NFT hồi sinh trở lại, nhưng các dự án Blue Chip đang hấp hối

Hoạt động giao dịch NFT đã cho thấy dấu hiệu hồi sinh trong quý 3 năm 2025, chấm dứt chuỗi suy giảm kéo dài nhiều năm sau thời kỳ “hype” bùng nổ.

Sau hai năm co cụm và thay đổi hướng đi, thị trường on-chain đã tìm lại được điểm cân bằng – không còn tập trung vào các bộ sưu tập “blue-chip” hay nghệ thuật đầu cơ, mà chuyển sang những ứng dụng có tính tiện ích cao hơn như hạ tầng rẻ, chương trình khách hàng thân thiết và tài sản gắn với thể thao.

Thị trường phục hồi nhờ phí rẻ và ứng dụng thực tế

Khối lượng giao dịch NFT trong quý 3 tăng đáng kể, số lượng giao dịch đạt mức cao kỷ lục. Tâm điểm giờ đây không còn nằm ở ảnh đại diện đắt đỏ mà ở những mạng lưới có phí thấp và các mô hình ứng dụng thực tế.

Nâng cấp mở rộng của Ethereum đã thúc đẩy hoạt động lên các giải pháp layer 2 (L2), Solana tận dụng thông lượng cao và cơ chế “compression”, còn Bitcoin inscriptions thì hình thành văn hóa sưu tầm riêng gắn liền với biến động phí mạng.

Bản nâng cấp Dencun của Ethereum với EIP-4844 giúp giảm chi phí dữ liệu cho rollup hơn 90%, đưa phí giao dịch L2 xuống chỉ còn vài cent và mở ra khả năng “gasless” – cho phép người dùng đúc NFT mà không cần trả phí gas. Base nhanh chóng nổi lên như một hạ tầng phân phối quan trọng.

Trên Solana, cơ chế “compression” giúp phát hành hàng loạt NFT với chi phí thấp: chỉ khoảng 7,7 SOL cho 10 triệu NFT nén, phí giao dịch trung bình chưa đến 0,003 USD. Trong khi đó, hơn 80 triệu Bitcoin inscriptions đã được tạo ra tính đến tháng 2/2025, đưa Bitcoin lọt vào top 3 blockchain có doanh số NFT lớn nhất mọi thời đại.

Nhu cầu bật tăng nhưng vẫn thận trọng

Theo DappRadar, tổng khối lượng giao dịch NFT trong quý 3 đạt 1,58 tỷ USD – tăng gần gấp đôi so với quý trước – với hơn 18,1 triệu giao dịch, mức cao nhất từ trước đến nay.

NFT thể thao là điểm sáng, doanh số tăng 337% lên 71,1 triệu USD, nhờ giá trị đến từ quyền truy cập, tiện ích và các chương trình khách hàng trung thành thay vì giá sàn. Tuy nhiên, doanh số tháng 9 đã giảm khoảng 25% so với tháng 7 khi khẩu vị rủi ro trên thị trường crypto hạ nhiệt.

Phân phối và trải nghiệm người dùng là chìa khóa

Sự bùng nổ ví có passkey và cơ chế tài trợ phí đã giúp loại bỏ rào cản gia nhập từng làm chậm các chu kỳ trước. Ví Coinbase Smart Wallet hỗ trợ passkey và phí tài trợ trong các ứng dụng tích hợp, trong khi Phantom đạt 15 triệu người dùng hoạt động hàng tháng vào đầu năm 2025.

Base là minh chứng rõ ràng: nền tảng này đã vượt Solana về khối lượng NFT nhờ chi phí đúc rẻ, tần suất phát hành cao của Zora và các kênh phân phối xã hội như Farcaster.

Doanh thu bản quyền không còn là trụ cột

Sau các cuộc “chiến tranh phí bản quyền” năm 2022–2023, phần lớn sàn giao dịch đã cho phép bỏ qua phí bản quyền, khiến doanh thu của nghệ sĩ sụt giảm nghiêm trọng. Tuy vậy, xu hướng ngược lại đang hình thành với các sàn giao dịch như Magic Eden và Yuga Labs – những bên đang xây dựng mô hình bắt buộc trả phí bản quyền cho nhà sáng tạo.

Thị trường NFT hiện phân hóa rõ rệt:

• Một bên là sân chơi mở với tỷ suất thấp, nơi nghệ sĩ kiếm tiền chủ yếu qua bán hàng sơ cấp, hợp đồng IP hoặc hợp tác thương hiệu.

• Bên còn lại là “vườn đóng” có kiểm soát, nơi các thương hiệu lớn có thể duy trì giá trị nhờ cơ chế thực thi bản quyền.

NFT ứng dụng thực tế: thể thao, vé và trò chơi

Các lĩnh vực NFT gắn với thể thao, vé sự kiện và chương trình khách hàng thân thiết đang mở rộng nhanh chóng nhờ tính lặp lại và lợi ích hữu hình. DappRadar ghi nhận NFT thể thao đang tăng trưởng vượt thị trường, trong khi gaming âm thầm củng cố nền tảng với các giải pháp như Immutable zkEVM – kết hợp bảo mật Ethereum và trải nghiệm mượt mà trên L2.

Cầu nối từ NFT sang thế giới tiêu dùng cũng dần rõ nét hơn: dự án Pudgy Penguins đã đưa sản phẩm vào hơn 3.000 cửa hàng Walmart, minh chứng cho khả năng biến NFT thành tài sản có dòng tiền thật.

Lộ trình từng mạng lưới

• Ethereum L1: vẫn là nơi lưu giữ các tác phẩm giá trị cao và mang tính chứng thực, nhưng phí gas biến động.

• Ethereum L2: phí rẻ chỉ vài cent, có thể “gasless”, tích hợp xã hội qua Base và Farcaster.

• Solana: phù hợp cho khối lượng lớn, phí cực thấp, trải nghiệm thân thiện trên di động.

• Bitcoin: tập trung vào các bộ sưu tập hiếm, nơi biến động phí là một phần của văn hóa sưu tầm.

Triển vọng thị trường 2025

Khối lượng giao dịch NFT năm 2025 ước đạt từ 5–6,5 tỷ USD, với giá bán trung bình khoảng 80–100 USD trong nửa đầu năm.

• Kịch bản bi quan: 4–5 tỷ USD, nếu thị trường crypto suy yếu.

• Cơ sở: 6–9 tỷ USD, khi ví tích hợp xã hội và NFT thể thao tiếp tục mở rộng.

• Lạc quan: 10–14 tỷ USD, nếu phân phối di động và chương trình vé – gaming được phổ cập.

Ở mọi kịch bản, tỷ trọng của Ethereum L2 và Solana sẽ tăng lên, trong khi Ethereum L1 thu hẹp và Bitcoin giữ vai trò sân sưu tầm.

Kết luận

Cơn sốt JPEG đã qua, chi phí phát hành rẻ hơn, và ứng dụng NFT giờ đây tập trung vào vé, thể thao, trò chơi và tài sản IP. Hệ sinh thái ví và kênh phân phối đang dần hội nhập với người dùng phổ thông – đưa NFT trở về đúng bản chất: công nghệ xác thực và sở hữu kỹ thuật số.

Dù các nhà đầu tư Bored Ape Yacht Club đang phải đối mặt với mức giảm tới 87% giá trị so với đỉnh, quý 3 năm 2025 vẫn khép lại với 1,58 tỷ USD giao dịch và 18,1 triệu lượt bán – dấu hiệu cho thấy chu kỳ mới của NFT đã bắt đầu, lần này dựa trên tiện ích thực sự chứ không phải đầu cơ.

• Dự án NFT Moonbirds ra mắt token BIRB trên Solana
• Giá HYPE nhắm mục tiêu 50 đô la khi NFT Hypurr ra mắt
• Thị trường NFT phục hồi sau khi mất 1,2 tỷ đô la trong vụ sụp đổ tiền điện tử vào thứ Sáu

Vương Tiễn