IMF cảnh báo token hóa và stablecoin có thể khuếch đại khủng hoảng tài chính

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo rằng stablecoin giống quỹ thị trường tiền tệ hơn là tiền thực sự, và có thể đối mặt với các đợt rút niềm tin khi tài chính token hóa mở rộng.

“Token hóa tạo thành một sự tái phân bổ niềm tin mang tính cấu trúc trong hệ thống tài chính,” Tobias Adrian, cố vấn tài chính và Giám đốc bộ phận thị trường tiền tệ và vốn của IMF, viết trong báo cáo.

Các hệ thống tài chính truyền thống dựa vào những độ trễ như thanh toán cuối ngày và xử lý theo lô, giúp cơ quan quản lý có thời gian can thiệp trước khi vấn đề lan rộng, Adrian giải thích. Token hóa loại bỏ các độ trễ đó bằng cách khiến thanh toán diễn ra liên tục và tự động, đồng nghĩa với việc khủng hoảng thanh khoản có thể xuất hiện gần như ngay lập tức.

Điều này tạo ra cái mà báo cáo gọi là sự lệch pha giữa các hệ thống token hóa vận hành xuyên biên giới với tốc độ máy móc và các khung quản lý khủng hoảng được xây dựng theo phạm vi quốc gia.

Những đòn bẩy kiểm soát chính trong tài chính token hóa có thể nằm ở mã nguồn và khóa quản trị, thay vì ở các định chế mà nhà quản lý có thể tiếp cận, IMF lập luận.

Adrian phác thảo một lộ trình chính sách gồm 5 trụ cột, kêu gọi các chính phủ neo hoạt động thanh toán token hóa vào tài sản an toàn như tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương bán buôn, áp dụng quy định nhất quán cho các hoạt động tương tự, và điều chỉnh các công cụ thanh khoản của ngân hàng trung ương để vận hành trong môi trường tự động hóa.

Bản ghi nhớ cũng lập luận rằng các mệnh lệnh pháp lý về ổn định tài chính “rốt cuộc phải được đặt cao hơn việc thực thi tự động”, đồng thời khuyến nghị phải kiểm toán bắt buộc và có cơ chế ghi đè đối với các hợp đồng thông minh mang tính hệ thống, để có thể tạm dừng trong điều kiện khẩn cấp.

Bản ghi nhớ là lời cảnh báo mới nhất trong chuỗi cảnh báo ngày càng gay gắt của IMF về tài sản số, từ việc gọi tiền mã hóa tư nhân là một “lối tắt không nên theo” để bao gồm tài chính, đến lộ trình chung với Hội đồng Ổn định Tài chính nhằm xử lý rủi ro mà tiền điện tử gây ra cho ổn định tài chính, và gần đây nhất là cuối năm 2025, cảnh báo rằng việc chấp nhận stablecoin có thể làm suy yếu quyền kiểm soát của ngân hàng trung ương.

Chỉnh lại cách nhìn nhận

Các bên quan sát trao đổi với Decrypt cho rằng đánh giá của báo cáo có sức nặng, dù vẫn còn những khoảng trống.

“Bằng cách xem hệ thống hiện tại như một chuẩn an toàn mặc định và chỉ làm nổi bật những rủi ro gia tăng của token hóa, báo cáo có thể khiến các nhà hoạch định chính sách nghĩ rằng hiện trạng là an toàn,” Siwon Huh, nhà nghiên cứu tại công ty nghiên cứu tiền điện tử Four Pillars, cho biết.

Điểm yếu của báo cáo là thiếu một mốc so sánh với những rủi ro vốn đã tồn tại trong tài chính truyền thống, Huh giải thích. Các độ trễ thanh toán tiêu chuẩn và các công cụ phái sinh OTC thiếu minh bạch cũng mang theo những điểm yếu mang tính hệ thống riêng, ông nói thêm.

Các stablecoin lớn như USDT và USDC nắm giữ dự trữ gồm trái phiếu Kho bạc Mỹ, hợp đồng repo đảo chiều và tiền mặt, khiến chúng “về cơ bản giống hệt” một quỹ thị trường tiền tệ hạng mục prime nhưng thiếu các biện pháp bảo vệ theo quy định, Huh nói.

Dù vậy, phép so sánh của IMF vẫn là “một sự chỉnh sửa quan trọng đối với luận điệu của ngành rằng stablecoin là tiền,” ông lập luận.

“Stablecoin không hề cố trở thành tiền của ngân hàng trung ương,” Alan Qureshi, CEO kiêm đồng sáng lập công ty công nghệ tài chính Black Lake, cho biết. “Ở phía nhà đầu tư, chúng cung cấp quyền tiếp cận được tuyển chọn vào các tài sản có tính thanh khoản cao, chất lượng cao như một nơi lưu trữ giá trị. Ở phía nhà phát hành và ngân hàng, chúng hoạt động như một cơ chế thanh khoản.”

Các stablecoin được quản lý, được bảo chứng bằng tài sản chất lượng cao, hoạt động như những “hồ thanh khoản” cục bộ phân bổ tài sản thế chấp khắp hệ thống, Qureshi giải thích.

Trong khi các khoảng trống giải quyết xuyên biên giới và sự đánh đổi giữa tốc độ với khả năng can thiệp là những mối lo ngại có thật, các rủi ro đó là một “đặc tính chứ không phải lỗi” của một hệ thống được thiết kế để di chuyển nhanh hơn tài chính truyền thống, ông nói thêm.

Neil Staunton, CEO kiêm đồng sáng lập công ty fintech Superset, nhìn chung đồng ý với cách IMF trình bày, nhưng cảnh báo rằng sự thận trọng đó có thể phản tác dụng.

“Rủi ro thực sự là các nhà hoạch định chính sách đọc những cảnh báo này, hoảng sợ, rồi làm chậm chính quá trình xây dựng hạ tầng vốn sẽ tạo ra kết quả ổn định mà báo cáo đang kêu gọi,” Staunton nhấn mạnh.

Các hệ thống token hóa đánh đổi thanh toán chậm để lấy những cơ chế bảo vệ mật mã như hợp đồng thông minh và xác minh theo thời gian thực, và đó là “những công cụ khác nhau, không phải công cụ yếu hơn,” Staunton nói. Ông lưu ý các sàn như NYSE và Nasdaq đã và đang xây dựng cơ sở hạ tầng phối hợp mà IMF kêu gọi.