Tranh cãi nổ ra vì thị trường dự đoán NASCAR trị giá 10.000 USD trên Polymarket

Một thị trường dự đoán trị giá 10.000 USD trên Polymarket về cuộc đua NASCAR Cup Series diễn ra vào Chủ nhật đã bất ngờ trở thành một trong những tranh cãi lớn nhất trong lịch sử của UMA, sau khi oracle của nền tảng từ chối một đề xuất chốt kèo sớm, dù nó là chính xác.

Theo người dùng X có tên Domer đăng tải ngày 24/7, cuộc đối đầu này đã làm dấy lên những câu hỏi về cách quy trình “oracle lạc quan” (optimistic oracle) của UMA cân bằng giữa tốc độ, sự rõ ràng và tính công bằng như thế nào.

Bonkers UMA Nonsense, Vol 73🧵

A NASCAR race took place Sunday. $10,000 in trades on Polymarket. Denny Hamlin won. Market paid out. Easy.

But behind the scenes, this event is the largest & dumbest dispute in UMA history.

$60,000 was on the line, 6 TIMES the underlying market. pic.twitter.com/kTwbs3nfQR

— Domer (@Domahhhh) July 25, 2025

Làm thế nào một thị trường 10.000 USD trở thành cuộc chiến 60.000 USD

Khi lá cờ sọc ca-rô kết thúc cuộc đua vào lúc 6:58 chiều giờ ET (tương đương 5:58 sáng, giờ Việt Nam), Denny Hamlin là người về đích đầu tiên và sau đó được xác nhận là người chiến thắng sau cuộc kiểm tra hậu đua của NASCAR.

Chỉ một phút sau khi cuộc đua kết thúc, một trader kỳ cựu trên Polymarket có biệt danh “GeopoliticsWizard” đã gửi 40 đề xuất chốt kèo lên UMA — mỗi đề xuất đại diện cho một hợp đồng cược theo từng tay đua — và nộp khoản tiền bảo chứng 750 USDC cho mỗi đề xuất.

Khoảng 90 phút sau, những người dùng khác đã phản đối tất cả 40 đề xuất, lập luận rằng người gửi đã không chờ kết quả kiểm tra hậu đua. Theo quy tắc của UMA, mỗi phản đối cũng yêu cầu một khoản ký quỹ tương đương 750 USDC.

Kết quả là với 40 đề xuất và 40 phản đối, tổng số tiền đặt cược đã phình to thành 60.000 USD, gấp 6 lần quy mô thị trường ban đầu. Cách chia phần đã được định sẵn: bên thắng cuộc sẽ nhận toàn bộ 40 khoản ký quỹ (40.000 USD), trong khi UMA giữ lại 20.000 USD còn lại làm doanh thu giao thức.

Tài liệu công khai của UMA không yêu cầu người gửi đề xuất phải đợi kết quả kiểm tra hậu đua. Thay vào đó, UMA hướng dẫn người dùng sử dụng một “nguồn công khai có tính thẩm quyền”.

Bảng xếp hạng chính thức của NASCAR lúc đó không có bất kỳ ghi chú hay dấu hoa thị nào, nhưng dù vậy, những người biểu quyết on-chain đã đánh giá các đề xuất là “quá sớm” (Too Early) và đồng thuận đứng về phía những người phản đối. Cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi NASCAR xác nhận chiến thắng của Hamlin lúc 8:26 tối, và các phản đối được gửi lên chỉ một phút sau đó, vào 8:27 tối.

Phán quyết này xóa sổ gần như toàn bộ khoản lời ròng 30.000 USD của người gửi đề xuất, biến một tài khoản từng có lời thành âm, theo chia sẻ từ Domer.

Cách hoạt động của UMA

UMA sử dụng cơ chế gồm ba bước: “đề xuất – phản đối – biểu quyết”. Bất kỳ ai cũng có thể gửi câu trả lời chốt kèo kèm khoản ký quỹ. Nếu trong khoảng thời gian “sống” ngắn mà không bị phản đối, câu trả lời đó trở thành chính thức.

Một người phản đối có thể gửi một khoản ký quỹ tương đương để kích hoạt cuộc biểu quyết từ những người nắm giữ token UMA. Bên chiếm đa số sẽ nhận cả hai khoản ký quỹ, còn bên thiểu số sẽ mất trắng phần ký quỹ đã đặt.

Mô hình này được thiết kế để nhanh chóng và phi tập trung, nhưng vụ việc liên quan đến cuộc đua NASCAR cho thấy chi phí có thể vượt xa giá trị danh nghĩa của thị trường khi tranh chấp leo thang.

Trước đó vào đầu tháng 7, UMA từng bị chỉ trích vì một hợp đồng trị giá 200 triệu USD trên Polymarket đặt cược liệu Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky có mặc “suit” hay không.

Ban đầu UMA kết luận là “Có”, nhưng sau khi bị phản đối về cách định nghĩa “suit” là gì, họ đã đảo ngược kết quả, cho thấy rằng ngôn ngữ mơ hồ có thể khiến oracle gặp trục trặc nghiêm trọng.

Vài ngày sau đó, một thị trường dự đoán khác về giải bóng chày MLB cũng đã trả thưởng sai đội chiến thắng. UMA cho biết nguyên nhân là lỗi kỹ thuật và không có ai phản đối, đồng thời hứa sẽ hoàn tiền.

Bức tranh toàn cảnh

Theo Domer, vụ việc liên quan đến NASCAR làm lộ ra một vấn đề sâu xa hơn: tập thể cử tri của UMA ngày càng thu hẹp thành một nhóm nhỏ “thân cận”, những người có động lực tài chính thường đứng về phía phe phản đối hơn là khách quan theo sự thật.

Khi bản thân Polymarket giữ thái độ trung lập (như trong trường hợp này), UMA dựa vào các “người trong cuộc” để quyết định, và họ thường tuân theo một chiều.

Domer nói thêm:

“Hệ thống bỏ phiếu hiện nay tập trung hóa hơn bao giờ hết, với một cộng đồng gần như không hoạt động… Nhóm người phản đối đã spam Discord rất mạnh, nên kết quả bắt buộc phải là ‘Too Early’, và cử tri UMA làm đúng như họ yêu cầu.”

Domer kết luận rằng những động lực như vậy đang biến các nhà giao dịch chân chính thành nạn nhân phụ.

• Polymarket cân nhắc phát hành stablecoin riêng
• Polymarket thâu tóm sàn QCEX với giá 112 triệu USD để quay lại thị trường Mỹ

Vương Tiễn