Nợ công Mỹ vượt 39 nghìn tỷ USD, rủi ro leo lên 50 nghìn tỷ

Áp lực tài khóa của Hoa Kỳ đang gia tăng rõ rệt khi nợ công vượt mốc 39 nghìn tỷ USD và có thể tiến tới 50 nghìn tỷ USD, trong bối cảnh chi phí vay tăng, thâm hụt kéo dài và chi tiêu địa chính trị leo thang.

Lo ngại về tính bền vững tài khóa của Mỹ đang gia tăng khi tốc độ vay nợ tiếp tục tăng mạnh. Nhà kinh tế và người ủng hộ vàng Peter Schiff cảnh báo rằng nợ quốc gia đã vượt 39 nghìn tỷ USD và có thể tiếp tục leo thang nếu các điều kiện hiện tại không thay đổi.

Ông cho biết:

“Nợ công Mỹ vừa vượt 39 nghìn tỷ USD, tăng 2,8 nghìn tỷ USD kể từ khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức 14 tháng trước. Nếu chi phí chiến tranh tăng, lãi suất cao và suy thoái xảy ra, thâm hụt ngân sách sẽ bùng nổ. Nợ công có thể chạm 50 nghìn tỷ USD trước khi ông Trump rời nhiệm sở.”

Theo Schiff, nhiều yếu tố đang hội tụ – từ rủi ro suy giảm kinh tế đến mức chi tiêu cao – có thể đẩy nhanh quá trình tích lũy nợ.

Quy mô mất cân đối ngày càng lớn

Dữ liệu hiện tại cho thấy mức độ mất cân đối tài khóa đã rất lớn ngay cả trước khi các chi phí địa chính trị mới được phản ánh đầy đủ. Tổng nợ quốc gia hiện vào khoảng 39 nghìn tỷ USD, trong khi thâm hụt ngân sách liên bang gần 1,69 nghìn tỷ USD và tổng chi tiêu vượt 7,1 nghìn tỷ USD.

Nợ bình quân đầu người ở mức hơn 113.000 USD, và hơn 357.000 USD trên mỗi người nộp thuế, phản ánh khoảng cách cấu trúc giữa nguồn thu và nghĩa vụ chi tiêu.

Áp lực tài khóa vốn đã cao trước khi xung đột mới bùng phát vào cuối tháng 2, khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng quân sự của Iran. Diễn biến sau đó đã mở rộng căng thẳng khu vực và làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Theo ước tính của Lầu Năm Góc, chỉ trong 6 ngày đầu, chi phí đã vượt 11,3 tỷ USD, bổ sung thêm gánh nặng lên nền tài khóa vốn đã căng thẳng.

Nghĩa vụ tiềm ẩn có thể lên tới 100 nghìn tỷ USD

Một số cách tính khác cho thấy gánh nặng tài khóa thực tế có thể lớn hơn nhiều. Kent Smetters, Giám đốc học thuật của mô hình ngân sách Penn Wharton, cho rằng nếu tính cả các nghĩa vụ chưa được tài trợ như An sinh Xã hội và Medicare, tổng trách nhiệm tài chính có thể tiệm cận 100 nghìn tỷ USD.

Những cam kết dài hạn này – thường không được phản ánh đầy đủ trong số liệu nợ chính thức – có quy mô gần gấp đôi nợ công hiện hữu.

Lãi suất tăng tạo vòng xoáy nợ

Một thay đổi quan trọng là chi phí vay đang tăng nhanh khi các khoản nợ phát hành trong thời kỳ lãi suất thấp được tái cấp vốn với lãi suất cao hơn. Hệ quả là chi phí lãi vay hàng năm đã vượt 1 nghìn tỷ USD, biến việc trả lãi thành một trong những khoản chi lớn nhất của ngân sách liên bang.

Điều này tạo ra vòng xoáy nợ, khi chính phủ phải vay thêm để trang trải các nghĩa vụ hiện tại.

Áp lực chi tiêu dài hạn không giảm

Xu hướng chi tiêu dài hạn tiếp tục gây áp lực:

• Dân số già hóa làm tăng chi phí cho an sinh và y tế

• Điều chỉnh theo lạm phát khiến mức trợ cấp tăng vĩnh viễn

• Chi tiêu quốc phòng tiến gần 1 nghìn tỷ USD

• Các chương trình an ninh và biên giới tiếp tục mở rộng

Những yếu tố này khiến chi tiêu liên bang tăng nhanh hơn nguồn thu, kéo dài tình trạng thâm hụt.

Cảnh báo từ các lãnh đạo tài chính

Nhiều nhân vật tài chính hàng đầu đã lên tiếng cảnh báo về quỹ đạo nợ hiện tại:

• Jamie Dimon cho rằng thâm hụt toàn cầu đang ở mức rất lớn và sớm muộn sẽ gây hệ quả

• Ray Dalio nhận định nền kinh tế đang ở giai đoạn cuối của chu kỳ nợ dài hạn

• Ken Griffin cảnh báo nợ chủ quyền là rủi ro hệ thống toàn cầu

• Elon Musk cho rằng Mỹ có nguy cơ “phá sản” nếu không cải cách tài khóa

• Jerome Powell nhận định chính sách tài khóa đang đi theo “quỹ đạo không bền vững”

Ngoài ra, chiến lược gia toàn cầu của JPMorgan, David Kelly, cũng nhận xét rằng Mỹ đang “tiến tới khủng hoảng một cách chậm rãi”.

Triển vọng

Dự báo của Schiff hàm ý nợ công có thể tăng thêm khoảng 11 nghìn tỷ USD trong chưa đầy 3 năm – tốc độ nhanh hơn đáng kể so với mức tăng 2,8 nghìn tỷ USD trong 14 tháng qua. Để kịch bản này xảy ra, thâm hụt ngân sách, chi phí lãi vay và chi tiêu liên quan đến xung đột sẽ phải tiếp tục gia tăng mạnh.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn đặt ra là liệu Mỹ có thể điều chỉnh chính sách kịp thời để tránh một chu kỳ nợ mất kiểm soát, hay sẽ tiếp tục trượt sâu vào quỹ đạo tài khóa ngày càng rủi ro.