Solana chuẩn bị nâng cấp lớn nhất lịch sử: nhanh hơn, rẻ hơn và dễ vận hành hơn

Solana – blockchain nổi tiếng với tốc độ vượt trội – đang chuẩn bị cho một cuộc đại tu toàn diện có thể giúp mạng lưới này không chỉ nhanh hơn mà còn dễ vận hành hơn bao giờ hết.

Theo báo cáo “Crypto Monthly Recap – September 2025” được công bố ngày 3/10 bởi tập đoàn quản lý tài sản toàn cầu VanEck, bản nâng cấp Alpenglow sắp tới được xem là thay đổi lớn nhất trong phần mềm lõi của Solana kể từ khi ra mắt.

VanEck mô tả đây là “nâng cấp quan trọng nhất trong cơ chế đồng thuận của Solana từ trước đến nay”, với sáu cải tiến chính giúp tăng tốc độ xử lý, giảm chi phí và cải thiện độ ổn định.

Những điểm nổi bật trong bản nâng cấp Alpenglow

1. Tốc độ xác nhận giao dịch nhanh gấp 80 lần

Hiện nay, Solana mất khoảng 12 giây để hoàn tất một giao dịch. Sau Alpenglow, con số này sẽ giảm xuống chỉ còn 150 mili-giây – tương đương một cái chớp mắt.

Điều này giúp các hoạt động như giao dịch, thanh toán hay tương tác ứng dụng trở nên gần như tức thời, đưa Solana tiệm cận tốc độ của các ứng dụng web truyền thống.

2. Cơ chế bỏ phiếu ngoài chuỗi (Off-chain voting)

Thay vì gửi hàng nghìn giao dịch nhỏ lên chuỗi để bỏ phiếu cho từng khối mới, các validator sẽ trao đổi phiếu bầu riêng tư ngoài chuỗi và chỉ đăng tải bằng chứng tổng hợp sau cùng.

Cách này giúp giảm tắc nghẽn mạng, tiết kiệm băng thông và giữ phí giao dịch thấp hơn.

3. Giảm chi phí vận hành validator

Thay vì phải trả phí cho từng giao dịch bỏ phiếu, các validator chỉ cần nộp một “vé tham gia” (Validator Admission Ticket) trong mỗi chu kỳ.

Điều này giúp giảm chi phí, tạo điều kiện cho các nhà vận hành nhỏ tham gia, qua đó tăng tính phi tập trung và bảo mật mạng lưới.

4. Giao tiếp mạng hiệu quả hơn

Solana sử dụng cơ chế “gossip” để các node liên tục trao đổi thông tin nhằm duy trì đồng bộ.

Alpenglow sẽ giảm lưu lượng dữ liệu nền, giúp các validator tiêu tốn ít tài nguyên hơn, đồng thời hệ thống vẫn ổn định ngay cả khi một phần node ngừng hoạt động.

5. Khối (block) lớn hơn 25%

Khả năng chứa giao dịch trong mỗi khối sẽ tăng thêm 25% vào cuối năm nay, giúp giảm thời gian chờ và tình trạng tắc nghẽn mạng.

6. Trình khách Firedancer

Được phát triển bởi Jump Crypto, Firedancer là phiên bản độc lập thứ hai của phần mềm validator, dự kiến ra mắt cuối năm 2025.

Điều này giúp mạng Solana vận hành ổn định hơn khi một client gặp sự cố. Firedancer còn bao gồm đề xuất SIMD-0370, loại bỏ giới hạn cố định về kích thước khối, cho phép mạng tự động mở rộng theo tốc độ phần cứng mới.

7. P-token – chuẩn token hiệu suất cao

Theo VanEck, chuẩn token mới này sẽ giảm 95% lượng tài nguyên tính toán cần thiết khi giao dịch, tăng hiệu suất tổng thể khoảng 10%, giúp phí rẻ hơn và mạng vận hành mượt mà ngay cả khi lưu lượng cao.

Cải tiến sâu hơn: Rotor, chữ ký tổng hợp và độ bền mạng

Theo whitepaper chính thức của Solana Labs, Alpenglow còn bao gồm nhiều thay đổi hạ tầng sâu hơn:

• Rotor – lớp truyền dữ liệu mới thay thế Turbine, giúp lan truyền block nhanh hơn và giảm gói tin trùng lặp.
  
  Nhờ đó, giao dịch được xác nhận mượt hơn và mạng phản ứng tốt hơn trong thời gian cao điểm.

• Cơ chế tổng hợp chữ ký cục bộ (Local signature aggregation) – cho phép validator gộp nhiều chữ ký trước khi phát sóng, giảm tải tính toán và tiết kiệm băng thông.

• Khả năng chịu lỗi mạnh hơn – mạng vẫn hoạt động ổn định ngay cả khi 40% validator gặp sự cố hoặc mất kết nối, nâng cao độ tin cậy toàn cầu.

• Giảm “gossip” thừa, giúp các validator ở khu vực có Internet yếu vẫn có thể tham gia hiệu quả, mở rộng phạm vi toàn cầu của mạng lưới.

• Cải cách cơ chế bỏ phiếu bằng vé (ticket-based system), loại bỏ hàng nghìn giao dịch nhỏ bằng một bước dự đoán trước, giúp đơn giản hóa cấu trúc phí và tăng công bằng cho tất cả người vận hành.

Tái thiết kế toàn diện cho tương lai của Solana

Tổng hòa các thay đổi này cho thấy Alpenglow không chỉ là bản nâng cấp tốc độ, mà là cuộc tái thiết kế hoàn chỉnh cách Solana vận hành nội bộ.

Đây là bước tiến chiến lược của Solana Labs nhằm biến mạng lưới này vừa nhanh, vừa bền vững ở quy mô toàn cầu, chuẩn bị cho làn sóng ứng dụng tài chính phi tập trung, game và tài sản mã hóa trong thập kỷ tới.