Làn sóng rút vốn khỏi ETF Bitcoin làm gia tăng áp lực bán trên thị trường

Bitcoin rơi xuống dưới mốc 80.000 USD đã đẩy một bộ phận lớn nhà đầu tư vào các ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ rơi vào tình trạng lỗ chưa thực hiện, với tổng mức lỗ trên giấy ước tính khoảng 7 tỷ USD.

Dữ liệu thị trường cho thấy tài sản số lớn nhất thế giới đã có lúc giảm xuống 74.609 USD vào cuối tuần, trong bối cảnh lo ngại về thanh khoản và tâm lý né tránh rủi ro trên thị trường toàn cầu. Sau đó, BTC hồi phục lên quanh 77.649 USD tại thời điểm ghi nhận.

Alex Thorn, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Galaxy Digital, nhận định diễn biến này cho thấy Bitcoin đang giao dịch dưới giá vốn trung bình của các ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ. Theo ước tính, nhà đầu tư ETF hiện đang chịu mức lỗ chưa thực hiện trung bình khoảng 15%, tương đương giá mua bình quân khoảng 90.200 USD cho mỗi BTC.

Diễn biến này có thể ảnh hưởng đến hành vi nhà đầu tư. Khác với những người tự lưu ký Bitcoin và thường chấp nhận biến động mạnh, nhà đầu tư ETF bao gồm nhiều cố vấn tài chính và đơn vị phân bổ tài sản, vốn tái cân bằng danh mục theo các nguyên tắc định sẵn. Khi danh mục đang lỗ, các nhịp hồi giá có thể đối mặt với áp lực bán hòa vốn. Nếu giá tiếp tục suy yếu và độ biến động gia tăng, một bộ phận nhà đầu tư có xu hướng giảm tỷ trọng để kiểm soát rủi ro, đặc biệt khi Bitcoin vẫn có tương quan cao với thị trường cổ phiếu.

Một số chuyên gia trong ngành cho rằng mức điều chỉnh sâu hiện tại làm gia tăng rủi ro rằng làn sóng rút vốn khỏi 12 ETF Bitcoin giao ngay có thể không chỉ là tạm thời, mà trở thành lực cản kéo dài đối với thị trường.

Ai đang lỗ và lỗ bao nhiêu?

Quy mô thiệt hại đang dần được làm rõ thông qua dữ liệu on-chain và dòng tiền quỹ. Theo Jim Bianco từ Bianco Research, 12 ETF Bitcoin giao ngay hiện nắm giữ khoảng 1,29 triệu BTC, trị giá hơn 115 tỷ USD, tương đương khoảng 6,5% tổng nguồn cung Bitcoin lưu hành. Nếu tính thêm lượng Bitcoin do Strategy (trước đây là MicroStrategy) nắm giữ, nhóm này chiếm tới khoảng 10% tổng nguồn cung.

Tuy nhiên, giá vốn giữa các bên rất khác nhau. Strategy đã tích lũy Bitcoin từ năm 2020 với giá mua trung bình khoảng 76.020 USD, nên vẫn còn lãi chưa thực hiện khoảng 1,17 tỷ USD — giảm mạnh so với mức hơn 30 tỷ USD vào tháng 10 năm ngoái.

Ngược lại, nhà đầu tư ETF tham gia muộn hơn và mua ở mức giá cao hơn. Bianco cho biết giá mua trung bình của 12 ETF Bitcoin giao ngay vào khoảng 90.200 USD, cao hơn giá hiện tại khoảng 13.000 USD, tương đương mức lỗ khoảng 16%.

Tính gộp, giá vốn bình quân của các ETF vào khoảng 85.360 USD, đồng nghĩa mức lỗ trung bình khoảng 8.000 USD mỗi BTC, tương đương tổng lỗ chưa thực hiện khoảng 7 tỷ USD. Nói cách khác, phần lớn nhà đầu tư ETF Bitcoin hiện đang “âm vốn”.

James Check từ Checkonchain bổ sung rằng nếu tính giá vốn theo dòng tiền vào tại thời điểm phát sinh, thì khoảng 62% tổng dòng tiền đổ vào ETF hiện đang trong trạng thái thua lỗ.

ETF Bitcoin tại Mỹ đang bị rút vốn mạnh

Các khoản lỗ này diễn ra song song với sự đảo chiều rõ rệt của dòng vốn. Từ tháng 11/2025 đến tháng 1/2026, tổng dòng vốn ròng bị rút khỏi 12 ETF Bitcoin giao ngay đã lên tới khoảng 6,18 tỷ USD — chuỗi rút vốn theo tháng dài nhất kể từ khi các sản phẩm này ra mắt năm 2024.

Dữ liệu cũng cho thấy các đợt rút vốn diễn ra theo từng đợt lớn trong ngày. Chỉ riêng hai phiên giao dịch cuối tháng 1 đã ghi nhận hơn 1,3 tỷ USD bị rút ròng, trong bối cảnh chuỗi 9 phiên rút vốn liên tiếp chỉ bị gián đoạn bởi một phiên hút ròng khiêm tốn 6,3 triệu USD.

Khi dòng tiền rút ra diễn ra dồn dập, thị trường có ít thời gian hơn để hấp thụ lượng cung, từ đó làm gia tăng biến động trong ngày. Trong những giai đoạn như vậy, Bitcoin thường giao dịch giống một tài sản vĩ mô có độ beta cao, nhạy cảm với biến động thanh khoản toàn cầu.

Thị trường phải “hấp thụ” bao nhiêu Bitcoin?

Câu hỏi quan trọng phía trước là bài toán cung – cầu: điều gì xảy ra với quá trình hình thành giá của Bitcoin nếu xu hướng rút vốn tiếp diễn?

Nếu nhóm ETF tiếp tục ghi nhận mức rút ròng hơn 6 tỷ USD mỗi quý, tương đương khoảng 2 tỷ USD mỗi tháng. Với giả định giá Bitcoin quanh 75.000 USD, thị trường sẽ phải hấp thụ thêm khoảng 27.000–28.000 BTC mỗi tháng từ lượng bán ra do ETF hoàn trả vốn.

Nếu giá tiếp tục giảm, cùng một lượng USD bị rút ra sẽ tương ứng với nhiều BTC hơn, khiến áp lực cung càng lớn.

Con số này càng đáng chú ý khi so với nguồn cung mới sau halving năm 2024. Phần thưởng khối đã giảm xuống còn 3,125 BTC, tương đương khoảng 450 BTC phát hành mỗi ngày, hay khoảng 13.500 BTC mỗi tháng.

Như vậy, nếu ETF tiếp tục bị rút vốn với tốc độ gần đây, lượng Bitcoin bị bán ra mỗi tháng có thể tương đương gần gấp đôi lượng cung mới phát hành trong cùng kỳ.

Nếu không xuất hiện nguồn cầu mới đủ mạnh để bù đắp, sự mất cân đối này có thể gây áp lực lên tâm lý thị trường và kéo giá BTC đi xuống.

Vì sao bán ra có thể dẫn đến bán ra nhiều hơn?

Mối liên hệ giữa dòng vốn ETF và biến động giá Bitcoin được đánh giá là có ý nghĩa thống kê cao. Một báo cáo của K33 Research cho thấy biến động dòng vốn ETF có thể giải thích tới khoảng 80% biến động lợi suất BTC trong khung 30 ngày.

Bianco cũng chỉ ra quy mô giao dịch trung bình là một chỉ dấu về nhóm nhà đầu tư chi phối các quỹ này. Trong khi giá trị giao dịch trung bình của ETF SPY là khoảng 111.300 USD và của quỹ vàng GLD là 87.000 USD, thì con số này ở các ETF Bitcoin chỉ khoảng 15.800 USD — nghiêng nhiều về nhà đầu tư cá nhân hơn là các tổ chức nắm giữ dài hạn.

Nếu nhóm nhà đầu tư cận biên mang tính “bán lẻ” nhiều hơn, dòng tiền sẽ dễ trở nên nhạy cảm với biến động giá. Khi giá giảm, nhiều người có thể quyết định thoát vị thế, dẫn đến các lệnh hoàn trả vốn. Các quỹ ETF sau đó buộc phải bán Bitcoin giao ngay để đáp ứng nhu cầu rút tiền, tạo thêm áp lực giảm giá.

Theo một số phân tích, vùng giữa 75.000 USD có thể đóng vai trò hỗ trợ nếu lực mua xuất hiện. Nếu giá giữ vững khu vực này và dòng vốn ổn định trở lại, ETF có thể quay lại vai trò nguồn cầu cận biên, giúp giảm bớt áp lực cung cơ học và hạ nhiệt biến động.

Ngược lại, nếu xu hướng rút vốn kéo dài, Bitcoin có thể tiếp tục đối mặt với lực cản đáng kể. Trong kịch bản tiêu cực hơn, một số nhà phân tích cho rằng vùng hỗ trợ lớn tiếp theo của BTC có thể nằm quanh 65.500 USD.