SEC vừa mở “đường tắt” 75 ngày cho ETF ADA giao ngay, thay vì 240 ngày như Bitcoin

Hợp đồng tương lai Cardano của CME Group chính thức giao dịch từ ngày 9/2 – và mốc thời gian này có thể quan trọng với ETF hơn là với hoạt động trading thuần túy.

Theo bộ tiêu chuẩn niêm yết chung mới của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) dành cho các quỹ tín thác dựa trên hàng hóa, một trong những “làn nhanh” rõ ràng nhất để một ETP crypto giao ngay được niêm yết là: tài sản cơ sở phải có hợp đồng tương lai được quản lý trên một sàn do Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) giám sát trong tối thiểu 6 tháng.

Điều đó biến ngày 9/2 thành điểm khởi động chính thức cho đồng hồ đếm ngược. Nếu hợp đồng tương lai ADA trên CME tiếp tục được duy trì và giao dịch ổn định, mốc đủ điều kiện 6 tháng sẽ rơi vào khoảng ngày 9/8. Theo Reuters, quy trình mới có thể rút ngắn đáng kể lộ trình ra mắt so với cơ chế cũ vốn có thể kéo dài tới 240 ngày.

Tuy vậy, không có gì đảm bảo việc phê duyệt. Các đơn vị phát hành vẫn phải hoàn tất hồ sơ đăng ký, hạ tầng vận hành và cơ chế lưu ký. Phân loại pháp lý của Cardano (ADA) cũng vẫn là một biến số rủi ro. Dù vậy, các yếu tố kỹ thuật đã bắt đầu vận hành: còn khoảng 170 ngày tính từ 20/2 để chạm ngưỡng 6 tháng của thị trường futures.

Quy định mới tạo “làn nhanh”

Tháng 9/2025, SEC thông qua bộ tiêu chuẩn niêm yết chung cho phép các sàn như NYSE Arca, Nasdaq và Cboe niêm yết các quỹ tín thác hàng hóa đủ điều kiện mà không cần nộp hồ sơ thay đổi quy tắc riêng (19b-4) cho từng sản phẩm.

Theo Reuters, quy trình mới có thể rút ngắn thời gian tối đa từ lúc nộp hồ sơ đến khi ra mắt xuống khoảng 75 ngày, thay vì 240 ngày trước đây. Đây không phải cơ chế “tự động phê duyệt”, mà chỉ loại bỏ nút thắt lớn nhất ở cấp sàn giao dịch. Bên phát hành vẫn phải hoàn tất S-1, thỏa thuận lưu ký và cam kết tạo lập thị trường.

Điều kiện cốt lõi vẫn xoay quanh thị trường futures: tài sản cơ sở phải có hợp đồng tương lai được niêm yết trên một designated contract market do CFTC quản lý tối thiểu 6 tháng, đồng thời sàn niêm yết phải có thỏa thuận chia sẻ giám sát toàn diện với thị trường đó.

Ngày 9/2 – thời điểm CME triển khai futures ADA – chính là lúc đồng hồ bắt đầu chạy.

CME thiết kế hợp đồng Micro ADA với quy mô 10.000 ADA mỗi hợp đồng, bên cạnh hợp đồng chuẩn quy mô lớn hơn. Do CME là sàn được CFTC chỉ định, nền tảng giám sát đã sẵn sàng ngay từ đầu. Ngưỡng 6 tháng nhằm đảm bảo thị trường phái sinh đủ độ sâu để hỗ trợ giám sát chéo và phát hiện hành vi thao túng.

Ba giai đoạn của đồng hồ đếm ngược

Giai đoạn một kéo dài đến khoảng tháng 4–5. Khối lượng và hợp đồng mở của futures ADA trên CME sẽ cho thấy đây có trở thành công cụ phòng hộ thực sự hay chỉ là sản phẩm thanh khoản thấp. Chênh lệch giá với thị trường giao ngay, độ hẹp của spread và mức độ tham gia ổn định là các chỉ báo quan trọng.

Giai đoạn hai từ tháng 5 đến 9/8. Tín hiệu đáng chú ý nhất là động thái của các nhà phát hành. Nếu hồ sơ S-1 cho ETF ADA giao ngay bắt đầu xuất hiện trong giai đoạn này, điều đó cho thấy họ đang “xếp hàng” để ra mắt ngay sau khi đủ điều kiện 6 tháng. Dù có lộ trình mới, các kế hoạch marketing, pháp lý và hạ tầng dịch vụ vẫn cần được hoàn thiện.

Giai đoạn ba bắt đầu sau 9/8. Khi đó, cuộc đua chuyển sang câu hỏi: ai nộp hồ sơ đầu tiên và SEC có xem ADA là tài sản phù hợp cho mô hình quỹ tín thác hàng hóa hay không.

Rủi ro phân loại pháp lý

SEC từng cáo buộc ADA là chứng khoán trong các vụ kiện giai đoạn 2023. Sau đó, cơ quan này đã hủy vụ kiện với Coinbase vào tháng 2/2025 và với Binance vào tháng 5/2025, cho thấy lập trường thực thi có thay đổi. Tuy nhiên, chưa có kết luận chính thức rằng ADA là hàng hóa.

Hồ sơ S-1 cho ETF ADA thường phải nêu rõ rủi ro: nếu tòa án kết luận ADA là chứng khoán, quỹ có thể buộc phải thanh lý. Điều này cho thấy xung đột giữa con đường thủ tục theo tiêu chuẩn chung và câu hỏi phân loại tài sản chưa được giải quyết dứt điểm.

Thanh khoản futures quan trọng thế nào

Lập luận giám sát của SEC không chỉ dựa vào việc “có hợp đồng futures”, mà cần một thị trường futures có thanh khoản đáng kể. Hợp đồng tồn tại 6 tháng nhưng khối lượng thấp có thể đáp ứng điều kiện hình thức, nhưng không đáp ứng yêu cầu thực chất về giám sát.

Trước đây, hợp đồng tương lai Bitcoin và Ethereum trên CME đã thu hút dòng tiền tổ chức mạnh trước khi ETF giao ngay được phê duyệt. ADA xuất phát từ nền tảng nhỏ hơn và mức độ chắc chắn pháp lý thấp hơn, nên quỹ đạo khối lượng và hợp đồng mở trong 6 tháng tới sẽ mang tính quyết định.

Các chỉ báo cần theo dõi gồm:

• Chênh lệch giá futures–spot ổn định và hẹp

• Hoạt động arbitrage tích cực

• Hợp đồng mở tăng dần, phản ánh nhu cầu phòng hộ thực

• Khối lượng giao dịch đều đặn, không đứt quãng

Mốc 9/8 thực sự mở ra điều gì

Sản phẩm ETP dựa trên ADA đã tồn tại tại châu Âu, do 21Shares và WisdomTree phát hành dưới dạng được bảo chứng vật lý. Tuy nhiên, thị trường Mỹ yêu cầu chặt chẽ hơn về cơ chế giám sát liên thị trường.

Mốc 6 tháng không kích hoạt phê duyệt tự động. Nó chỉ mở ra khả năng để các sàn niêm yết quỹ tín thác ADA giao ngay theo tiêu chuẩn chung mà không cần quy trình 19b-4 riêng. Bên phát hành vẫn phải có S-1 hiệu lực, vượt qua rà soát công bố thông tin, cấu trúc phí và rủi ro.

Kịch bản ra mắt vào cuối quý 3 hoặc quý 4/2026 chỉ khả thi nếu hồ sơ đăng ký đã được chuẩn bị gần xong trước ngày 9/8. Nếu đợi đến khi đủ ngưỡng mới bắt đầu nộp, tiến độ có thể kéo dài thêm nhiều tháng.

Bài kiểm tra bắt đầu từ bây giờ

Ngày 9/2 không phê duyệt ETF, nhưng đã kích hoạt con đường đủ điều kiện nhanh nhất theo khung mới của SEC. Kết quả cuối cùng phụ thuộc vào ba biến số: futures ADA trên CME có đạt độ sâu thanh khoản hay không, các nhà phát hành có nộp hồ sơ sớm hay không, và SEC có ngầm thừa nhận ADA là tài sản dạng hàng hóa cho mục đích ETF hay không.

Ngày 9/8 là thời điểm sớm nhất cánh cửa mở ra. Những gì diễn ra trong 170 ngày giữa hai mốc này sẽ quyết định liệu Cardano có thể chuyển từ điều kiện futures sang hiện thực ETF giao ngay tại Mỹ hay không.