Iran đã đào được bao nhiêu Bitcoin để đối phó lạm phát và trừng phạt quốc tế

Kể từ năm 2019, Iran đã khai thác và giao dịch tiền điện tử như một giải pháp tất yếu nhằm đối phó với các lệnh trừng phạt quốc tế nghiêm ngặt và đồng nội tệ mất giá trầm trọng vì siêu lạm phát. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết vẫn gần như không thể xác định được chính xác Iran đang nắm giữ bao nhiêu Bitcoin.

Theo Trung tâm Tài chính Thay thế thuộc Đại học Cambridge, Iran từng chiếm đến 7,5% tổng hashrate Bitcoin toàn cầu vào tháng 3/2021, nhưng con số này đã giảm mạnh xuống chỉ còn 0,12% vào tháng 1/2022.

Andrew Scott Easton, nhà sáng lập kiêm CEO quỹ khai thác Bitcoin Masterminded, ước tính Iran đã khai thác được khoảng 60.000 BTC trong suốt lịch sử, tương đương khoảng 6,4 tỷ USD theo giá hiện tại. Trong khi đó, Kent Halliburton – đồng sáng lập và CEO nền tảng khai thác Sazmining – lại cho rằng con số này dao động từ 100.000 đến 200.000 BTC kể từ năm 2018, tương đương 10,7 đến 21,4 tỷ USD. Thời điểm này đặc biệt quan trọng, vì Iran bắt đầu cấp phép chính thức cho hoạt động đào tiền điện tử từ năm 2019.

Tuy nhiên, theo ông Rajat Ahlawat – nhà nghiên cứu tại công ty tuân thủ Crystal Intelligence – việc ước tính quy mô thực sự của ngành này là cực kỳ phức tạp, bởi phần lớn hoạt động khai thác ở Iran đã bị đẩy vào hoạt động “chui” nhằm tránh phải trả giá điện cao.

Đào chui tràn lan, đào hợp pháp không lời

Một trong những phần dễ truy vết nhất là các trang trại khai thác hợp pháp. Theo Hội đồng Kháng chiến Quốc gia Iran (tổ chức đối lập), đã có khoảng 1.000 giấy phép được cấp vào năm 2020 và hơn 10.000 giấy phép được phát hành trong năm 2022 cho các thợ đào và sàn giao dịch. Tuy nhiên, cựu Tổng thống Hassan Rouhani từng thừa nhận rằng khoảng 85% hoạt động khai thác tại Iran là không có giấy phép tính đến năm 2021. Tập đoàn điện lực nhà nước Tavanir ước tính có tới 700.000 dàn máy khai thác bất hợp pháp đang hoạt động tại Iran trong đầu năm nay.

Theo ông Ahlawat, nguyên nhân chính là vì các trang trại hợp pháp khó có thể sinh lời do bị áp mức thuế và giá điện rất cao.

“Ngành thép và sắt – dù tiêu tốn rất nhiều điện – nhưng vẫn được áp thuế thấp hơn thợ đào crypto,” Ahlawat giải thích lý do tại sao phần lớn hoạt động lại diễn ra trong bóng tối.

Bitcoin không ghi dấu địa điểm của thợ đào trên blockchain, khiến cho việc truy nguồn gốc trở nên bất khả thi. Điều này giúp cá nhân và chính phủ Iran lách được các lệnh trừng phạt.

Vì vậy, điều kiện để được cấp phép khai thác là mọi Bitcoin đào được phải bán trực tiếp cho ngân hàng trung ương Iran, để nhà nước có thể sử dụng mà không bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm vận. Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa với việc cá nhân và nhóm khai thác sẽ mất đi lợi ích tài chính lớn từ việc nắm giữ trực tiếp Bitcoin.

Ahlawat cho biết phần lớn hoạt động đào tại Iran đến từ các cá nhân hoặc các tổ chức như trường học, nhà thờ, vốn được sử dụng điện miễn phí hoặc trợ giá mạnh. Ngoài ra, còn có các tổ chức liên quan đến chính phủ cũng tận dụng lợi thế điện giá rẻ để đào coin.

A Bitcoin mining rig in a mosque in Iran.

Mosques receive free electricity. pic.twitter.com/JISbo5K95A

— Whole Mars Catalog (@WholeMarsBlog) May 23, 2021

Mạng điện quốc gia quá tải, người dân vẫn đổ xô đào coin

Các hoạt động trái phép này tạo áp lực cực lớn lên hệ thống điện quốc gia, dẫn đến mất điện trên diện rộng. Để đối phó, Tavanir từng treo thưởng cho người dân tố cáo các trang trại đào chui.

Ahlawat cho rằng phần lớn hoạt động khai thác tập trung ở các thành phố lớn. Ví dụ, trong vòng 6 tháng của năm 2022, cảnh sát đã thu giữ hơn 9.400 thiết bị đào tiền điện tử trái phép tại Tehran.

Vào Chủ nhật gần đây, Mỹ đã tiến hành không kích cơ sở hạt nhân Fordow của Iran – một cơ sở được xây dựng sâu trong núi. Trong khoảng thời gian từ trước vụ tấn công đến thứ Ba, hashrate Bitcoin toàn cầu đã giảm 27,9% theo BitInfoCharts, làm dấy lên đồn đoán rằng Iran đang đào Bitcoin tại khu vực này.

So I’m just gonna say it,
Iran was mining Bitcoin in the mountains. pic.twitter.com/L2KgCVTOO0

— Lysander (@UnderCoercion) June 24, 2025

Ahlawat nhận định cơ sở hạt nhân đủ hạ tầng điện để vận hành một trang trại đào coin, nhưng chưa có bằng chứng cụ thể cho thấy Fordow đang hoạt động như vậy. Công ty Blocksbridge Consulting cũng bác bỏ giả thuyết này, cho rằng không nên quá phụ thuộc vào dữ liệu hashrate ngắn hạn vì biến động quá lớn – đồng quan điểm với ông Alex Thorn của Galaxy.

Tuy vậy, nếu thực sự có hoạt động đào tại Fordow, thì chắc chắn nó thuộc về chính phủ hoặc một đơn vị trực thuộc nhà nước.

Cả Easton và Ahlawat đều cho rằng Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) là một trong những “tay chơi” lớn trong lĩnh vực đào coin ở Iran. Đây là lực lượng vũ trang quyền lực được thành lập sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Easton tin rằng IRGC có thể là đơn vị khai thác Bitcoin lớn nhất tại Iran, dựa trên thông tin từ Hội đồng Kháng chiến Quốc gia Iran.

“Một lần nữa, chúng ta không có số liệu chính xác,” Ahlawat nói thêm. “Chính phủ Iran vốn nổi tiếng trong việc che giấu hoạt động. Nếu chính phủ đứng sau việc khai thác, thì gần như không có cách nào để truy dấu.”

Người dân vẫn đào để mưu sinh

Tóm lại, không ai biết chính xác Iran đã đào được bao nhiêu Bitcoin, vì khoảng 85% ngành khai thác hiện đã đi vào hoạt động ngầm – để tránh hóa đơn điện và giữ lại tài sản tiền điện tử.

Dù có thể dễ dàng phán xét Iran, nhưng không thể phủ nhận rằng có một bộ phận lớn dân thường đang cố gắng kiếm sống bằng cách đào tiền điện tử để chống lại lạm phát phi mã.

Decrypt phát hiện một tài khoản mạng xã hội chuyên bán hộp cách âm cho thợ đào tại nhà, thu hút tới 166.000 người theo dõi – tương đương 0,18% dân số Iran.

Người dân Iran say mê tiền số đến mức năm ngoái, chính quyền đã phải cảnh báo về trò chơi kiếm tiền Hamster Kombat trên Telegram. Phó Tổng tham mưu trưởng quân đội Iran – Đô đốc Habibollah Sayyari – gọi đây là “vũ khí mềm” của phương Tây nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi các vấn đề chính trị trong nước.

Bất chấp cảnh báo, người dân vẫn “tap” liên tục để nhận phần thưởng token. Trò chơi này đã thu hút hơn 300 triệu người chơi trên toàn cầu. Tuy nhiên, nhiều người Iran than phiền rằng phần thưởng chỉ là “bụi” – vì giá trị quá thấp.

Hiện tại, token HMSTR đã giảm 90% so với đỉnh, khiến những ai ôm token để phòng ngừa lạm phát 38% của Iran cũng không thể giữ được giá trị tài sản của mình.

• Xung đột Iran–Israel tiêu tốn hơn 240.000 BTC, tương đương 1% nguồn cung Bitcoin
• Xung đột Israel-Iran đang làm chệch hướng mùa Altcoin như thế nào

Thạch Sanh