Trung Quốc muốn vũ khí hóa tiền tệ của mình bằng phiên bản kỹ thuật số

Trung Quốc muốn phá vỡ sự kìm hãm của đồng đô la Mỹ đối với hệ thống tài chính toàn cầu và giành quyền kiểm soát nhiều hơn đối với cách mọi người sử dụng tiền của họ. Nó hy vọng một loại tiền kỹ thuật số có thể cung cấp cả hai.

Sau nhiều năm chuẩn bị, Trung Quốc đã bắt đầu triển khai thử nghiệm đầy tham vọng đối với phiên bản kỹ thuật số của đồng nhân dân tệ vào đầu năm nay. Hiện đang có 4 thành phố của Trung Quốc sử dụng tiền nhân dân tệ kỹ thuật số, các giao dịch tại nơi này đã được thực hiện lên đến hơn 2 tỷ nhân dân tệ (300 triệu đô la). Nếu chương trình được mở rộng trên toàn quốc, Trung Quốc về cơ bản sẽ trở thành hệ thống tài chính hiệu quả cao nhất cung cấp tiền kỹ thuật số quốc gia, đánh bại phiên bản kỹ thuật số sắp ra mắt của đồng euro từ Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB).

Bắc Kinh đã quảng bá đồng nhân dân tệ kỹ thuật số như một loại tiền tệ tương lai, nó sẽ giúp việc mua sắm mọi thứ trở nên thuận tiện và an toàn hơn. Chính quyền cũng nói rằng, nó có thể giúp những người không có khả năng truy cập vào tài khoản ngân hàng và các dịch vụ tài chính truyền thống khác.

Mặc dù Trung Quốc đã gần như không dùng tiền mặt và rất nhiều giao dịch diễn ra bằng kỹ thuật số, nhưng điều đó đã vượt qua sự kiểm soát của chính phủ, nó được thực hiện trên các ứng dụng và nền tảng thuộc sở hữu tư nhân.

Một đồng nhân dân tệ kỹ thuật số chính thức sẽ thay đổi điều đó, vì nó sẽ cung cấp cho Bắc Kinh một lượng thông tin chưa từng có về cách thức và vị trí của mọi người cũng như những gì họ đang tiêu, một cách tiếp cận đi ngược lại với mục đích ban đầu của tiền kỹ thuật số. Bitcoin và các loại tiền kỹ thuật số khác dựa trên hệ thống blockchain phi tập trung nhằm ngăn cản bất kỳ cá nhân hoặc tổ chức nào có quyền kiểm soát.

Frank Xie, giáo sư kinh doanh tại Đại học Nam Carolina, cho biết. “Về bản chất, đồng nhân dân tệ kỹ thuật số có thể giúp tăng cường sự giám sát và kiểm soát của nhà nước đối với nền kinh tế và xã hội. Nó tăng cường tập trung quyền lực. Đó có thể là lý do cơ bản khiến nó được nhà nước thúc đẩy mạnh mẽ và gấp rút”.

Các nhà quản lý Trung Quốc cũng gợi ý rằng việc áp dụng rộng rãi đồng nhân dân tệ kỹ thuật số có thể giúp họ thực hiện một kế hoạch lớn hơn nhiều. Phá vỡ thế độc quyền của đô la Mỹ và gia tăng ảnh hưởng của đồng nhân dân tệ trên toàn thế giới. Chẳng hạn, mới tháng trước, nhà lãnh đạo Hồng Kông, Lâm Trịnh Nguyệt Nga tiết lộ rằng, các lệnh trừng phạt của Mỹ đã khiến bà không thể sử dụng dịch vụ ngân hàng.

Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều rào cản để chương trình của Trung Quốc vượt qua trước khi hình thức tiền tệ mới được đưa vào cuộc sống hàng ngày. Các nhà phân tích đang hoài nghi về việc liệu đồng nhân dân tệ kỹ thuật số có thể nhận được lực kéo mà Bắc Kinh hy vọng, ít gây ra mối đe dọa thực sự đối với đô la Mỹ hay không. Mong muốn kiểm soát hệ thống tài chính của Trung Quốc vẫn còn trở ngại cuối cùng là tạo ra bất kỳ loại tiền tệ nào thực sự có thể trở thành toàn cầu.

Giữ cho nền kinh tế kỹ thuật số phù hợp

Theo Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, việc thúc đẩy phát triển một loại tiền kỹ thuật số bắt đầu vào năm 2014. Các nhà chức trách đã dành 6 năm để nghiên cứu dự án trước khi đưa ra các chương trình thử nghiệm trong năm nay ở Thâm Quyến, Tô Châu, Thành Đô và Tây An.

Giống như tiền điện tử, đồng nhân dân tệ kỹ thuật số kết hợp một số yếu tố của công nghệ blockchain. Mọi giao dịch đều được ghi lại và có thể theo dõi trong một sổ cái kỹ thuật số. Theo Fan Yifei, Phó thống đốc ngân hàng trung ương, nó sẽ thay thế một số tiền mặt đang lưu hành.

Sự phát triển của tiền tệ kỹ thuật số cũng phục vụ các mục đích khác. Đồng nhân dân tệ dễ truy xuất hơn sẽ cho phép chính phủ quản lý tốt hơn nguồn cung tiền tệ của đất nước. Nó cũng đáp ứng mong muốn của Bắc Kinh trong việc giảm bớt ảnh hưởng ngày càng tăng của các công ty công nghệ đại chúng và các dịch vụ thanh toán kỹ thuật số của họ đối với hệ thống tài chính quốc gia.

Ngân hàng trung ương Trung Quốc không nói rõ lý do phát triển tiền kỹ thuật số vào thời điểm đó. Sự tồn tại của hệ thống này gần đây chỉ trở nên nhẹ nhàng bởi vì tổ chức tài chính trung ương đã thừa nhận rằng họ cảm thấy bị đe dọa bởi công nghệ kỹ thuật số đang phát triển nhanh chóng như thế nào.

Các dịch vụ thanh toán online do Alipay của Ant Group và WeChat Pay của Tencent điều hành đã phát triển nhanh chóng trong thập kỷ qua, làm dấy lên lo ngại về việc liệu các công ty tư nhân có ảnh hưởng quá nhiều đến các giao dịch kỹ thuật số ở Trung Quốc hay không.

Ví dụ, vào năm 2013, Alipay đã tung ra một quỹ thị trường tiền tệ có tên là Yu’e Bao, hay còn gọi là “Leftover Treasure – Kho báu còn sót lại”, quỹ này trở nên phổ biến đến mức các nhà quản lý Trung Quốc phải vào cuộc và buộc chương trình này phải giảm quy mô. Họ lo ngại về rủi ro hệ thống. Nếu quỹ khổng lồ không thành công vì một lý do nào đó, nó có thể tàn phá nền kinh tế Trung Quốc.

Anthony Chan, giám đốc chiến lược đầu tư châu Á của ngân hàng Thụy Sĩ UBP, viết trong một báo cáo nghiên cứu đầu năm nay: “Bắc Kinh từ lâu đã lo ngại về sự độc quyền tiền kỹ thuật số của các gã khổng lồ công nghệ và tác động của họ lên hệ thống tài chính ngoài sự giám sát của ngân hàng trung ương”.

Các sự kiện gần đây đã làm nổi bật những mối quan tâm đó. Ví dụ, vào tháng trước, chính phủ Trung Quốc đã tạm dừng việc phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng rất được mong đợi của Ant Group chỉ vài ngày trước khi cổ phiếu của tập đoàn này dự kiến bắt đầu giao dịch tại Thượng Hải và Hồng Kông.

James Gillingham, CEO và đồng sáng lập của Finxflo, một công ty môi giới tiền điện tử có trụ sở tại Singapore, cho biết: “Quyết định đó khẳng định rằng, không một thực thể nào được phép có quá nhiều quyền lực hoặc quyền kiểm soát đối với một thị trường mà không có sự chấp thuận hoặc hợp tác rõ ràng với chính phủ”.

‘Mảnh ghép cuối cùng’ của trạng thái giám sát

Theo Gillingham, Trung Quốc cũng lo ngại về việc tiền được chuyển ra khỏi đất nước. Trung Quốc từ lâu đã tin rằng việc duy trì một lượng lớn quyền kiểm soát đối với các hệ thống kinh tế, tài chính và xã hội của mình là tốt nhất để duy trì sự ổn định và kiểm soát chính trị, đồng thời cho rằng các chính sách đó đã bảo vệ đất nước khỏi các cuộc khủng hoảng tài chính lớn gần đây ở châu Á và trên toàn cầu.

“Các nhà chức trách nhận thức được những thách thức do dòng tiền đột ngột được chuyển ra nước ngoài” Gillingham nói. “Sự ra đời của đồng nhân dân tệ kỹ thuật số sẽ cho phép họ thực hiện mức độ kiểm soát vốn tốt hơn”.

Tiền đã chảy khỏi Trung Quốc ở mức kỷ lục vào năm ngoái thông qua các kênh trái phép khi đất nước này phải vật lộn với những tai ương kinh tế và cuộc chiến thương mại với Hoa Kỳ.

Xie, giáo sư kinh doanh của Đại học Nam Carolina, gọi tiền kỹ thuật số là “mảnh ghép cuối cùng” của trạng thái giám sát. Trung Quốc đã sử dụng một loạt các công nghệ, bao gồm nhận dạng khuôn mặt và camera, để thu thập một lượng lớn thông tin về công dân của mình.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc cho biết đồng nhân dân tệ kỹ thuật số của họ có tính năng “ẩn danh có thể kiểm soát”. Nói cách khác, mặc dù một trong hai bên tham gia vào giao dịch có thể không được biết với nhau hoặc đối với công chúng, thông tin cá nhân của họ vẫn được ngân hàng trung ương biết.

Andrew Tilton, nhà kinh tế trưởng khu vực châu Á của Goldman Sachs, đã viết trong một báo cáo nghiên cứu gần đây của ngân hàng trung ương, “không chắc có cùng mức độ ẩn danh như tiền mặt”. Ông chỉ ra một đặc điểm chính của loại tiền này là các ngân hàng trung ương có thể “giám sát trực tiếp việc sử dụng của chúng”.

Đồng tiền kỹ thuật số của Trung Quốc không phải là đồng tiền duy nhất buộc phải đối mặt với vấn đề này. ECB đã thừa nhận rằng cơ sở hạ tầng hỗ trợ đồng euro kỹ thuật số của họ nên được “kiểm soát cuối cùng” bởi tổ chức này, với một tùy chọn là “tất cả các giao dịch” được “ghi lại trong sổ cái của ngân hàng trung ương”.

Tuy nhiên, Chủ tịch ECB Christine Lagarde trong tuần này cho biết bà không muốn châu Âu tiến “quá nhanh” và chỉ ra rằng việc bảo vệ quyền riêng tư của người dùng là điều quan trọng.

Nhiều kế hoạch tham vọng hơn, nhưng thách thức phía trước

Việc tạo ra một loại tiền kỹ thuật số cũng có thể giúp Trung Quốc giảm thiểu các rủi ro kinh tế khác, đặc biệt là khi căng thẳng với Hoa Kỳ tiếp tục âm ỉ.

Nếu chính phủ Mỹ cấm các ngân hàng Trung Quốc sử dụng SWIFT, dịch vụ nhắn tin chuyển tiền khắp hệ thống ngân hàng toàn cầu thì các cá nhân và công ty có thể sử dụng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số trong các giao dịch xuyên biên giới, theo Chan từ UBP.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng sẽ phải mất khá nhiều thời gian để những tham vọng lớn nhất của Bắc Kinh có thể trở thành hiện thực.

Theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, một tổ chức tài chính quốc tế, đồng nhân dân tệ chiếm hơn 4% một chút trong các giao dịch quốc tế. Đô la Mỹ chiếm 88%.

Scott Kennedy, cố vấn cấp cao tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế cho biết: “Trung Quốc không ở bất cứ đâu gần với việc thu hút mọi người sử dụng đồng nhân dân tệ trên phạm vi quốc tế”.

Cũng không rõ ràng rằng người tiêu dùng Trung Quốc có thực sự đổ xô vào đồng nhân dân tệ kỹ thuật số ngay từ đầu. Hơn 800 triệu người ở Trung Quốc, tương đương 86% người dùng Internet di động, đã sử dụng các dịch vụ thanh toán di động như Alipay và WeChat Pay, theo ước tính do Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc công bố. Mặc dù không hoàn toàn giống với tiền kỹ thuật số, sẽ được ngân hàng trung ương đảm bảo hoàn toàn, các chương trình như vậy mang lại mức độ tiện lợi tương tự.

Việc mất quyền riêng tư xung quanh các giao dịch có lẽ không giúp ích gì cho trường hợp của chính phủ. Xie nói rằng, mọi người có thể do dự khi sử dụng tiền tệ, đặc biệt là cho các giao dịch lớn hoặc các tài sản mà họ muốn chuyển ra nước ngoài.

“Những người bình thường có thể thận trọng. Họ có nguy cơ mất nhiều quyền riêng tư hơn trong khi không có thêm sự tiện lợi”.

• Nhà sáng lập Apple Steve Wozniak ra mắt token “VOZX”, hoạt động trong không gian công nghệ xanh và blockchain
• Ethereum có thể mất vị thế thống trị thị trường nếu điều này không xảy ra, CEO Celsius cho biết
• JD.com trở thành sàn thương mại điện tử đầu tiên của Trung Quốc thử nghiệm nhân dân tệ kỹ thuật số

Ông Giáo

Theo CNN