Quy định crypto 2025: Từ lý thuyết pháp lý sang hạ tầng thực tế

Năm 2025, quy định về crypto không còn là những “cuộc đấu pháp lý trên tòa” mà bắt đầu tập trung vào hạ tầng thực sự.

Các cuộc tranh luận về việc có nên hay cách thức điều chỉnh crypto trở nên ít mang tính triết lý và nhiều mang tính vận hành hơn. Các cơ quan quản lý trong năm qua tập trung giải quyết những câu hỏi tưởng chừng “nhàm chán” nhưng quyết định khả năng mở rộng của thị trường: ai được phép phát hành “đô la kỹ thuật số”, dự trữ tài sản thế nào, nhà đầu tư có thể tiếp cận các sản phẩm ETF được quản lý nhanh ra sao, và thế nào là lưu ký đúng chuẩn khi tài sản là private key thay vì chứng chỉ giấy.

Chính vì lý do này, năm 2025 trở nên quan trọng, ngay cả khi bạn không đọc một đạo luật nào. Phần lớn các quy định mới không tập trung trừng phạt “người xấu”, mà nhắm vào việc: ngân hàng có thể kết nối với stablecoin mà không mất giấy phép hay không, sàn giao dịch có thể phục vụ khách hàng mà không khai thác lỗ hổng pháp lý hay không, và sản phẩm mới có thể ra mắt theo lịch trình dự đoán được thay vì từng vụ việc riêng lẻ.

Cuối năm, rõ ràng không quốc gia lớn nào có quan điểm đồng nhất về quy định, nhưng tất cả đều đang làm cùng một loại công việc: biến crypto từ một “cơn ác mộng pháp lý” thành hạ tầng tài chính có thể giám sát, vận hành và dự đoán được.

Coinphoton đã tổng hợp bản đồ tham khảo các thay đổi quan trọng trong năm 2025, sắp xếp theo trình tự thời gian và nhóm theo khu vực.

Hoa Kỳ

Mỹ điều chỉnh crypto thông qua nhiều cơ quan, mỗi cơ quan kiểm soát một phần riêng.

• Quốc hội viết luật, nhưng các quy tắc hàng ngày và thực thi thuộc SEC (chứng khoán, bảo vệ nhà đầu tư), CFTC (phái sinh, hàng hóa), IRS (thuế), và các cơ quan ngân hàng như FDIC (ngân hàng bảo hiểm).

• Mô hình này dẫn đến việc một token có thể bị điều chỉnh bởi nhiều bộ quy tắc cùng lúc: cách giao dịch, tiếp thị, lưu ký và xử lý lợi nhuận đều thuộc quyền khác nhau.

Năm 2025, các phần của thị trường liên quan trực tiếp đến tài chính truyền thống — stablecoin thanh toán, sản phẩm giao dịch trên sàn (ETP), và lưu ký được quản lý — đã rõ ràng hơn.

Cuộc tranh luận lớn về thẩm quyền giữa SEC và CFTC vẫn chưa có hồi kết.

Điểm chính năm 2025 tại Mỹ

1. Stablecoin: Biến “hứa $1” thành quy tắc rút và dự trữ bắt buộc.

2. Sản phẩm: Chuẩn hóa niêm yết ETF, giảm các xét duyệt riêng lẻ.

3. Thuế: Gỡ rào cản staking trong trust-style vehicle.

4. Lưu ký: Làm rõ cách broker-dealer lưu ký crypto-asset securities.

Các mốc quan trọng:

• CLARITY Act (tháng 1/2025): Chưa thành luật, nhưng là nỗ lực phân định rõ ràng giữa SEC và CFTC. DeFi vẫn để trống, rủi ro bảo vệ nhà đầu tư nhỏ nếu đàm phán thất bại.

• GENIUS Act (tháng 7/2025): Khung pháp lý liên bang cho stablecoin thanh toán, quy định rõ ai phát hành, dự trữ ra sao và quyền giám sát.

• SEC phê duyệt tiêu chuẩn niêm yết ETP hàng hóa (tháng 9/2025): Tạo đường dẫn niêm yết tiêu chuẩn, giảm xét duyệt riêng lẻ.

• IRS safe harbor cho staking trong trust (tháng 11/2025): Cho phép staking mà không phá vỡ phân loại thuế.

• FDIC đề xuất thủ tục phát hành stablecoin cho ngân hàng (tháng 12/2025): Biến luật thành quy trình vận hành thực tế.

• SEC hướng dẫn lưu ký crypto-asset securities (tháng 12/2025): Làm rõ cách chứng minh quyền kiểm soát và bảo vệ khách hàng.

Liên minh châu Âu (MiCA)

EU đơn giản hơn Mỹ: xây dựng khung pháp lý toàn khối và thúc đẩy áp dụng thống nhất.

• MiCA: Khung pháp lý chính, quy định cấp phép và hành vi cho nhà cung cấp dịch vụ crypto và phát hành stablecoin.

• Năm 2025, MiCA bắt đầu vận hành như “cổng kiểm soát” chứ không chỉ là văn bản.

Điểm chính năm 2025 tại EU:

1. Chuyển MiCA từ văn bản sang thực tế cấp phép.

2. Làm rõ tính thanh khoản dự trữ và quyền rút stablecoin.

3. Giảm reliance “grandfathering” và thúc đẩy cơ chế passport-ready.

4. Xây dựng giám sát AML thống nhất hơn.

Các mốc quan trọng:

• Kiểm soát stablecoin multi-issuance (tháng 1/2025)

• EBA hướng dẫn thanh khoản dự trữ (tháng 10/2025)

• AMLA bắt đầu vận hành (giữa 2025)

• ESMA kết thúc giai đoạn chuyển tiếp MiCA (tháng 12/2025)

Vương quốc Anh

UK kết hợp giữa Mỹ và EU: dựa vào nguyên tắc, nhưng cũng vẽ ranh giới rõ khi liên quan đến hạ tầng.

• Stablecoin hệ thống được điều chỉnh như hạ tầng thanh toán (FSMA 2023).

• Năm 2025, UK tập trung vào lập kế hoạch luật để dễ dự đoán cho doanh nghiệp.

Các mốc quan trọng:

• Bank of England tham vấn stablecoin GBP hệ thống (tháng 11/2025)

• FCA công bố lịch trình quy định (tháng 12/2025)

• Cập nhật quy tắc benchmark (tháng 12/2025)

Hồng Kông

Hồng Kông tập trung vào cấp phép nghiêm ngặt, quy tắc rõ ràng và tiếp cận thị trường vốn sâu.

• Stablecoin vào cơ chế cấp phép, sàn giao dịch được phép kết nối thanh khoản quốc tế trong khuôn khổ giám sát.

Các mốc quan trọng:

• Luật stablecoin thông qua (tháng 5/2025)

• Stablecoin Ordinance có hiệu lực (tháng 8/2025)

• Hướng dẫn SFC cho VATPs (tháng 11/2025)

Singapore

Singapore tập trung vào kiểm soát hoạt động tài chính: cấp phép nghiêm ngặt, kỳ vọng hành vi rõ ràng, ưu tiên token hóa trong khuôn khổ tiền tệ.

• Năm 2025, siết chặt mô hình “Singapore-based, overseas-only” và tiến tới luật hóa stablecoin gắn với thanh toán định chế.

Các mốc quan trọng:

• DTSP có hiệu lực (tháng 6/2025)

• MAS công bố dự thảo luật stablecoin (tháng 11/2025)

Kết luận

• Mỹ: Xây dựng khung rõ ràng cho stablecoin thanh toán, ETF và staking/lưu ký, nhưng phân loại token vẫn là câu hỏi mở.

• EU: Biến MiCA thành hệ thống vận hành thực tế, làm rõ thanh khoản và quyền rút stablecoin.

• UK: Xem stablecoin hệ thống như hạ tầng thanh toán, minh bạch hóa lộ trình quy định.

• Hồng Kông & Singapore: Xây dựng “perimeter” rõ ràng: cấp phép cho stablecoin và sàn, quản lý thanh khoản và khách hàng quốc tế.

Tổng thể, 2025 không làm crypto đơn giản, nhưng làm cho luật lệ trở nên dễ hiểu hơn tại những nơi quyết định khả năng vận hành thị trường quy mô lớn.

• Ý nghĩa của việc CFTC cho phép Bitcoin, Ethereum và USDC làm tài sản thế chấp
• FSA Nhật Bản chuẩn bị chuyển khung quản lý crypto sang luật chứng khoán
• Luật về cấu trúc thị trường tiền điện tử của Mỹ dự kiến ​​sẽ được thông qua vào đầu năm 2026

Thạch Sanh