SEC và CFTC tăng tốc hợp tác, định hình khung quản lý crypto năm 2026

Các cơ quan quản lý Mỹ đang bước sang năm thứ hai của một giai đoạn cải cách sâu rộng dưới thời Tổng thống Donald Trump, trong đó Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) theo đuổi một chương trình nghị sự đầy tham vọng, còn Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) ngày càng giữ vai trò trung tâm trong giám sát crypto.

Dưới chính quyền Biden một năm trước đó, SEC và CFTC thường được nhìn nhận là đang vướng vào một “cuộc chiến tranh giành địa bàn” quanh tài sản số. Cựu Chủ tịch CFTC Rostin Behnam cho rằng phần lớn crypto thuộc thẩm quyền hàng hóa của CFTC, trong khi cựu Chủ tịch SEC Gary Gensler khẳng định — ngoại trừ Bitcoin — đa số token là chứng khoán.

Cục diện này đã thay đổi trong năm qua. Tháng 9, Quyền Chủ tịch CFTC tuyên bố cuộc chiến địa bàn đã chấm dứt và hai cơ quan sẽ phối hợp trong quản lý crypto. Trong cùng giai đoạn, SEC và CFTC ban hành hướng dẫn chung, khẳng định các sàn giao dịch đã đăng ký không bị cấm hỗ trợ giao dịch một số sản phẩm crypto giao ngay, đồng thời nêu rõ ưu tiên với các thị trường 24/7, hợp đồng vĩnh cửu và tài chính phi tập trung (DeFi).

Howard Fischer, đối tác tại Moses & Singer LLP và từng là cố vấn tranh tụng cấp cao của SEC, cho rằng mối quan hệ giữa hai cơ quan đã có bước chuyển rõ rệt. Ông nhận định, lần đầu tiên sau nhiều năm, SEC và CFTC đang hợp tác theo cách mang tính xây dựng và phối hợp hơn. Fischer kỳ vọng xu hướng hợp tác này sẽ còn gia tăng trong năm 2026 và trở thành động lực chính cho chương trình nghị sự của năm tới.

Chương trình nghị sự dày đặc của SEC

SEC đang đứng trước một danh sách công việc đồ sộ. Tháng 12, tại Blockchain Association Policy Summit ở Washington D.C., Chủ tịch Paul Atkins tuyên bố “mọi người vẫn chưa thấy hết”, ám chỉ quy mô các kế hoạch sắp triển khai. SEC đã khởi động sáng kiến “token taxonomy” nhằm phân định rõ loại crypto nào được coi là chứng khoán, đồng thời thúc đẩy “Project Crypto” để cập nhật khung quy định với tài sản số và đề xuất một cơ chế “miễn trừ đổi mới” nhằm đẩy nhanh việc đưa sản phẩm crypto ra thị trường.

Trong năm qua, SEC đã phê duyệt tiêu chuẩn niêm yết cho một số quỹ ETF crypto, tạo điều kiện để nhiều tổ chức ra mắt ETF theo dõi các tài sản như DOGE, SOL và XRP. Cơ quan này cũng ban hành hàng loạt hướng dẫn và tuyên bố, trong đó xác nhận liquid staking nằm ngoài phạm vi luật chứng khoán và các hoạt động staking theo cơ chế proof-of-stake không cấu thành giao dịch chứng khoán. Gần đây nhất, Vụ Giao dịch và Thị trường của SEC đã công bố hướng dẫn dành cho các broker-dealer về lưu ký “chứng khoán tài sản crypto”.

Song song đó, tokenization nổi lên như một ưu tiên lớn của SEC. Khái niệm này bao trùm nhiều loại tài sản khác nhau, nhưng về bản chất là đưa tài sản trong thế giới thực lên blockchain. Fischer tỏ ra thận trọng, cho rằng dù giao dịch 24/7 rất hấp dẫn, các hệ quả quản lý lại hết sức phức tạp và cần thời gian. Ông so sánh với bộ quy tắc công bố thông tin liên quan đến khí hậu được thông qua năm 2024, vốn đang đối mặt với các thách thức pháp lý, và lưu ý rằng việc xác định yếu tố nào là trọng yếu cho nhà đầu tư không hề đơn giản.

Ophelia Snyder, đồng sáng lập 21shares, đặt câu hỏi liệu có thực sự cần các quy định hoàn toàn mới hay không. Theo bà, vấn đề cốt lõi là liệu crypto tại Mỹ sẽ được đối xử như một lĩnh vực đặc thù mới hay được tích hợp vào hạ tầng pháp lý hiện có. Snyder cũng cho rằng các cơ chế miễn trừ và thư “no-action” sẽ là một phần quan trọng trong chương trình nghị sự của SEC năm 2026. Bà gọi thư no-action gần đây dành cho Deposit Trust Company — cho phép cung cấp dịch vụ tokenization đối với tài sản trong lưu ký — là “một cột mốc mang tính bước ngoặt”, bởi nó cho phép ngành thử nghiệm tokenization trong phạm vi và quy mô hạn chế để đánh giá tác động.

CFTC tăng tốc

CFTC cũng có một năm hoạt động sôi động với sáng kiến “Crypto Sprint” nhằm làm rõ các quy định cho ngành, rút lại hướng dẫn về “giao nhận thực tế” tài sản số và xây dựng khung để các sàn có thể niêm yết sản phẩm crypto giao ngay đã được phê duyệt. Những nỗ lực này do Quyền Chủ tịch Caroline Pham dẫn dắt, trước khi bà chuyển sang công ty tài chính crypto MoonPay, còn Michael Selig đảm nhiệm vai trò Chủ tịch CFTC.

Tổng thống Donald Trump đã đề cử Selig vào tháng 10, khi ông còn là cố vấn trưởng cho Crypto Task Force của SEC, và Thượng viện phê chuẩn vào ngày 18/12. Selig tiếp quản CFTC đúng thời điểm then chốt, khi các nhà lập pháp đang cân nhắc trao vai trò dẫn dắt quản lý crypto cho cơ quan này.

Rebecca Liao, CEO Saga, nhận định CFTC thực chất là cơ quan có quyền lực lớn nhất trong số các tổ chức liên quan đến crypto, bởi khả năng “mở van” cho thị trường. Bà cho rằng CFTC nên tập trung vào bitcoin — vốn đã được xem là hàng hóa trong nhiều năm — vì nếu bitcoin vận hành lành mạnh, hiệu ứng lan tỏa sẽ thúc đẩy toàn bộ hệ sinh thái crypto.

Bước sang 2026, cả SEC và CFTC đều đang hoạt động với số lượng ủy viên hạn chế. SEC hiện có Chủ tịch Paul Atkins cùng hai ủy viên Cộng hòa là Mark Uyeda và Hester Peirce; nhiệm kỳ của ủy viên Dân chủ Caroline Crenshaw sẽ kết thúc vào cuối năm, để lại hai ghế trống. Tại CFTC, Michael Selig hiện là ủy viên duy nhất, trong khi luật định yêu cầu mỗi cơ quan có năm ủy viên và không quá ba người cùng một đảng.

Dù vậy, theo Snyder, các cơ quan vẫn sẽ tiếp tục triển khai chương trình nghị sự. Phần lớn định hướng chiến lược được thiết lập từ nhánh hành pháp, và việc bổ nhiệm nhân sự mới nhiều khả năng sẽ giúp cải thiện khâu thực thi, thay vì làm thay đổi lớn chiến lược tổng thể.

• Hồ sơ SEC nhắc đến Bitcoin đạt gần 8.000 lần trong 2025
• SEC truy tố ba nền tảng giao dịch tiền điện tử giả mạo và bốn câu lạc bộ đầu tư

Thạch Sanh