Tổ chức tăng mua ETF Bitcoin giao ngay dù giá lao dốc trong quý IV/2025

Các nhà quản lý đầu tư tổ chức đã gia tăng phân bổ vào ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ trong quý IV/2025, bất chấp Bitcoin trải qua đợt điều chỉnh mạnh khiến vốn hóa thị trường bốc hơi gần 25%.

Sự trái ngược giữa số lượng chứng chỉ quỹ tăng lên và giá trị tài sản sụt giảm phản ánh một bức tranh phức tạp về hành vi của khối tổ chức trong giai đoạn biến động cực đoan.

Theo dữ liệu từ CoinPhoton, Bitcoin bước vào ba tháng cuối năm với đà tăng mạnh, lập đỉnh lịch sử mới trên 126.000 USD vào tháng 10. Tuy nhiên, đợt tăng này nhanh chóng đảo chiều sau cú deleveraging quy mô khoảng 20 tỷ USD, kéo giá Bitcoin xuống dưới 90.000 USD khi năm 2025 khép lại. Dù vậy, các báo cáo pháp lý ban đầu cho thấy nhiều nhà quản lý chuyên nghiệp coi nhịp điều chỉnh là cơ hội mua vào, thay vì tín hiệu rút lui khỏi thị trường.

Tính đến thời điểm hiện tại, Bitcoin đã lấy lại đà tăng trong năm nay và đang hướng tới việc chinh phục lại mốc 100.000 USD.

Bài toán tích lũy của khối tổ chức

Phân tích sớm các báo cáo 13F do nhà phân tích Bitcoin Sani tổng hợp cho thấy, từ quý III sang quý IV/2025, có 121 tổ chức báo cáo tăng ròng tổng cộng 892.610 chứng chỉ ETF Bitcoin giao ngay niêm yết tại Mỹ.

Điều đáng chú ý là dù số lượng chứng chỉ nắm giữ tăng lên, tổng giá trị tính theo USD của các vị thế này lại giảm khoảng 19,2 triệu USD.

Cụ thể, trong quý III/2025, các tổ chức được theo dõi nắm giữ tổng cộng 5.252.364 chứng chỉ, trị giá khoảng 317,8 triệu USD. Đến cuối quý IV, con số này tăng lên 6.144.974 chứng chỉ, nhưng giá trị thị trường lại giảm xuống còn 298,6 triệu USD.

Điều này cho thấy mức điều chỉnh sâu của giá. Giá trị bình quân mỗi chứng chỉ ETF trong danh mục của các tổ chức giảm từ khoảng 60,50 USD ở quý III xuống còn 48,60 USD ở quý IV, tương đương mức giảm gần 19,7%. Dù vậy, tổng số chứng chỉ nắm giữ vẫn tăng khoảng 17%.

Nói cách khác, các tổ chức đã tiếp tục mua vào ngay trong giai đoạn danh mục bị sụt giảm mạnh theo giá thị trường.

Dòng tiền tổ chức vẫn chảy vào ETF crypto

Một ví dụ đáng chú ý là quỹ hiến tặng trị giá 9 tỷ USD của Đại học Dartmouth, đơn vị công bố đã mua khoảng 15 triệu USD chứng chỉ của ETF Bitcoin IBIT do BlackRock quản lý, đồng thời nắm giữ cả quỹ Ethereum của Grayscale. Đây đều là các vị thế mới, cho thấy ETF crypto tiếp tục thu hút sự quan tâm của tổ chức bất chấp hiệu suất ngắn hạn kém thuận lợi.

Sự lệch pha giữa dòng tiền và hiệu suất tài sản thể hiện rõ nhất ở BlackRock iShares Bitcoin Trust (IBIT). Trong năm 2025, IBIT thu hút hàng chục tỷ USD vốn mới, dù nhà đầu tư trong quỹ ghi nhận mức lỗ khoảng 10%.

Theo dữ liệu của Bloomberg Intelligence, IBIT kết thúc năm 2025 với vị trí ETF hút vốn ròng lớn thứ sáu tại Mỹ, huy động 25,4 tỷ USD, vượt qua nhiều quỹ lâu đời như Invesco QQQ Trust hay SPDR Gold Trust. Điều này diễn ra trong bối cảnh vàng tăng gần 65% trong năm, nhờ lực mua của ngân hàng trung ương và căng thẳng địa chính trị.

Giới trong ngành cho rằng hiện tượng này phản ánh niềm tin dài hạn của các nhà quản lý tài sản đối với Bitcoin.

Matt Hougan, Giám đốc đầu tư của Bitwise, cho biết 99% cố vấn đầu tư từng nắm giữ crypto trong năm 2025 có kế hoạch duy trì hoặc gia tăng mức độ tiếp xúc trong năm nay. Theo ông, biến động mạnh không khiến họ rời bỏ thị trường, mà ngược lại, thúc đẩy hoạt động mua thêm.

Chấp nhận dài hạn hay chỉ là arbitrage?

Tuy nhiên, dữ liệu cũng đi kèm một lưu ý quan trọng. ETF Bitcoin giao ngay nằm ở giao điểm giữa đầu tư dài hạn và giao dịch arbitrage ngắn hạn. Việc số chứng chỉ tăng trong báo cáo 13F có thể được hiểu là niềm tin tăng lên, nhưng cũng có thể che giấu các chiến lược trung lập thị trường.

Nghiên cứu của State Street công bố tháng 12/2025 ước tính quy mô thị trường ETF Bitcoin tại Mỹ đạt 103 tỷ USD, trong đó các tổ chức nắm giữ gần 25%. Khoảng 60% nhà đầu tư tổ chức được khảo sát cho biết họ ưu tiên ETF vì khung pháp lý rõ ràng hơn so với việc tự nắm giữ Bitcoin trực tiếp.

Tuy nhiên, báo cáo 13F chỉ yêu cầu công bố các vị thế mua (long) cổ phiếu và ETF tại Mỹ, không yêu cầu tiết lộ các vị thế bán (short). Điều này có nghĩa là “mặt còn lại” của giao dịch có thể bị che khuất.

Theo CME, nhiều quỹ phòng hộ sử dụng ETF Bitcoin để triển khai giao dịch basis: mua ETF Bitcoin giao ngay (được ghi nhận trong 13F) và đồng thời bán khống hợp đồng tương lai Bitcoin. Chiến lược này cho phép họ hưởng chênh lệch giữa giá spot và futures mà không chịu rủi ro biến động giá theo hướng.

Sự khác biệt này mang ý nghĩa then chốt cho triển vọng thị trường. Nếu việc tích lũy trong quý IV đến từ các nhà phân bổ dài hạn xây dựng “phần crypto” trong danh mục, dòng vốn này sẽ mang tính bền vững. Ngược lại, nếu chủ yếu đến từ vốn arbitrage, dòng tiền có thể đảo chiều nhanh khi biến động tăng hoặc lợi nhuận từ basis trade suy giảm.

Dù động cơ là gì, kết quả cuối cùng vẫn không thay đổi: trong một quý mà Bitcoin mất gần 25% giá trị, Phố Wall lại nắm giữ nhiều Bitcoin hơn.