Trung Quốc siết chặt crypto, lần đầu cấm hoàn toàn token hóa (RWA)

Bảy hiệp hội tài chính lớn của Trung Quốc vừa đồng loạt ban hành cảnh báo rủi ro – động thái được xem là biện pháp trấn áp toàn diện nhất kể từ lệnh cấm năm 2021 buộc toàn bộ sàn giao dịch crypto rời khỏi đại lục.

Các hiệp hội này đại diện cho ngân hàng, chứng khoán, quỹ, hợp đồng tương lai, thanh toán – bù trừ, doanh nghiệp niêm yết và tài chính internet. Tuyên bố nêu rõ mọi hoạt động liên quan đến crypto – gồm stablecoin, airdrop, khai thác và đặc biệt là token hóa tài sản thực (RWA) – đều là bất hợp pháp tại Trung Quốc.

RWA trở thành mục tiêu giám sát mới

Thông báo ngày 5/12 khẳng định các cơ quan quản lý Trung Quốc “chưa phê duyệt bất kỳ hoạt động token hóa tài sản thực nào,” đánh dấu lần đầu RWA bị cấm một cách chính thức.

Một nhà nghiên cứu cho biết lần gần nhất nhóm hiệp hội này cùng hành động là vào 24/9/2021, khi 10 cơ quan nhà nước ban hành “Thông báo tăng cường phòng ngừa rủi ro giao dịch tiền ảo,” dẫn đến việc các sàn crypto rút khỏi Trung Quốc và toàn bộ hoạt động khai thác bị đóng cửa. Khi đó, tỷ lệ hashrate Bitcoin toàn cầu của Trung Quốc giảm từ 75% xuống mức thấp kỷ lục.

Động thái cứng rắn mới diễn ra trong bối cảnh quy mô thị trường RWA toàn cầu đã vượt 30 tỷ USD. Các tổ chức lớn như BlackRock với quỹ BUIDL trị giá 2 tỷ USD – do Securitize token hóa và được sử dụng làm tài sản thế chấp trên Binance, Crypto.com và Deribit – đang thúc đẩy sự phổ biến mạnh mẽ của mô hình này.

Giới quản lý Trung Quốc lo ngại token hóa RWA có thể trở thành một kênh tinh vi để chuyển tài sản ra nước ngoài, cho phép cá nhân biến tài sản nội địa thành token, chuyển sang ví nước ngoài và đổi lấy ngoại tệ mà không cần qua hệ thống ngân hàng và quản lý ngoại hối.

Tăng cường thực thi với sự phối hợp đa cơ quan

Tuyên bố nhấn mạnh rằng các loại tiền ảo – gồm stablecoin – không có địa vị pháp lý và không được phép lưu hành. Cá nhân và tổ chức không được phát hành, giao dịch hay huy động vốn thông qua RWA hay crypto trong lãnh thổ Trung Quốc, kể cả khi hoạt động dưới danh nghĩa công ty nước ngoài nhưng sử dụng nhân sự làm việc tại đại lục.

Động thái này nối tiếp cuộc họp ngày 28/11 của Ngân hàng Trung Ương (PBoC) với các cơ quan cấp cao, trong đó stablecoin được xếp vào nhóm “tiền ảo” và có thể bị truy tố.

Một báo cáo tháng 12 ghi nhận số vụ rửa tiền liên quan tài sản số tăng 37% so với cùng kỳ năm trước, củng cố quyết tâm siết chặt quản lý.

Theo giới phân tích, tuyên bố chung lần này thiết lập “hàng rào bốn lớp,” gồm: cắt hạ tầng khai thác, chặn kênh thanh toán stablecoin, đóng đường RWA và triệt phá các mô hình lừa đảo.

Thông báo cũng khẳng định ranh giới rõ ràng với Hong Kong – nơi duy trì lập trường thân thiện với crypto. Nhân sự tại Trung Quốc đại lục làm việc cho các nền tảng crypto offshore có thể đối mặt trách nhiệm pháp lý. Thay vào đó, Trung Quốc tiếp tục thúc đẩy đồng nhân dân tệ số (e-CNY) như lựa chọn hợp pháp duy nhất.

Hong Kong đã triển khai chế độ cấp phép stablecoin từ 1/8/2024, thu hút 80 hồ sơ đăng ký và dự kiến cấp phép đầu tiên vào đầu 2026. Các sàn như HashKey và OSL vẫn hoạt động bình thường, đồng thời thành phố cho phép thử nghiệm token hóa RWA nhưng giới hạn trong tài sản offshore và người dùng ngoài đại lục.

Sự bất mãn âm ỉ trong giới trẻ

Lệnh cấm đã gây tranh luận dữ dội trên mạng xã hội, đặc biệt trong nhóm nhà đầu tư trẻ – những người cho rằng mình đang bị đứng ngoài cuộc trong làn sóng cơ hội crypto toàn cầu. Dữ liệu từ BigNews cho thấy sự thất vọng này xuất phát từ kỳ vọng làm giàu nhanh trong bối cảnh Bitcoin tăng giá mạnh và Mỹ mở rộng khung pháp lý thân thiện hơn.

Các thảo luận trực tuyến phản ánh sự không hài lòng trước khoảng cách chính sách giữa Trung Quốc và phương Tây, với quan điểm cho rằng những lệnh cấm toàn diện có thể bóp nghẹt đổi mới thay vì chỉ bảo vệ nhà đầu tư.

• Chủ tịch CSRC Trung Quốc nhấn mạnh việc tăng cường giám sát rủi ro tiền điện tử
• Tại sao các nhà đầu tư Trung Quốc không còn chào đón stablecoin hỗ trợ bằng đô la nữa

Vương Tiễn