Vì sao 1 tỷ USD ETF XRP vẫn chưa tạo cú bứt phá cho thị trường?

Các quỹ ETF spot XRP đã vượt mốc 1 tỷ USD tài sản quản lý (AUM), với tổng cộng khoảng 1,14 tỷ USD phân bổ trên 5 tổ chức phát hành. Tổng dòng vốn ròng kể từ ngày 14/11 hiện vào khoảng 423,27 triệu USD.

Trên cùng bảng dữ liệu CoinGlass, XRP đang giao dịch quanh mức 1,88 USD, vốn hóa thị trường đạt khoảng 114,11 tỷ USD, cùng khối lượng giao dịch spot 24 giờ vào khoảng 382,14 triệu USD.

Nếu nhà đầu tư vẫn đang mang “mô hình tư duy thời kỳ ETF Bitcoin”, nơi nhu cầu ETF và việc tái định giá giá gần như gắn chặt với nhau, thì tổ hợp dữ liệu này có thể trông giống như một nghịch lý.

Nhưng thực tế không phải vậy.

Đây là lời nhắc rằng ETF không tự động đẩy giá lên. Chúng chỉ điều hướng nhu cầu đi qua một hệ thống cơ chế rất cụ thể.

Chỉ khi các “đường ống” này rút nguồn cung thực khỏi thị trường nhanh hơn tốc độ nguồn cung quay trở lại, giá mới buộc phải phản ứng. Nếu không, AUM vẫn có thể tăng ấn tượng trong khi tài sản cơ sở tiếp tục giao dịch theo các động lực khác.

AUM không đồng nghĩa với lực mua mới

Cách đơn giản nhất để lý giải sự lệch pha này là: nhiều người thấy AUM tăng và mặc định đó là dòng tiền mua mới.

Nhưng biến số quan trọng nhất với giá không phải là con số AUM trên tiêu đề, mà là tốc độ và tính bền bỉ của các đợt tạo chứng chỉ ròng (net creations). Đây là thời điểm dòng tiền mới buộc các authorized participants phải mua XRP ngoài thị trường, phát hành thêm chứng chỉ ETF và “nhốt” XRP vào cấu trúc quỹ – nơi chúng không bị xoay vòng liên tục như ví retail.

Khi tách bạch AUM khỏi net creations, câu chuyện không còn mơ hồ mà trở nên thuần cơ học.

Và đó là tin tốt, vì cơ học là thứ có thể theo dõi được.

AUM là bảng quảng cáo, net creations mới là động cơ

AUM có thể tăng vì nhiều lý do không liên quan đến dòng tiền mới trong tuần đó.

Nếu XRP tăng giá, AUM của ETF cũng tăng theo. Nếu market maker bơm sẵn hàng tồn kho khi ETF ra mắt, AUM ban đầu có thể trông rất lớn, ngay cả trước khi dòng phân bổ đều đặn bắt đầu.

Ngay cả giao dịch sôi động trên thị trường thứ cấp – những con số khối lượng “đẹp” trên mặt báo – phần lớn cũng chỉ là nhà đầu tư mua bán lại chứng chỉ ETF với nhau, không nhất thiết kéo theo việc mua thêm XRP ngoài thị trường.

Ngược lại, net creations là phần của cỗ máy ETF buộc phải chạm trực tiếp vào tài sản cơ sở.

Theo số liệu CoinGlass, nếu AUM vào khoảng 1,14 tỷ USD và dòng vốn ròng từ giữa tháng 11 là 423,27 triệu USD, thì hiển nhiên một phần lớn AUM này không đến từ dòng tiền mới trong vài tuần gần đây.

Phần còn lại có thể là vị thế sớm, hàng tồn kho được seed sẵn và biến động giá thị trường – tất cả đều hợp lệ, nhưng không đồng nghĩa với lực mua gia tăng đều đặn làm thắt chặt nguồn cung giao dịch.

ETF đang “hút” bao nhiêu xrp khỏi thị trường?

Quy đổi sang số lượng token, ở mức giá khoảng 1,88 USD/XRP, 1,14 tỷ USD tương đương xấp xỉ 600 triệu XRP đang được nắm giữ thông qua các ETF.

So với nguồn cung lưu hành khoảng 60,67 tỷ XRP, lượng này chiếm gần 1%.

1% là con số có ý nghĩa. Nó đại diện cho một “kho lưu trữ” thực sự, mở rộng khả năng tiếp cận và tạo ra một nhóm nhà đầu tư mới.

Nhưng nó chưa đủ lớn để tự tạo ra một cú squeeze một chiều.

Bitcoin là ví dụ so sánh rõ ràng nhất. Đến cuối năm 2025, các ETF spot Bitcoin tại Mỹ nắm giữ khoảng 1.298.757 BTC, tương đương 6,185% tổng nguồn cung 21 triệu BTC.

Tỷ lệ này giải thích vì sao câu chuyện ETF Bitcoin mang tính tuyến tính hơn: khi một phần lớn nguồn cung bị khóa trong các cấu trúc không giao dịch ngắn hạn, phần còn lại buộc phải được khớp ở mức giá cao hơn nếu nhu cầu duy trì.

Với XRP, “dấu chân ETF” nhỏ hơn, nên hiệu ứng kho bãi (warehouse effect) cũng nhỏ hơn.

Chưa kể, một phần không nhỏ của 1,14 tỷ USD AUM đến từ biến động giá, chứ không phải từ net creations thuần túy.

Tốc độ dòng vốn: đều đặn nhưng chưa áp đảo

423,27 triệu USD trong khoảng 35 ngày tương đương trung bình khoảng 12 triệu USD mỗi ngày.

Với một token thường xuyên ghi nhận khối lượng giao dịch spot hàng trăm triệu USD mỗi ngày, đây là một lực cầu ổn định, có tác động ở biên, nhưng chưa đủ để tự động chi phối quá trình hình thành giá.

Điều này cũng lý giải vì sao các con số “ngày ra mắt” dễ gây hiểu lầm.

ETF spot XRP của Canary (XRPC) được cho là ghi nhận hơn 46 triệu USD giao dịch trong ngày đầu, với khoảng 26 triệu USD chỉ trong 30 phút đầu, theo Bloomberg.

Những con số này cho thấy ETF được chú ý và có tính thanh khoản tốt – điều cần thiết để xây dựng cả một phân khúc ETF.

Nhưng chúng không cho biết có bao nhiêu chứng chỉ mới thực sự được tạo ra, bao nhiêu là giao dịch thứ cấp, hay bao nhiêu là market maker xoay vòng hàng tồn kho.

Bài học đầu tiên – và thường bị bỏ qua – là: AUM là ảnh chụp tại một thời điểm, còn net creations là dòng chảy.

Chính dòng chảy đó mới tạo ra tác động lớn lên giá.

Lịch mở khóa escrow và hoạt động phòng hộ làm “nguội” lực mua

Ngay cả khi thừa nhận câu chuyện ETF XRP là có thật, vẫn cần đặt câu hỏi: những yếu tố nào khác đang hấp thụ lực cầu đó mà không khiến biểu đồ phản ứng?

Với XRP, lịch cung là một phần quan trọng của câu trả lời.

Ripple đã khóa 55 tỷ XRP trong các hợp đồng escrow on-chain, với cơ chế giải phóng tối đa 1 tỷ XRP mỗi tháng, phần chưa dùng sẽ được khóa lại.

Vấn đề không phải là mỗi tháng có đúng 1 tỷ XRP được bán ra – vì thực tế không phải vậy – mà là thị trường luôn sống chung với một nhịp cung đã được dự đoán trước. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cách nhà cung cấp thanh khoản định giá rủi ro và mức độ họ sẵn sàng đuổi theo giá khi cầu xuất hiện.

Thêm vào đó là yếu tố pháp lý. SEC đã kết thúc vụ kiện với Ripple vào tháng 8/2025, giữ nguyên mức phạt 125 triệu USD và lệnh cấm liên quan đến bán cho tổ chức.

Điều này gỡ bỏ một đám mây lớn, nhưng không biến XRP thành một tài sản tổ chức hoàn toàn “trơn tru” chỉ sau một đêm.

Cuối cùng là lớp phòng hộ – thứ mà phần lớn nhà đầu tư retail không nhìn thấy rõ.

Hoạt động tạo chứng chỉ ETF không phải là mua spot thuần túy không phòng hộ. Authorized participants và market maker thường mua spot XRP đồng thời bán futures hoặc perpetuals để trung hòa rủi ro và khóa spread.

Khi lớp phòng hộ này đủ sâu, một phần lực cầu thực sẽ bị trung hòa bởi áp lực bán tổng hợp, khiến giá spot không phản ứng như kỳ vọng.

Đến năm 2025, bộ công cụ phòng hộ cho XRP đã quen thuộc hơn với các desk tổ chức. CME dự kiến ra mắt hợp đồng tương lai XRP thanh toán tiền mặt vào ngày 19/5/2025, tùy phê duyệt pháp lý.

Trên CoinGlass, thị trường phái sinh XRP hiện đủ lớn để gánh vai trò này: hợp đồng mở khoảng 3,40 tỷ USD và khối lượng futures 24 giờ khoảng 2,56 tỷ USD.

Kết luận: ETF đã sẵn sàng, nhưng chưa tạo “lũ”

Tổng hợp tất cả các yếu tố trên, việc giá XRP đi ngang không còn là một mâu thuẫn.

Một cấu trúc ETF trị giá 1,14 tỷ USD, chiếm khoảng 1% nguồn cung lưu hành, hoàn toàn có thể song hành với một biểu đồ giá phẳng hoặc nhiễu khi net creations đều đặn nhưng chưa áp đảo, nguồn cung có lịch trình rõ ràng, hoạt động phòng hộ mạnh và thanh khoản phân mảnh trên nhiều venue.

Để mối liên kết giữa tăng trưởng ETF XRP và giá spot trở nên chặt chẽ như Bitcoin, thị trường cần:

– Net creations tăng tốc đủ mạnh để vượt qua dòng bán thông thường

– Lớp phòng hộ bắt đầu được tháo gỡ thay vì gia tăng

– Thanh khoản onshore sâu và sạch hơn, nơi cầu biên ít bị cản trở

Nói cách khác, ETF cần chuyển từ vai trò “cổng tiếp cận mới” sang một cỗ máy hút cung liên tục.

Cho đến lúc đó, mốc 1 tỷ USD ETF XRP vẫn rất đáng chú ý – nhưng không phải vì kỳ vọng một cú tái định giá tức thì.

Nó cho thấy ETF XRP đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm và trở thành thói quen.

Nó cho thấy cố vấn và tài khoản môi giới giờ đã có cách nắm giữ XRP đơn giản hơn.

Và nó cho thấy khi tâm lý thị trường thuận lợi hơn, hạ tầng cho một nhịp tăng lớn đã sẵn sàng.

Các đường ống đã có.

Hiện tại, chúng đang dẫn nước – chưa tạo lũ.

• Liệu XRP có nguy cơ sụp đổ trước khi năm 2026 bắt đầu? Ba chỉ số cho thấy dấu hiệu rắc rối
• XRP trên các sàn giao dịch chạm mức thấp nhất trong 8 năm: Liệu có tạo nên đợt tăng giá vào năm 2026?
• XRP rời sàn mạnh nhất từ 2018, vì sao giá vẫn suy yếu?

Vương Tiễn