Chủ tịch SEC: Chính sách sai lầm có thể đẩy crypto thành “nhà tù giám sát”

Chủ tịch SEC Paul Atkins cảnh báo rằng nếu không được kiểm soát bằng các chính sách chính thức, chính phủ liên bang có thể khai thác tiềm năng của lĩnh vực crypto để phục vụ giám sát tài chính trên diện rộng. Tuy nhiên, theo ông, ngành này cũng hoàn toàn có khả năng thiết kế các hệ thống sàng lọc rủi ro tài chính phi pháp một cách hiệu quả mà vẫn bảo vệ quyền riêng tư của người dùng.

Phát biểu tại bàn tròn về giám sát tài chính và quyền riêng tư do SEC tổ chức tại trụ sở ở Washington hôm thứ Hai — sự kiện thứ sáu liên quan đến crypto trong năm nay — Atkins cho rằng không khó để hình dung một tương lai nơi chính phủ, thông qua mạng lưới các trung gian, có thể “nhìn thấu gần như mọi khía cạnh trong đời sống tài chính của mỗi cá nhân”.

Ông nhấn mạnh, dù các cơ quan quản lý có “khát dữ liệu” đến đâu, khuynh hướng đó về bản chất vẫn mâu thuẫn với nền tảng của một xã hội tự do — điều đã làm nên nước Mỹ. Atkins dẫn lại quá trình tranh luận kéo dài quanh hệ thống Consolidated Audit Trail (CAT) nhằm giám sát thị trường Mỹ theo thời gian gần thực, cũng như các quy định hậu khủng hoảng tài chính 2008 buộc các công ty đầu tư phải báo cáo nhiều hơn cho SEC.

Theo ông, “cơn khát dữ liệu” của chính phủ liên bang đã khiến những công cụ này bị mở rộng theo cách ngày càng đe dọa quyền tự do của nhà đầu tư Mỹ. Ông cảnh báo rằng công nghệ blockchain, nếu bị lạm dụng, có thể trở thành “kiến trúc giám sát tài chính mạnh mẽ nhất trong lịch sử”. Vì vậy, chính sách của chính phủ cần bảo vệ các giao dịch tài chính hợp pháp của công chúng khỏi hình thức “giám sát hàng loạt”.

Trong khi các vấn đề giám sát và quyền riêng tư trong lĩnh vực tài sản số thường gắn với các vụ truy tố của Bộ Tư pháp Mỹ và các nỗ lực chống tài chính phi pháp của Bộ Tài chính, đặc biệt là FinCEN và cơ quan phụ trách trừng phạt, SEC cũng chuẩn bị đề xuất các quy định để quản lý phần việc thuộc thẩm quyền của mình.

Dưới thời Atkins, SEC đang đẩy nhanh tiến độ để hiện thực hóa chương trình nghị sự crypto do Tổng thống Donald Trump đề ra. “Project Crypto” bao gồm nhiều sáng kiến như thu hẹp phạm vi tài sản crypto được coi là chứng khoán, xây dựng tiêu chuẩn cho việc token hóa chứng khoán và thiết lập “cơ chế miễn trừ đổi mới” nhằm tạo điều kiện cho các công ty crypto thử nghiệm sản phẩm mới.

Atkins cũng nhiều lần khẳng định mong muốn phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) trong giám sát thị trường crypto. Ông ủng hộ một hệ thống được quản lý, nơi nhà đầu tư có thể thực hiện các hoạt động một cách liền mạch tại các “điểm đến một cửa”, với ranh giới pháp lý không quá phô trương. Tuy nhiên, khác với người tiền nhiệm Gary Gensler, Atkins cho rằng phần lớn tài sản số không đáp ứng tiêu chí chứng khoán và do đó nằm ngoài phạm vi quản lý của SEC.

Trong nhiều năm, chính phủ liên bang đã theo đuổi các cuộc đối đầu pháp lý với lĩnh vực crypto, tiêu biểu là các nhà phát triển công cụ bảo vệ quyền riêng tư như Tornado Cash. Dù các quan chức được Trump bổ nhiệm đã rút lui khỏi lập trường cứng rắn này và khẳng định cần bảo vệ các nhà phát triển phần mềm, một số vụ việc vẫn đã khép lại với các bản án dành cho những người trong ngành.

Ủy viên SEC Hester Peirce, người đứng đầu lực lượng đặc nhiệm về crypto của cơ quan, nhấn mạnh rằng chính phủ nên tránh áp đặt nghĩa vụ quản lý — bao gồm các yêu cầu theo Đạo luật Bảo mật Ngân hàng — đối với những nhà phát triển phần mềm không nắm giữ tài sản của người dùng và không có khả năng can thiệp vào lựa chọn của họ.

Kết luận, Atkins cảnh báo về hướng đi tiếp theo của chính phủ khi luật hóa và ban hành quy định cho crypto đang được thúc đẩy. Ông cho rằng nếu chính phủ coi mọi ví là môi giới, mọi phần mềm là sàn giao dịch, mọi giao dịch là sự kiện phải báo cáo và mọi giao thức là một “điểm nút giám sát” tiện lợi, thì hệ sinh thái này sẽ bị biến thành một “nhà tù giám sát toàn diện” — một trạng thái quan sát thường trực, nơi tự do cá nhân bị bào mòn.

• Cổ phiếu được mã hóa trên sàn Nasdaq đối mặt với thử thách quan trọng về quy định của SEC
• SEC cảnh báo rủi ro hack, phá sản và chia sẻ khóa trong thị trường crypto

Thạch Sanh