Nếu SEC duy trì lập trường mềm hơn, DAO Aave có thể thu hơn 100 triệu USD/năm

Aave Labs ngày 12/2 đã đăng tải một đề xuất quản trị, kêu gọi người nắm giữ token thông qua một gói chiến lược mới nhằm chuyển hướng toàn bộ mô hình vận hành của hệ sinh thái. Đề xuất yêu cầu phân bổ 100% doanh thu từ các sản phẩm mang thương hiệu Aave về kho bạc của Aave DAO, thiết lập cơ chế bảo vệ thương hiệu và tập trung lộ trình phát triển vào Aave V4.

Sáng kiến này được đặt tên là “Aave Will Win Framework”. Hiện đề xuất mới dừng ở bước thăm dò nhiệt độ quản trị ban đầu (temperature check), chưa được triển khai chính thức. Tuy nhiên, thông điệp công khai rất rõ ràng: đây là thời điểm phù hợp để thống nhất theo tầm nhìn lấy token làm trung tâm và định vị Aave cho chu kỳ cạnh tranh dài hạn trong thập kỷ tới.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở thay đổi cấu trúc kinh tế, mà còn ở giả định nền tảng: Aave đang xây dựng chiến lược như thể áp lực thực thi pháp lý tại Mỹ – vốn đè nặng lên thị trường giai đoạn 2022–2024 – đang suy giảm, và việc tạo giá trị trực tiếp cho tokenholder có thể được theo đuổi trở lại.

Tín hiệu nới lỏng thực thi pháp lý tại Mỹ

Đề xuất của Aave nhấn mạnh “độ rõ ràng pháp lý đang hình thành tại một số thị trường”. Nhận định này đi kèm dữ liệu thực tế.

Theo Cornerstone Research, số vụ thực thi liên quan crypto của SEC trong năm 2025 đã giảm khoảng 60% so với 2024, từ 33 vụ xuống còn 13 vụ, trùng với năm đầu nhiệm kỳ của Chủ tịch SEC mới, Paul Atkins.

Bên cạnh đó, ưu tiên kiểm tra năm 2026 của SEC giảm trọng tâm vào crypto so với các năm trước. Cơ quan này cũng tự nguyện hủy vụ kiện đối với Binance với điều khoản không tái khởi kiện, động thái được xem là phù hợp với định hướng chính sách của chính quyền Donald Trump.

Song song, DOJ cũng phát tín hiệu mềm hơn khi thu hẹp một số hoạt động thực thi với nền tảng crypto và giải thể đội thực thi crypto cấp quốc gia.

Trong bối cảnh đó, bước đi của Aave cho thấy giao thức đang “định giá” một cửa sổ nhiều năm với rủi ro pháp lý thấp hơn, nơi các protocol có thể cạnh tranh như doanh nghiệp thực thụ: có ngân sách, chiến lược thương hiệu và mô hình dẫn dòng doanh thu rõ ràng.

Vận hành như một doanh nghiệp on-chain

Khung đề xuất của Aave không chỉ xoay quanh tokenomics mà còn mô tả một mô hình vận hành hoàn chỉnh.

Nếu được thông qua, DAO sẽ nhận doanh thu từ nhiều nguồn: phí giao diện aave.com, ứng dụng di động, sản phẩm thẻ, Aave Pro, Aave Kit, Aave Horizon và cả các sản phẩm ETP gắn với AAVE. Theo ước tính nội bộ, tích hợp swap trên aave.com đang tạo khoảng 10 triệu USD doanh thu thường niên, trong khi Aave V3 tạo hơn 100 triệu USD doanh thu thường niên.

Điều này định vị DAO không chỉ là lớp quản trị, mà là thực thể quản lý thương hiệu, phân bổ vốn và theo đuổi các sản phẩm hướng tới thị trường được quản lý. Gói đề xuất kết hợp cơ chế thu giá trị với bảo vệ thương hiệu và tài sản trí tuệ, ngân sách vận hành và quy trình triển khai nhanh hơn so với quản trị thuần tập thể.

Thông điệp cốt lõi: xây dựng DAO như một tổ chức có thể cạnh tranh ở cấp độ định chế, chứ không chỉ là cấu trúc phi tập trung rời rạc.

Xu hướng thu giá trị cho token quay trở lại DeFi

Aave không phải trường hợp đơn lẻ. Uniswap đang theo đuổi hướng đi tương tự. Đề xuất UNIfication đặt mục tiêu kích hoạt phí giao thức và cơ chế đốt UNI, cùng nhiều thay đổi hệ sinh thái khác.

Theo phương pháp luận của DefiLlama, từ 28/12/2025, khoảng 17% phí trên Ethereum của Uniswap V2 được phân bổ cho việc mua lại và đốt UNI. Cơ chế tạo giá trị cho tokenholder đã được nhúng trực tiếp vào thiết kế và vận hành giao thức.

Một số giao thức khác như Pendle cũng đã ghi nhận dòng giá trị hướng tới người nắm giữ token thông qua cơ chế phân phối hoặc đốt. Hạ tầng dữ liệu hiện cho phép đo lường rõ phí, doanh thu và dòng tiền về tokenholder, giúp token chuyển từ “công cụ quản trị mơ hồ giá trị” sang “tài sản có cơ chế thu giá trị đo được” — yếu tố quan trọng với nhà đầu tư tổ chức.

Trước đây, khi thực thi pháp lý căng thẳng, nhiều protocol tránh kích hoạt fee switch hoặc chia sẻ giá trị để không tạo “hình ảnh cổ tức”. Khi áp lực giảm, chi phí cơ hội của token chỉ để quản trị trở nên khó chấp nhận hơn.

Căng thẳng giữa phi tập trung và tính chính danh định chế

Khung mới của Aave gộp bảo vệ thương hiệu và IP cùng với định hướng lấy token làm trung tâm. Đây là đặt cược rằng DAO cần vận hành như một thực thể có thể nhận diện, quản lý thương hiệu và bộ sản phẩm, đồng thời vẫn giữ kinh tế on-chain.

Mô hình này mở đường để DAO tương tác với thị trường được quản lý như ETP, lưu ký tổ chức và các giao diện tuân thủ, trong khi cơ chế giá trị vẫn chạy qua smart contract. Căng thẳng giữa phi tập trung và “tính dễ hiểu với định chế” đang trở thành mặt trận mới của DeFi.

Các tranh luận pháp lý cũng tiếp tục nóng lên. Ví dụ, Citadel từng thúc đẩy quan điểm siết chặt vai trò nhà phát triển mã nguồn mở, và phía Uniswap, với đại diện như Hayden Adams, đã phản biện mạnh mẽ.

Ba kịch bản phía trước

Nếu môi trường hiện tại tiếp diễn (“tan băng bền vững”), nhiều DAO có thể bật fee switch, chuẩn hóa ngân sách và triển khai sản phẩm tuân thủ tại Mỹ. Chỉ báo cần theo dõi là số vụ thực thi crypto của SEC tiếp tục giảm hoặc đi ngang, cùng hướng dẫn quy tắc rõ ràng hơn.

Kịch bản thứ hai là rõ luật nhưng vẫn chọn lọc thực thi: protocol thiết kế mô hình thu giá trị tránh “hình ảnh chia cổ tức”, ưu tiên routing về treasury, buyback và burn thay vì chi trả trực tiếp.

Kịch bản cuối là đảo chiều mạnh: nếu xuất hiện bê bối lớn hoặc phản ứng chính trị, làn sóng thực thi quay lại. Khi đó, các protocol có thể tạm dừng cơ chế thu giá trị, chuyển hướng qua foundation hoặc cấu trúc ngoài Mỹ.

Ý nghĩa chiến lược

Đề xuất của Aave không đơn thuần là câu chuyện ngân sách. Nó là một luận điểm về thập kỷ tiếp theo: protocol cạnh tranh như doanh nghiệp, giá trị tích lũy vào token, và DAO vận hành như một định chế.

Cửa sổ này tồn tại bao lâu sẽ phụ thuộc vào quỹ đạo pháp lý tại Mỹ. Hiện tại, dữ liệu thực thi và tín hiệu chính sách cho thấy phép thử này là hợp lý — nhưng độ bền dài hạn vẫn là câu hỏi mở cho toàn bộ DeFi.

• Aave đề xuất mô hình doanh thu 100% từ DAO nhưng giá vẫn chịu áp lực
• AAVE tăng 12% khi TVL tăng thêm 589 triệu đô la nhưng xuất hiện tín hiệu cảnh báo

Vương Tiễn