Đợt sụp đổ của Bitcoin khiến kế hoạch đưa crypto vào 401(k) đứng trước rủi ro

Bitcoin lao dốc 50% kể từ đỉnh tháng 10 không chỉ thổi bay khoảng 2.000 tỷ USD vốn hóa thị trường, mà còn thổi bùng trở lại cuộc tranh luận gay gắt về “bài toán ủy thác” của hệ thống hưu trí Mỹ.

Trong lúc nhà đầu tư vội vã tìm nguyên nhân của đợt sụp đổ mới nhất, giới quan sát đặt câu hỏi liệu các tài sản số có quá rủi ro để xuất hiện trong thị trường 401(k) trị giá 12.500 tỷ USD — vốn được thiết kế cho sự ổn định dài hạn.

“Nếu nhà đầu tư muốn đầu cơ crypto, họ hoàn toàn có thể tự làm. 401(k) tồn tại để giúp mọi người tiết kiệm cho một tuổi hưu an toàn, chứ không phải để đánh cược vào những tài sản đầu cơ không có giá trị nội tại,” Lee Reiners, giảng viên tại Duke Financial Economics Center và đồng dẫn podcast Coffee & Crypto, nhận định.

Tháng 8 vừa qua, Tổng thống Donald Trump đã ký sắc lệnh hành pháp cho phép các kế hoạch hưu trí đóng góp xác định như 401(k) tiếp cận các tài sản thay thế, bao gồm cả tài sản số. Ngay trước thềm đợt bán tháo crypto dữ dội gần đây, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) Paul Atkins cũng nói rằng “đã đến lúc” mở cửa thị trường hưu trí cho crypto.

Tuy nhiên, cú sụt giảm mạnh vừa qua có thể khiến các nhà quản lý quỹ hưu trí chùn bước trước kế hoạch đưa crypto vào danh mục 401(k).

Theo Reiners, nhiều công ty crypto lớn như Coinbase đã nằm trong các chỉ số cổ phiếu chủ chốt, đồng nghĩa với việc nhiều kế hoạch 401(k) hiện đã có mức độ tiếp xúc gián tiếp với crypto — và chừng đó là đủ.

“Trừ khi Quốc hội thay đổi luật, các đơn vị bảo trợ kế hoạch hưu trí khó có khả năng đưa crypto hoặc ETF crypto vào danh mục, vì họ không muốn đối mặt với rủi ro bị nhân viên kiện tụng. Với những doanh nghiệp từng cân nhắc điều này, các diễn biến gần đây chắc chắn sẽ khiến họ phải suy nghĩ lại,” Reiners nói.

Vấn đề cốt lõi của việc đưa tiền tiết kiệm cả đời vào crypto nằm ở chỗ ngành này còn non trẻ và cực kỳ biến động, trong khi quỹ hưu trí hướng tới tăng trưởng ổn định. Chiến lược mua và nắm giữ có thể phù hợp với các tài sản như S&P 500 — nơi biến động lớn thường chỉ xuất hiện trong các sự kiện “thiên nga đen” như khủng hoảng tài chính 2008 hay đại dịch COVID-19. Với các thị trường truyền thống quy mô lớn, chính phủ thường can thiệp để hãm đà lao dốc, đồng thời có nhiều khung pháp lý bảo vệ nhà đầu tư.

Ngược lại, phần lớn hoạt động của crypto vẫn mang tính đầu cơ, khiến giá có thể biến động dữ dội chỉ trong vài ngày hoặc thậm chí một cuối tuần, cuốn trôi hàng tỷ USD giá trị mà gần như không có cơ chế giám sát tương xứng. Điều này làm gia tăng nỗi lo khi đặt tài sản hưu trí vào crypto.

Không kịp “thoát hàng”

Để thấy rõ mức độ bất định, nhiều tổ chức có thể đã bị bất ngờ bởi cú rơi đột ngột của bitcoin và thị trường crypto trong những ngày gần đây.

Đợt bán tháo vừa qua diễn ra nhanh và mạnh đến mức BlockTrust IRA — nền tảng hưu trí ứng dụng AI, đã thu hút thêm 70 triệu USD tài sản IRA trong 12 tháng qua — cũng bị cuốn vào “cơn tắm máu”.

“Có lúc chúng tôi nhìn vào dữ liệu và nghĩ rằng ‘có lẽ nên rút ra’, nhưng cũng có lúc thì không. Tuần trước, chúng tôi đã không rút nhanh như vậy vì nhiều dữ liệu nền tảng mà chúng tôi theo dõi vẫn rất tích cực,” Giám đốc công nghệ Maximilian Pace chia sẻ.

Trước cú bán tháo bất ngờ, Pace cho biết BlockTrust dựa vào hệ thống phân tích tổng thể, hoạt động hiệu quả hơn ở các khung thời gian dài thay vì giao dịch ngắn hạn. Chiến lược này từng giúp công ty vượt trội trong năm 2025. Quỹ Animus Fund của BlockTrust vượt hiệu suất bitcoin trong suốt năm 2025, tăng 27% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 12, trong khi chiến lược mua và nắm giữ bitcoin giảm từ 6% đến 13%, theo thông cáo báo chí của công ty.

Theo Pace, cách tiếp cận đúng đắn với 401(k) là nhìn đầu tư crypto trong khung thời gian 5–10 năm.

“Bạn nên suy nghĩ như một nhà đầu tư mạo hiểm hơn là một nhà giao dịch trong ngày,” Pace nói. “Có những cách giảm rủi ro — theo thời gian hoặc theo chiến lược — để crypto trở nên hấp dẫn hoặc chấp nhận được hơn với các chương trình như 401(k). Nhưng dĩ nhiên, rủi ro luôn tồn tại.”

Tương lai của lương hưu

Có lẽ cần lùi lại xa hơn nữa, không chỉ tập trung vào việc đưa tiền vào token, mà xem xét vai trò của công nghệ blockchain trong quản lý đầu tư hưu trí.

Robert Crossley, Giám đốc toàn cầu mảng tư vấn ngành và tài sản số của Franklin Templeton, cho rằng ngành hưu trí — vốn phân mảnh, vận hành chậm và bị quản lý chặt — có thể được “cách mạng hóa” bằng các ví onchain nắm giữ tài sản được token hóa.

Theo ông, điều này sẽ giúp tài sản số của mỗi cá nhân gắn kết chặt chẽ hơn với toàn bộ đời sống tài chính của họ.

“Dù bạn là người tiết kiệm, nhà đầu tư hay người chi tiêu, bạn đều có nhiều hoạt động tài chính khác nhau, nhưng hiện nay chúng lại được phục vụ rất rời rạc bởi các nhà cung cấp khác nhau,” Crossley nói.

Nếu khung pháp lý được xây dựng theo hướng không bóp nghẹt đổi mới, blockchain hoàn toàn có thể xóa bỏ sự phân mảnh đó, mở ra khả năng xuất hiện các loại ví “mở khóa tiềm năng của tài sản và chứng khoán lập trình được, cho phép nhìn thấy toàn bộ tài sản ở một nơi và trực tiếp kiểm soát chúng, thay vì thông qua các trung gian”.

“Khi một thứ được token hóa, nó trở thành phần mềm. Phần mềm đó có thể là một tài sản, cũng có thể là một quyền lợi hay một nghĩa vụ. Nó thậm chí có thể là cả một tài khoản 401(k), hay toàn bộ kế hoạch hưu trí đóng góp xác định của bạn,” Crossley kết luận.

• Liệu Bitcoin có thể phục hồi lên mức 90.000 USD vào tháng 3?
• Giá Bitcoin có giảm thêm nữa không? Các nhà phân tích tranh luận về khả năng giảm sâu hơn nhiều
• Tỷ lệ nắm giữ Bitcoin của các nhà đầu tư lớn chạm mức thấp nhất trong 9 tháng do giá giảm

Hoà Thân