Hoảng loạn thị trường chuyển sang ETF: Khối lượng quyền chọn IBIT của BlackRock bùng nổ

Đợt giảm sâu của Bitcoin về sát mốc 60.000 USD đi kèm với những biến động quen thuộc trên các sàn giao dịch, nhưng quy mô hoảng loạn thực sự lại thể hiện rõ ở một nơi khác: thị trường quyền chọn gắn với quỹ ETF BlackRock iShares Bitcoin Trust (IBIT). Trong một phiên giao dịch duy nhất, khối lượng quyền chọn IBIT đạt khoảng 2,33 triệu hợp đồng — mức cao kỷ lục — đúng vào thời điểm giá biến động dữ dội nhất.

Cùng ngày, chính IBIT cũng ghi nhận thanh khoản đột biến với hơn 284 triệu cổ phiếu được sang tay, tương đương giá trị danh nghĩa vượt 10 tỷ USD. Điều này cho thấy áp lực và hoạt động tái định vị rủi ro không chỉ diễn ra trên các sàn crypto, mà còn lan mạnh sang các sản phẩm niêm yết được quản lý tại Mỹ.

Biến động không chỉ gây thiệt hại cho các sàn giao dịch, mà còn kích hoạt nhu cầu phòng vệ và tái cấu trúc vị thế thông qua các công cụ phái sinh được quản lý. Thay vì phải sử dụng perpetual swap offshore, nhiều nhà đầu tư lựa chọn quyền chọn ETF để thể hiện quan điểm giảm giá, giao dịch biến động và thiết lập hàng rào bảo vệ rủi ro giảm sâu.

Việc hoạt động phái sinh tăng vọt mang nhiều ý nghĩa vì nó thay đổi nơi thị trường phát ra tín hiệu căng thẳng theo thời gian thực. Trong phần lớn lịch sử của Bitcoin, áp lực thường bộc lộ nhanh nhất ở thị trường đòn bẩy offshore, đặc biệt là perps — nơi thanh lý và funding có thể biến một nhịp giảm thành chuỗi bán tháo dây chuyền.

Perps vẫn quan trọng, nhưng diễn biến lần này cho thấy một “lớp vỏ” khác đang đóng vai trò thước đo áp lực: quyền chọn ETF. Các hợp đồng này giao dịch trên sàn Mỹ, được bù trừ qua hạ tầng Mỹ và dễ tiếp cận với dòng vốn tổ chức quy mô lớn.

Thời điểm cũng giải thích cho nhu cầu quyền chọn tăng mạnh. Bitcoin chạm đáy trong ngày quanh 60.017,60 USD vào ngày 6/2 rồi bật ngược lên trên 70.000 USD — một cú đảo chiều cực mạnh trong thời gian ngắn. Kiểu biến động này tạo điều kiện lý tưởng cho nhu cầu quyền chọn: bất định cao, rủi ro gap giá và nhu cầu xác định trước mức lỗ tối đa.

Khi giá có thể dao động hàng nghìn USD chỉ trong vài phút, những nhà đầu tư đã có vị thế sẵn thường muốn mua bảo hiểm cho kịch bản xấu hơn vào ngày hôm sau — và quyền chọn là công cụ nhanh, trực tiếp và hiệu quả nhất để làm điều đó.

Khối lượng quyền chọn lập kỷ lục cũng làm dấy lên nhiều suy đoán về khả năng tồn tại một đợt “unwind” lớn phía sau biến động. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn không phải là giả thuyết, mà là hành vi thực tế của thị trường. Trong các thời điểm căng thẳng, chuỗi quyền chọn ETF cho thấy dấu vân tay của từng nhóm người tham gia, vì mỗi động cơ giao dịch để lại một mẫu hình khác nhau.

Nhóm dễ thấy nhất là các nhà đầu tư nắm giữ theo xu hướng. Những danh mục phân bổ Bitcoin thông qua spot, thông qua ETF, hoặc dùng IBIT như một cấu trúc đầu tư được phê duyệt nội bộ có thể phòng vệ rất nhanh bằng cách mua quyền chọn bán (put). Put hoạt động như bảo hiểm: trả phí trước và được bù đắp nếu giá rơi dưới mức strike — phù hợp với các ủy ban đầu tư muốn giảm rủi ro mà không phải đảo ngược toàn bộ chiến lược.

Bên cạnh đó là các trader chuyên về biến động — những người coi độ lớn của cú dịch chuyển giá là “sản phẩm” để giao dịch. Khi thị trường rơi mạnh, biến động hàm ý thường tăng vọt do nhu cầu mua bảo hiểm tăng đồng loạt. Nếu mua quyền chọn trước khi biến động bị định giá cao, hoặc bán khi phí đã đắt, họ có thể giao dịch cú sập mà không cần đặt cược dài hạn vào nền tảng của Bitcoin. Các chiến lược này thường triển khai dưới dạng spread phức hợp, phù hợp hơn với thị trường được quản lý có cơ chế bù trừ rủi ro hiệu quả.

Nhóm thứ ba là các chiến lược basis và relative-value — những cấu trúc khiến thị trường crypto ngày càng giống với thị trường lãi suất và chỉ số cổ phiếu truyền thống. Các giao dịch này thường ghép cặp công cụ: long spot và short futures, hoặc long ETF và short futures trên CME, nhằm thu chênh lệch carry. Khi biến động tăng và yêu cầu ký quỹ nhảy vọt, cấu trúc này chịu áp lực. Quyền chọn khi đó trở thành công cụ phòng vệ tạm thời trong lúc các vị thế lớn được tháo dỡ dần.

Dữ liệu khối lượng cho thấy IBIT và chuỗi quyền chọn của nó đang trở thành nơi “lưu kho rủi ro”. Một ngày ETF quay vòng hơn 10 tỷ USD trong lúc thị trường giảm sâu có thể là dấu hiệu đầu hàng, nhưng cũng có thể phản ánh giao dịch hai chiều: người bán thoát vị thế, người khác vào thay, còn market maker đứng giữa trung gian dòng lệnh.

Khi khối lượng quyền chọn đồng thời đạt 2,33 triệu hợp đồng, điều đó cho thấy nhiều người tham gia không chỉ bán spot trong hoảng loạn, mà đang tái cấu trúc phơi nhiễm, bổ sung phòng vệ và giao dịch biến động — đúng chức năng của thị trường quyền chọn quy mô lớn.

Có ba cách diễn giải chính cho một phiên quyền chọn kỷ lục như vậy — và chúng có thể cùng tồn tại. Thứ nhất là nhu cầu phòng vệ thuần túy: giá gãy, ETF có thanh khoản, danh mục mua put để khóa biên rủi ro. Thứ hai là tái định vị bắt buộc ở nơi khác, dùng quyền chọn như cầu nối ổn định tạm thời. Thứ ba là đầu cơ biến động và convexity — chiến lược tận dụng khả năng lợi nhuận phi tuyến của quyền chọn, nhưng nếu quá đông người theo đuổi, chính nó cũng có thể khuếch đại dao động khi dealer phải hedge ngược theo giá.

Dữ liệu khối lượng quyền chọn IBIT do Investing.com tổng hợp cho thấy đỉnh căng thẳng tập trung rõ rệt vào ngày 6/2, sau đó hạ nhiệt dần. Số liệu dòng vốn ETF từ Farside Investors cũng cho thấy một nghịch lý thú vị: vẫn có dòng vốn ròng vào ETF trong ngày giá bị bán mạnh — cho thấy mua phơi nhiễm và mua bảo hiểm có thể diễn ra song song.

Điểm chuyển dịch đáng chú ý là biến động ngày càng được “thể hiện onshore”. Perps offshore vẫn tạo hiệu ứng dây chuyền thanh lý, nhưng trung tâm hoạt động được phép của tổ chức đang mở rộng sang ETF, quyền chọn ETF và futures niêm yết tại Mỹ. Điều này gắn các cú sốc giá Bitcoin với cơ chế tạo lập thị trường và hedge quyền chọn tại Mỹ, khiến dòng hedge của dealer trở thành một phần của chuyển động trong ngày.

Thực tế này cũng cho thấy cấu trúc thị trường đã thay đổi: trước đây, hoạt động chính của Bitcoin nằm ngoài tài chính truyền thống rồi mới dội ngược vào. Nay phản ứng tổ chức lớn có thể xuất hiện trực tiếp trong sản phẩm của BlackRock, trong giờ giao dịch Mỹ, thông qua quyền chọn — tức các công cụ được thiết kế cho bảo hiểm và giao dịch biến động.

Trong các đợt biến động tới, việc theo dõi khối lượng và cấu trúc giao dịch quyền chọn IBIT sẽ trở thành một chỉ báo sớm quan trọng: nó cho thấy mức độ định giá nỗi sợ, nhu cầu bảo vệ tail risk, và nhóm người chơi nào đang chủ động trên thị trường.

• ETF XRP và SOL tiếp tục thu hút dòng vốn, trong khi BTC và ETH bị rút tổng cộng 750 triệu USD
• Vì sao dòng tiền 1,2 tỷ USD đổ vào ETF Bitcoin là một tín hiệu tăng giá mới
• ETF Bitcoin ghi nhận tuần tệ nhất kể từ tháng 2/2025 với 1,33 tỷ USD bị rút vốn

Vương Tiễn