Ethereum kích hoạt thành công Fusaka, mở kỷ nguyên nâng cấp hai lần mỗi năm

Nâng cấp Fusaka mới nhất của Ethereum đã chính thức kích hoạt trên mainnet vào đầu epoch 411392 lúc 04:50 sáng thứ Năm theo giờ Việt Nam. Bên cạnh các cải tiến về trải nghiệm và khả năng mở rộng, Fusaka còn đánh dấu một giai đoạn phát triển tăng tốc mới cho cộng đồng Ethereum.

Đây là bản nâng cấp “lớn” thứ 17 của Ethereum, triển khai chỉ khoảng bảy tháng sau bản cập nhật Pectra vào tháng 5. Bắt đầu từ Fusaka, Ethereum Foundation dự kiến sẽ đẩy nhanh chu kỳ nâng cấp cứng lên hai lần mỗi năm, theo Consensys.

Fusaka phần nào cho thấy Ethereum Foundation — vốn đã tái cấu trúc mạnh mẽ trong năm nay — có thể theo kịp tốc độ phát triển mới. Kể từ khi chuyển đổi sang cơ chế đồng thuận PoS qua The Merge vào tháng 9/2022, mạng lưới thường chỉ đặt mục tiêu một nâng cấp lớn mỗi năm: Shapella (4/2023), Dencun (3/2024) và Pectra (5/2025).

Lần này, EF giới thiệu 9 đề xuất cải tiến cốt lõi (EIP) và 4 EIP bổ trợ, khiến Fusaka trở thành một trong những bản nâng cấp quy mô nhất tính đến hiện tại. Trong khi đó, Pectra có 11 EIP.

PeerDAS – cải tiến quan trọng nhất của Fusaka

Theo Ethereum Foundation, “tính năng nổi bật của Fusaka là PeerDAS (Peer Data Availability Sampling – Lấy mẫu khả dụng dữ liệu theo ngang hàng).” Được triển khai qua EIP-7594, PeerDAS là thay đổi lớn nhất với cơ chế lưu trữ dữ liệu của Ethereum kể từ khi giới thiệu “blobs” trong bản Dencun năm 2024.

PeerDAS cho phép validator chỉ “lấy mẫu” từng phần dữ liệu thay vì phải tải xuống toàn bộ blob — loại dữ liệu tạm thời được các mạng Layer 2 sử dụng.

Cách tiếp cận này giúp tăng thông lượng blob cho các rollup mà không làm tăng băng thông cho từng node, giúp phí giao dịch L2 tiếp tục giảm trong khi vẫn duy trì bảo đảm dữ liệu trên Ethereum L1.

Đi kèm PeerDAS là EIP “Blob Parameter Only”, cho phép mở rộng thông lượng blob sau khi Fusaka kích hoạt. EF dự kiến điều chỉnh mục tiêu blob mỗi block lên 14 và tối đa 21 trước ngày 7/1, giúp dung lượng blob tăng tới 8 lần.

Fusaka cũng thêm mức phí blob tối thiểu để khắc phục tình trạng phí gần như bằng 0 khi nhu cầu thấp sau Dencun, cùng cơ chế phí tỷ lệ khi hoạt động L2 tăng đột biến. Những thay đổi này được kỳ vọng giúp phí rollup ổn định hơn và tăng lượng ETH bị đốt.

Calvin Leyon, Trưởng phòng Onchain tại Kraken, nhận định: “Fusaka là bước mở khóa lớn cho các rollup như layer 2 Ink: nhiều không gian blob hơn, phí L2 thấp hơn và dữ liệu thông minh hơn qua PeerDAS giúp các nhà xây dựng triển khai nhanh mà không đánh đổi UX.”

Cải tiến “hậu trường”

Ngoài các thay đổi về dữ liệu và phí, Fusaka cũng mang đến nhiều cải tiến ở tầng giao thức và trải nghiệm, như tăng giới hạn gas nhằm ngăn giao dịch đơn lẻ tiêu thụ quá nhiều gas và giảm rủi ro tấn công DoS, cũng như bổ sung hỗ trợ gốc cho đường cong elliptic secp256r1 — mở ra khả năng ký giao dịch từ thiết bị và dùng passkey.

Fusaka còn bổ sung EIP-7939 (Count Leading Zeros Opcode – Mã lệnh đếm số 0 đứng đầu), tăng hiệu quả zero-knowledge và giúp Ethereum có thể chống chịu tốt hơn trước rủi ro lượng tử trong tương lai.

Consensys nhận định: “Fusaka không mang đến những thay đổi trải nghiệm người dùng hay tối ưu staking như Pectra, mà tập trung vào nâng cấp nền tảng — yếu tố giúp mạng lưới có bước tiến lớn nhất về khả năng mở rộng kể từ The Merge 2022.”

Đội ngũ EF hiện đã bắt đầu nghiên cứu nâng cấp lớn tiếp theo, Glamsterdam, dự kiến triển khai vào năm 2026.

• Ethereum (ETH) phục hồi khi dòng tiền rút khỏi sàn giao dịch tăng vọt – Giá có thể tăng tới mức nào?
• 5 tín hiệu thực sự chi phối Bitcoin và danh mục đầu tư
• Ethereum Fusaka chuẩn bị ra mắt: Liệu nó có thể kích hoạt một đợt tăng giá như Pectra không?

Thạch Sanh