Tình báo Nga tuyển gián điệp tuổi teen và trả lương bằng Bitcoin

Một cuộc điều tra của Reuters phối hợp với hai công ty phân tích blockchain là Global Ledger và Recoveris đã tiết lộ rằng các cơ quan tình báo Nga đang sử dụng Bitcoin để trả công cho những gián điệp tuổi vị thành niên và thiếu kinh nghiệm.

Trường hợp điển hình là Laken Pavan, một công dân Canada bị kết án 20 tháng tù tại Ba Lan vào tháng 12 vừa qua sau khi nhận tội làm gián điệp cho Nga. Theo báo cáo, Pavan bị Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) tuyển mộ vào cuối tháng 4 năm 2024, khi mới 17 tuổi. Trước đó, Pavan đã bị cực đoan hóa qua mạng trong năm 2023 và đến Donetsk để gia nhập lực lượng tình nguyện thân Nga mang tên Interbrigades.

Tại Donetsk, Pavan bị các đặc vụ FSB bắt giữ và đe dọa, buộc anh trở thành gián điệp. Sau đó, anh được giao cho một người chỉ huy có mật danh là “Slon” (nghĩa là “con voi” trong tiếng Nga). Nhiệm vụ của Pavan là di chuyển đến nhiều địa điểm khác nhau ở châu Âu, bao gồm cả Ukraine, để thu thập thông tin tình báo và chuyển lại cho Slon.

Trên hành trình từ Donetsk đến Istanbul và sau đó là Copenhagen, Pavan đã nhận được khoản thanh toán bằng Bitcoin trị giá hơn 500 USD từ Slon. Tuy nhiên, chỉ một ngày sau, vào ngày 22/5, khi đến Warsaw, Pavan đã tự nguyện ra đầu thú với chính quyền Ba Lan – chấm dứt “sự nghiệp” gián điệp ngắn ngủi của mình.

Mặc dù vụ việc kết thúc tại đây, các nhà phân tích tại Global Ledger và Recoveris đã lần theo dòng tiền Bitcoin trị giá 500 USD mà Pavan nhận được. Khoản này xuất phát từ hai ví trung gian, vốn trước đó đã nhận hàng trăm nghìn USD Bitcoin từ một ví lớn được tạo từ tháng 6/2022.

Các phân tích cho thấy các giao dịch với các ví này diễn ra chủ yếu trong giờ làm việc tại Moscow. Tổng số Bitcoin được xử lý qua ví lớn nhất lên tới 600 triệu USD, trong đó có cả các khoản chuyển đến sàn giao dịch Garantex – vốn đã bị trừng phạt. Global Ledger cho biết ví này có khả năng được cấp vốn bởi một mỏ đào lớn và dịch vụ lưu ký tiền mã hóa.

Dù chưa thể xác định chắc chắn ai đứng sau các ví trên, cả Global Ledger và Recoveris đều nghi ngờ chúng có liên hệ trực tiếp với FSB. Theo Global Ledger, các giao dịch liên quan đến FSB có dấu hiệu rõ ràng của hoạt động rửa tiền, bao gồm việc phân tách khoản tiền, trộn lẫn với các giao dịch lớn và chuyển qua nhiều ví không liên quan để che giấu nguồn gốc.

Mạng lưới gián điệp tiền mã hóa của Nga

Dù Laken Pavan chỉ là một trong nhiều trường hợp, công ty Recoveris cho biết họ đã quan sát thấy các cơ quan tình báo và an ninh Nga liên tục sử dụng tiền mã hóa để tài trợ cho hoạt động của các đặc vụ.

Ông Marcin Zarakowski, CEO của Recoveris, cho biết: “Phương thức này đã được phát hiện nhiều lần. Chẳng hạn, năm 2023, một nhóm thanh niên Belarus và Ukraine tại Ba Lan đã bị phát hiện nhận tiền điện tử từ cơ quan tình báo quân đội Nga (GRU).”

Nhiệm vụ của nhóm này bao gồm: lắp đặt camera dọc tuyến đường sắt chính từ Ba Lan sang Ukraine, vẽ các khẩu hiệu tuyên truyền chính trị nhằm gây chia rẽ xã hội, và phát tán tin giả.

Kể từ đó, nhiều trường hợp thanh toán bằng tiền mã hóa từ FSB và GRU đã bị phát hiện tại Ba Lan – thậm chí có cả các khoản chi cho hành vi đốt phá.

Zarakowski tiết lộ: “Chúng tôi thấy các ví liên quan đến GRU/FSB hoạt động thường xuyên, gần như luôn giao dịch trong khung giờ hành chính tại Moscow, từ 6 giờ sáng đến 6 giờ tối.”

Ngoài việc tài trợ cho gián điệp, Nga còn sử dụng tiền mã hóa để chi trả cho lính đánh thuê ở Donbas, thậm chí hối lộ các chính trị gia châu Âu để lan truyền quan điểm thân Nga và chống Ukraine.

Với hệ thống trừng phạt kinh tế sâu rộng đang áp dụng đối với Nga, nhiều chuyên gia tin rằng các cơ quan như FSB sẽ tiếp tục tận dụng tiền mã hóa trong tương lai gần.

Zarakowski nhấn mạnh: “Ưu điểm của tiền mã hóa như Bitcoin là cho phép chuyển khoản bất kỳ số tiền nào, thậm chí hàng triệu USD, một cách tức thời và vượt qua các rào cản kiểm soát của chính phủ – ngoại trừ giai đoạn chuyển đổi sang tiền pháp định.”

Hơn nữa, sự minh bạch của blockchain còn giúp Nga giám sát chặt chẽ hoạt động chi tiêu của đặc vụ.

“Các sĩ quan cấp cao có thể theo dõi dòng tiền trên blockchain và kiểm tra liệu các khoản chi tiêu có phục vụ cho mục đích nghiệp vụ hay không,” ông nói.Tình báo Nga tuyển gián điệp tuổi teen và trả lương bằng Bitcoin.

• Chính quyền Nga triệt phá nhóm thợ đào tiền điện tử trên xe tải đang làm cạn kiệt điện của làng
• Nga soạn thảo quy định mới về khai thác tiền điện tử để chống lại tình trạng bất hợp pháp

Vương Tiễn