đặt lên hàng đầu, mọi quy tắc cũ có thể bị bẻ cong. Theo Financial Times, Bộ Quốc phòng Mỹ đã khởi động chương trình mua tích trữ khoáng sản chiến lược trị giá 1 tỷ USD — bao gồm đất hiếm và các kim loại quan trọng cho sản xuất xe điện, máy bay chiến đấu và chất bán dẫn — nhằm tăng cường khả năng tự chủ trong chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

Động thái này nằm trong chiến lược dự trữ toàn cầu nhằm đối phó với sự thống trị của Bắc Kinh trên thị trường nguyên liệu thô, gợi nhớ đến thời kỳ Chiến tranh Lạnh khi Mỹ từng tích trữ dầu mỏ. Nhưng ngày nay, “vàng mới” là lithium, cobalt, nickel và đất hiếm — những nguyên tố có mặt trong xe Tesla, hệ thống dẫn đường tên lửa và radar tần số cao.

Căng thẳng chuỗi cung ứng leo thang

Nỗi lo về chuỗi cung ứng đã âm ỉ nhiều năm, nhưng đạt đỉnh sau khi Trung Quốc áp đặt các hạn chế xuất khẩu mới đối với đất hiếm và kim loại chiến lược. Động thái này đã gây chấn động trên toàn cầu, lan sang cả thị trường tiền điện tử, khi Tổng thống Donald Trump đăng trên Truth Social rằng:

“Trung Quốc đang trở nên rất thù địch, gửi thư tới các quốc gia trên toàn thế giới để áp đặt kiểm soát xuất khẩu với mọi yếu tố sản xuất liên quan đến đất hiếm, và hầu như bất cứ thứ gì họ có thể nghĩ ra — ngay cả khi không được sản xuất tại Trung Quốc.”

Với Washington, đây không phải là hành động đầu cơ mà là một thế phòng thủ rõ rệt. Đây cũng là chương trình thu mua khoáng sản quy mô lớn nhất trong nhiều thập kỷ, trong khi Liên minh châu Âu và các đồng minh đang gấp rút làm điều tương tự — tích trữ cho cả rủi ro chiến tranh lẫn quá trình chuyển đổi năng lượng.

Bắc Kinh phát tín hiệu hòa hoãn

Tuy nhiên, trong diễn biến mới nhất hôm Chủ nhật, Trung Quốc đã có động thái “hạ nhiệt”. Bắc Kinh khẳng định các biện pháp kiểm soát xuất khẩu là “hợp pháp” và “phù hợp với luật pháp quốc tế”, nhằm “duy trì hòa bình và ổn định toàn cầu” chứ không phải để gây chiến kinh tế.

Đáng chú ý, Trung Quốc cho biết đây không phải là lệnh cấm xuất khẩu tuyệt đối; các hồ sơ đáp ứng tiêu chuẩn vẫn được chấp thuận, và kênh đối thoại với các đối tác thương mại lớn vẫn được duy trì.

Tuyên bố mềm mỏng này được kỳ vọng sẽ trấn an phần nào tâm lý thị trường. Với tín hiệu linh hoạt từ Bắc Kinh, giới phân tích đang điều chỉnh lại các kịch bản rủi ro, cho rằng đà phục hồi có thể quay lại với nhóm hàng hóa, vàng, và thậm chí là Bitcoin — nếu căng thẳng chuỗi cung ứng dịu bớt.

Tác động đến vàng và Bitcoin

Mỗi khi các chính phủ bắt đầu tích trữ tài nguyên, vai trò “nơi trú ẩn cuối cùng” của vàng lại được củng cố. Tuy nhiên, lần này, “giá trị chiến lược” không còn gói gọn trong vàng mà mở rộng sang các “khoáng sản an ninh” mới. Nhà đầu tư hàng hóa có thể sẽ điều chỉnh danh mục, coi vàng là hàng rào bảo hiểm cuối cùng, song thêm vào các kim loại chiến lược như lithium và đất hiếm để phòng ngừa biến động địa chính trị.

Nếu căng thẳng leo thang, vàng có thể hưởng lợi mạnh từ dòng tiền trú ẩn; ngược lại, nếu Trung Quốc tiếp tục hạ nhiệt và đối thoại được nối lại, giá vàng có thể giảm tốc khi tâm lý “ưa rủi ro” trở lại.

Với Bitcoin, câu chuyện phức tạp hơn. Về lý thuyết, Bitcoin miễn nhiễm với các cú sốc chuỗi cung ứng vật lý — không có mỏ khai thác, không container, không xuất khẩu. Nhưng thực tế, tâm lý thị trường “ngại rủi ro” lại khiến Bitcoin di chuyển cùng nhóm tài sản công nghệ trong ngắn hạn.

Nếu căng thẳng thương mại leo thang, dòng tiền có thể chuyển hướng sang USD, vàng, và thậm chí là Bitcoin như một “nơi trú ẩn kỹ thuật số”. Trong khi đó, gián đoạn nguồn cung chip và phần cứng có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của thợ đào, nhưng không tác động đến bản chất khan hiếm của tài sản này.

Ngược lại, nếu giọng điệu hòa hoãn của Bắc Kinh duy trì, thị trường tiền điện tử và tài sản rủi ro có thể phục hồi khi kịch bản xấu nhất bị loại bỏ. Như The Kobeissi Letter nhận định:

“Nếu Tổng thống Trump phản hồi theo hướng hạ nhiệt vào Chủ nhật, thị trường sẽ có cú bật mạnh vào thứ Hai.”

“Cuộc đua đã bắt đầu”

Với việc Mỹ và châu Âu cùng tích trữ khoáng sản, định nghĩa “tài sản lưu trữ giá trị” đang được mở rộng. Vàng không mất đi vị thế, nhưng giờ đã có đối thủ cạnh tranh mới. Bitcoin vẫn giữ sức hấp dẫn đặc biệt — nhất là với những nhà đầu tư muốn thoát khỏi sự kiểm soát của chính phủ và các giới hạn vật lý.

Và dù 1 tỷ USD chỉ là con số nhỏ trong bức tranh tài nguyên toàn cầu, thông điệp mà Lầu Năm Góc gửi đi lại vô cùng rõ ràng:

“Cuộc đua đã bắt đầu.”

• Chủ nhân giải Nobel Hòa bình 2025: Bitcoin là “công cụ kháng cự độc tài”
• Bài học cay đắng từ một nhà đầu tư Bitcoin: “6 năm tích lũy, tất cả bị xóa sạch chỉ sau một đêm”
• 3 altcoin Made in USA đáng chú ý sau khi Trump áp thuế lên hàng Trung Quốc

Vương Tiễn