TRM Labs: Các quốc gia đang tái định hình tài chính toàn cầu bằng crypto như thế nào?

Báo cáo mới của công ty phân tích blockchain TRM Labs cho thấy các chính phủ trên toàn cầu không còn đứng ngoài thị trường crypto. Từ Triều Tiên đến Singapore, nhiều quốc gia đã và đang chủ động đưa blockchain vào chiến lược tài chính quốc gia, biến crypto từ một thử nghiệm thị trường thành công cụ cấp nhà nước.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra một sự phân hóa rõ rệt trong cách các chính quyền độc đoán và dân chủ tiếp cận tài sản số. Chính sự khác biệt này đang khiến crypto trở thành một lực lượng âm thầm nhưng ngày càng có sức nặng trong tài chính và địa chính trị toàn cầu.

Crypto từ thử nghiệm thị trường thành công cụ của nhà nước

Theo TRM Labs, thiết kế không biên giới của blockchain cho phép các quốc gia luân chuyển giá trị bên ngoài những hệ thống tài chính truyền thống xoay quanh đồng USD, mạng lưới SWIFT và ngân hàng đại lý. Đây là đặc điểm mà các chế độ độc đoán đặc biệt tận dụng.

Triều Tiên được xem là ví dụ điển hình và quyết liệt nhất. TRM liên kết các đơn vị tấn công mạng của nước này với hàng loạt vụ hack sàn giao dịch, DeFi và bridge, với tổng thiệt hại lên tới hàng tỷ USD, trong đó có vụ tấn công Bybit gây chấn động vào tháng 2/2025.

Theo các điều tra viên, số tiền bị đánh cắp được rửa qua mixer, chuyển đổi giữa nhiều blockchain khác nhau, đổi sang stablecoin và cuối cùng được rút ra thông qua các nhà môi giới OTC tại châu Á. TRM cho biết dòng tiền này sau đó quay trở lại Bình Nhưỡng, phục vụ các chương trình tên lửa và hạt nhân.

Nga lại chọn một hướng đi khác sau khi hứng chịu các lệnh trừng phạt diện rộng liên quan đến cuộc xung đột Ukraine từ năm 2022. Crypto chưa thay thế hệ thống tài chính truyền thống, nhưng dữ liệu của TRM cho thấy tài sản số đã đóng vai trò hỗ trợ trong thanh toán xuyên biên giới với các đối tác như Iran, gây quỹ cho các nhóm ủng hộ Nga, cũng như trong các hoạt động khai thác quy mô lớn nhằm chuyển đổi nguồn năng lượng giá rẻ thành ngoại tệ.

Trong khi đó, Iran đã hợp pháp hóa hoạt động khai thác Bitcoin từ năm 2019 và, theo báo cáo, đang sử dụng BTC khai thác trong nước để thanh toán nhập khẩu, qua đó né tránh các hạn chế về thanh toán quốc tế.

Hai con đường trái ngược cho tương lai crypto

Không phải mọi hình thức ứng dụng crypto của nhà nước đều mang tính đối đầu. Báo cáo của TRM cho thấy các nền dân chủ chủ yếu tập trung vào giám sát, minh bạch và ổn định thị trường.

Tại Mỹ và châu Âu, các cơ quan chức năng ngày càng dựa vào phân tích blockchain để truy vết tiền ransomware, thực thi lệnh trừng phạt và hỗ trợ điều tra xuyên biên giới. Khung pháp lý MiCA của Liên minh châu Âu hiện đã có hiệu lực, yêu cầu cấp phép và giám sát chặt chẽ các công ty crypto, trong khi các cơ quan quản lý Mỹ vẫn đang hoàn thiện quy định thông qua những tổ chức như FinCEN và OFAC.

Châu Á mang đến một mô hình hợp tác hơn. Cơ quan Tiền tệ Singapore làm việc chặt chẽ với khu vực tư nhân trong phát triển công nghệ tuân thủ, còn Nhật Bản đã siết chặt giám sát các sàn giao dịch sau những vụ hack lớn trong quá khứ.

Bên cạnh đó, nhiều ngân hàng trung ương trong khu vực đang thử nghiệm tiền kỹ thuật số do nhà nước phát hành và dự trữ được token hóa, tiếp thu ý tưởng từ blockchain công khai nhưng vẫn duy trì quyền kiểm soát chặt chẽ của nhà nước.

Sự tương phản là rất rõ ràng. Trong khi Triều Tiên sử dụng crypto để né tránh trừng phạt và tài trợ vũ khí, Singapore hay các quốc gia EU lại áp dụng những công cụ tương tự để hiện đại hóa thanh toán và nâng cao năng lực giám sát. Theo TRM, khác biệt cốt lõi nằm ở mức độ minh bạch và thực thi. Blockchain công khai ghi lại mọi giao dịch, nhưng chỉ khi có phân tích mạnh và hợp tác quốc tế, dữ liệu đó mới chuyển hóa thành trách nhiệm giải trình.

Khi thị trường crypto tiếp tục trưởng thành, báo cáo nhận định khoảng cách này sẽ ngày càng mở rộng. Các chính quyền độc đoán nhiều khả năng vẫn tìm cách khai thác tài sản số như một lối đi vòng, trong khi các nền dân chủ sẽ thúc đẩy khung pháp lý nhằm gắn đổi mới công nghệ với giám sát và kỷ cương.