Các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) đạt kỷ lục 1,43 nghìn tỷ USD khối lượng giao dịch spot trong quý 3

Khối lượng giao dịch giao ngay trên các sàn phi tập trung (DEX) đạt 1,43 nghìn tỷ USD trong quý III, mức cao nhất từ trước đến nay, cho thấy một bước chuyển mang tính cấu trúc trong cách thị trường tiền điện tử xác lập giá.

Con số này tăng 43,6% so với 1 nghìn tỷ USD của quý II và vượt qua kỷ lục gần 1,2 nghìn tỷ USD được thiết lập trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3.

Tháng 8 và tháng 9 cũng ghi nhận mức giao dịch lần lượt là 510,5 tỷ USD và 499,1 tỷ USD — cao thứ hai và ba trong lịch sử, chỉ sau kỷ lục 560,3 tỷ USD của tháng 1/2025.

Theo dữ liệu từ The Block, thị phần khối lượng giao dịch giao ngay của DEX chiếm 17,7% tổng khối lượng giao dịch tiền điện tử toàn cầu, vượt mức quý II và lập kỷ lục mới thêm 0,1%.

Cột mốc này cho thấy các nền tảng phi tập trung đã bắt kịp sàn tập trung trong giai đoạn hoạt động sôi động, phản ánh sự trưởng thành về hạ tầng và độ sâu thanh khoản ngày càng lớn.

Sự dịch chuyển của quá trình hình thành giá sang on-chain

Đợt bùng nổ khối lượng trùng hợp với sự thay đổi căn bản trong điều kiện thị trường. Nhà phân tích Ignas từng nhận định vào tháng 1 rằng các token mới niêm yết trên Binance có hiệu suất kém hơn so với thị trường chung, cho thấy quá trình “khám phá giá” đang diễn ra trước tiên trên các sàn phi tập trung, còn sàn tập trung dần trở thành nơi “xả hàng”.

Các trường hợp như Simon’s Cat (CAT) và Magic Eden’s ME đều giảm khoảng 70% sau khi niêm yết, trong khi token Velodrome (VELO) cũng chứng kiến mức giảm tương tự xuống còn 0,1154 USD ngay sau khi cặp giao dịch ra mắt trên Binance — củng cố mô hình mà Ignas chỉ ra.

Ông nhận định:

“Trước đây, quá trình hình thành giá diễn ra ở các thị trường đầu tư mạo hiểm (VC), còn sàn tập trung chỉ là nơi thoát hàng. Nay, DEX là nơi phát hiện giá, còn CEX là nơi rút thanh khoản.”

Sự thống trị của các nhà giao dịch chuyên nghiệp – nhóm được gọi là “smart money” – trên các nền tảng phi tập trung là động lực thúc đẩy xu hướng này.

Các DEX như Uniswap liên tục đạt khối lượng hơn 100 tỷ USD mỗi tháng, đồng nghĩa với việc nhiều điểm giá (price ticks) đang được xác lập thông qua cơ chế AMM và RFQ, thay vì sổ lệnh truyền thống trên các sàn tập trung.

Tác động hạ tầng và cấu trúc thị trường

Bất chấp những quan sát đầu năm, hoạt động giao dịch trên DEX vẫn duy trì ổn định và ngày càng phổ biến. Sự phát triển này đang tái cấu trúc “đường ống” của thị trường – xác định lại ai là người thiết lập giá, ai gánh rủi ro và ai điều phối thanh khoản.

Khi các DEX đều đặn ghi nhận khối lượng hàng trăm tỷ USD mỗi tháng, các mô hình lập chỉ số, tạo lập thị trường và thiết kế oracle đang dần nghiêng về nguồn thanh khoản on-chain. Kết quả là sự hình thành các thị trường minh bạch, tự động hóa, nơi lưu ký và khớp lệnh diễn ra ngay trong cùng một ví.

Thanh khoản, định giá và quản trị rủi ro đang chuyển dần sang smart contract và solver networks, trong khi các nhà quản lý, lập chỉ số và tạo lập thị trường bắt đầu coi on-chain là nguồn dữ liệu chính, thay vì phụ trợ.

Việc duy trì dòng thanh khoản “thoát hàng” qua sàn tập trung vẫn mang ý nghĩa tích cực, giúp nhà đầu tư có kênh rút vốn và tái phân bổ hiệu quả.

Cấu trúc hai tầng này – DEX để hình thành giá và CEX để cung cấp thanh khoản thoát – đang trở thành nền tảng cho một thị trường crypto trưởng thành, minh bạch và cân bằng hơn.