NFT không chết: Chúng đang trở thành hạ tầng số cốt lõi cho AI và game Web3

Một số người cho rằng NFT đã chết. Số khác thì chờ đợi làn sóng đầu cơ nghệ thuật bùng nổ trở lại trong chu kỳ thị trường kế tiếp. Nhưng cả hai quan điểm đều bỏ lỡ thực tế: NFT không lỗi thời, cũng không chuẩn bị quay lại với cơn sốt đầu cơ. Thay vào đó, chúng đang bước vào giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình phát triển – trở thành hạ tầng kỹ thuật số cốt lõi cho game, AI và các ứng dụng do máy điều khiển.

Thị trường đã tiến hóa

Dấu hiệu rõ ràng cho thấy công năng thực tế đang thay thế đầu cơ trong lĩnh vực NFT – và xu hướng này ngày càng bền vững. Theo DappRadar, trong quý 1/2025, khối lượng giao dịch NFT giảm 24%, nhưng số lượng giao dịch chỉ giảm 10%, cho thấy giá trung bình thấp hơn chứ không phải người dùng rút lui khỏi thị trường.

Các DApp về AI và mạng xã hội – vốn có thể tận dụng NFT cho danh tính tác nhân, tài sản, danh tín và quyền truy cập – đã tăng trưởng mạnh. Các danh mục NFT thiên về công năng như tài sản thực (RWA), tên miền NFT và tài sản metaverse cũng tiếp tục thu hút sự quan tâm.

Trong mảng game, các nền tảng như Mythical và The Sandbox vẫn đang tăng trưởng ổn định khi tài sản trong game mang lại giá trị sử dụng thực tế. NFT liên chuỗi vẫn là tầm nhìn được theo đuổi, nhưng hiện đã có các ví dụ thực tế chứng minh giá trị của chúng cho cả nhà phát triển và người dùng cuối.

NFT trong kỷ nguyên AI tự chủ

NFT được tạo ra nhằm xác nhận quyền sở hữu số, danh tính và quyền lập trình – không phải để đầu cơ. Mục tiêu ban đầu là trao cho con người quyền sở hữu cuộc sống kỹ thuật số của chính họ: danh tính, hồ sơ y tế, nội dung mạng xã hội hay tác phẩm sáng tạo – tất cả đều có thể được xác minh bằng NFT. Đây là nền tảng của phong trào Web3.

Tuy nhiên, làn sóng memecoin và cơn sốt tài chính ngắn hạn đã làm lu mờ tầm nhìn đó, khiến công chúng hiểu sai về NFT và Web3. Giờ đây, khi kỷ nguyên AI tự chủ (agentic AI) trỗi dậy – nơi mã lệnh kết hợp với tư duy – công năng cốt lõi của NFT đang dần trở lại. Các tác nhân AI tự chủ đòi hỏi danh tính độc lập, trí nhớ và cơ chế kiểm soát truy cập để vận hành hiệu quả trên blockchain.

Khi các khung AI ngày càng hoàn thiện, NFT đang được tích hợp sâu vào hạ tầng. Chúng đóng vai trò làm điểm neo danh tính, container dữ liệu xác minh và thông tin xác thực truy cập cho các tác nhân hoạt động trong môi trường phi tập trung. Một tác nhân gắn liền với NFT có thể tự truy cập dịch vụ, ký giao dịch và kích hoạt logic hợp đồng – tất cả được xác thực thông qua NFT. NFT giờ đây trở thành thành phần vận hành có thể tồn tại xuyên suốt các ngữ cảnh.

Ví dụ: mạng ReinforcedAI trên Bittensor phát hành NFT làm bằng chứng cho các cuộc audit Solidity đã hoàn thành, qua đó cho phép đánh giá mã hóa phi tập trung và hệ thống thưởng minh bạch. Tương tự, NFT được dùng để xác minh quy trình đầu vào/đầu ra trong các pipeline AI. Dự án như Peaq sử dụng “NFT máy móc” để cung cấp danh tính và quyền giao dịch cho thiết bị như xe tự hành và drone. Khi các tác nhân AI tích hợp sâu hơn vào hệ thống Web3, NFT sẽ là nền tảng cho các tác vụ như ví AI cá nhân đến tác nhân tự trị không thể thay thế.

Ví Web3 thân thiện người dùng mở đường tiếp cận đại chúng

Một động lực quan trọng khác là sự phát triển của các ví xã hội. Người dùng không cần quản lý khóa phức tạp – họ đăng nhập qua email hoặc tài khoản mạng xã hội, trong khi ảnh đại diện, tư cách thành viên và thông tin xác thực (trên thực tế là NFT) trở thành một phần danh tính Web3 của họ.

Hơn 50% người dùng từ 18–34 tuổi đã sử dụng ví xã hội thường xuyên, đặc biệt trong game và ứng dụng cộng đồng. Các ví này ưu tiên UX và tích hợp NFT vào giao diện quen thuộc. Ví dụ, người chơi trong game xã hội có thể không biết avatar, biểu cảm hay thành tích của họ là NFT – nhưng những tài sản đó có thể di chuyển, trao đổi và tương tác giữa các nền tảng. Điều này chứng minh rằng quyền sở hữu thực sự và trải nghiệm người dùng tuyệt vời là yếu tố then chốt cho thành công của các ứng dụng SocialFi.

NFT đang trở thành hạ tầng “vô hình”

NFT không biến mất – chúng đang âm thầm trở thành lớp hạ tầng cốt lõi cho quyền sở hữu tài sản, logic giao dịch và hành vi tác nhân tự trị trong hệ thống phi tập trung. NFT hỗ trợ nền kinh tế sở hữu trong game, là vật chứa danh tính và thông tin xác thực cho AI, đồng thời cho phép thanh toán và kiểm soát quyền truy cập trong mạng lưới máy với máy.

Đây là sự chuyển dịch kiến trúc lớn – từ tài sản sưu tầm ở lớp giao diện sang thành phần hạ tầng ẩn trong ví, SDK và giao thức. NFT đang cung cấp nền tảng cho kiểm soát truy cập, xác minh nguồn gốc dữ liệu và khả năng tương tác, chuyển vai trò từ tài sản hiển thị sang “hạt nhân” của hệ thống Web3.

Việc chờ đợi làn sóng đầu cơ NFT quay lại như một thước đo thành công là sai lầm – tiến bộ thực sự đang diễn ra ở tầng hạ tầng, nơi NFT âm thầm trở nên không thể thiếu.

• NFT lấy cảm hứng từ Trump ra mắt trên Bitcoin thông qua Ordinals
• Giá sàn NFT của CryptoPunks tăng vọt 13% do tin đồn bán quyền sở hữu trí tuệ
• Cá voi CryptoPunk nhận tội trốn thuế 13 triệu USD, đối mặt 6 năm tù

Thạch Sanh