700 triệu USD cược chiến tranh Iran khiến Mỹ muốn cấm thị trường dự đoán quân sự

Các nhà lập pháp tại Washington đang đồng loạt thúc đẩy nhiều sáng kiến nhằm hạn chế những góc nhạy cảm nhất của thị trường dự đoán, sau khi hàng trăm triệu USD được đổ vào các cược liên quan đến hành động quân sự của Mỹ tại Iran.

Trong tuần qua, nhiều nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ đã triển khai các nỗ lực khác nhau để kiểm soát lĩnh vực đang tăng trưởng nhanh này.

Một sáng kiến do Mike Levin và Chris Murphy dẫn đầu tập trung vào các hợp đồng dự đoán liên quan đến chiến tranh – loại hình mà các nhà phê bình cho rằng lẽ ra không nên được niêm yết ngay từ đầu.

Trong khi đó, một đề xuất khác do các Thượng nghị sĩ Jeff Merkley và Amy Klobuchar khởi xướng nhằm cấm các quan chức dân cử và quan chức cấp cao trong nhánh hành pháp tham gia giao dịch các hợp đồng dự đoán sự kiện.

Trọng tâm của các nỗ lực này nằm ở lo ngại rằng việc đặt cược vào các sự kiện như hành động quân sự, ám sát lãnh đạo hay những biến cố an ninh quốc gia có thể tạo ra động cơ trục lợi nguy hiểm, đồng thời mở ra khả năng lạm dụng thông tin mật.

Vì vậy, các nhà lập pháp Mỹ đang tìm cách ngăn chặn sớm những hoạt động này trước khi chúng trở thành công cụ trục lợi quy mô lớn từ các sự kiện nhạy cảm.

Tuy nhiên, CFTC (Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Hoa Kỳ) cũng đang chuẩn bị một khuôn khổ quy định mới, có thể vẫn giữ lại con đường hợp pháp cho nhiều thị trường dự đoán thay vì đóng cửa hoàn toàn lĩnh vực này.

Làn sóng cược chiến tranh Iran châm ngòi tranh cãi

Ngòi nổ trực tiếp cho làn sóng phản ứng chính trị là sự gia tăng mạnh hoạt động giao dịch liên quan đến chiến dịch quân sự chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran vào cuối tuần trước.

Theo Reuters, khoảng 529 triệu USD đã được đặt cược vào các hợp đồng dự đoán thời điểm xảy ra các cuộc tấn công. Ngoài ra, thêm khoảng 150 triệu USD được đặt vào các hợp đồng liên quan đến khả năng Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị mất quyền lực (ông đã bị ám sát ngày 28/2).

Cùng thời điểm, công ty phân tích blockchain Bubblemaps phát hiện khoảng 10 tài khoản đã thu về khoảng 1,4 triệu USD lợi nhuận từ các cược trên Polymarket được nạp tiền chỉ vài giờ trước khi các cuộc tấn công diễn ra.

Những con số này đã cung cấp cho các nhà lập pháp một ví dụ rõ ràng về rủi ro mà họ đã cảnh báo suốt nhiều tháng.

Trên mạng xã hội X, Thượng nghị sĩ Murphy cho biết ông đang soạn thảo luật nhằm cấm các nền tảng như vậy sau khi các giao dịch trên làm dấy lên nghi ngờ rằng những người có thông tin trước về hành động quân sự có thể đã trục lợi.

Ông viết:

“Chỉ một nhóm nhỏ đã đặt các cược lớn bất thường, hơn 100.000 USD, trên Polymarket rằng Mỹ sẽ tấn công Iran vào ngày hôm sau. Chiến tranh Iran đang tạo ra một dạng tham nhũng mới: quan chức Nhà Trắng bí mật kiếm lợi từ chiến tranh. Điều này thật đáng ghê tởm. Chúng ta cần cấm nó.”

Những phát biểu như vậy cho thấy cuộc tranh luận đã vượt xa vấn đề kỹ thuật về quy tắc nền tảng.

Tại Washington, câu hỏi hiện nay là liệu các hợp đồng dự đoán liên quan đến chiến tranh, khủng bố, ám sát hay các kết cục bạo lực khác có phải là rủi ro đạo đức và thậm chí là lỗ hổng an ninh quốc gia hay không.

Thị trường trong nước và ngoài khơi ngày càng tách biệt

Phản ứng chính trị cũng làm nổi bật sự khác biệt giữa các nền tảng được quản lý tại Mỹ và các nền tảng crypto hoạt động ngoài khơi.

Kalshi – một sàn giao dịch được đăng ký với CFTC – cho biết họ cấm giao dịch nội gián và không niêm yết các thị trường dự đoán trực tiếp liên quan đến cái chết.

Trên X, CEO Tarek Mansour cho biết công ty không thu lợi từ thị trường dự đoán liên quan đến Khamenei sau khi hoàn trả phí cho người dùng.

Dù vậy, sự kiện này vẫn cho thấy mức độ phức tạp của các sản phẩm dự đoán khi diễn biến thực tế vượt xa giả định ban đầu của nhà giao dịch.

Trong khi đó, Polymarket hoạt động chủ yếu ngoài lãnh thổ Mỹ và bảo vệ mô hình của mình bằng lập luận rằng thị trường dự đoán tận dụng “trí tuệ đám đông” để tạo ra các dự báo chính xác và khách quan. Nền tảng này cũng đang nỗ lực tìm đường quay lại thị trường Mỹ.

Tuy nhiên, chính Polymarket lại trở thành biểu tượng của làn sóng phản đối hiện nay, bởi phần lớn khối lượng giao dịch gây tranh cãi – bao gồm cược liên quan Iran và cả thị trường dự đoán về một vụ nổ hạt nhân toàn cầu – đều tập trung tại đây.

Sự phân tách này cho thấy hình dạng có thể của các biện pháp siết chặt sắp tới.

Washington có nhiều quyền lực hơn đối với các sàn giao dịch được quản lý trong nước như Kalshi, trong khi các nền tảng nước ngoài dựa trên crypto khó bị kiểm soát trực tiếp hơn.

Điều này làm dấy lên khả năng hình thành thị trường hai tầng: các hợp đồng gây tranh cãi bị đẩy ra nước ngoài, còn các nền tảng trong nước hoạt động trong phạm vi pháp lý hẹp hơn.

Chủ tịch CFTC Michael Selig cũng thừa nhận nguy cơ này khi cảnh báo rằng việc cấm hoàn toàn các thị trường dự đoán có thể chỉ khiến chúng chuyển ra nước ngoài, “giống như crypto”.

Ba hướng siết quản lý đang hình thành

Chính sách đang hình thành tại Washington hiện xoay quanh ba hướng chính.

Thứ nhất là nỗ lực trực tiếp nhằm cấm các hợp đồng dự đoán liên quan đến chiến tranh và cái chết. Levin và Murphy đang xây dựng dự luật nhằm hạn chế các hợp đồng mà họ cho là khai thác các sự kiện quân sự hoặc lợi dụng quyền tiếp cận thông tin nhạy cảm.

Theo Levin, Đạo luật Giao dịch Hàng hóa hiện hành vẫn để lại quá nhiều khoảng trống cho các cược như vậy tồn tại.

Hướng thứ hai là dự luật về đạo đức công vụ. Merkley và Klobuchar muốn cấm Tổng thống, Phó Tổng thống, các thành viên Quốc hội và nhiều quan chức chính phủ tham gia giao dịch các hợp đồng dự đoán sự kiện.

Merkley nhấn mạnh:

“Khi quan chức nhà nước sử dụng thông tin không công khai để thắng cược, đó là công thức hoàn hảo phá hủy niềm tin của công chúng rằng chính phủ đang phục vụ lợi ích công chứ không phải lợi ích cá nhân. Những cược được đặt đúng thời điểm trên thị trường dự đoán mang mùi tham nhũng rõ rệt.”

Hướng thứ ba nằm ở quá trình xây dựng quy định mới của CFTC.

Ngày 4/2, cơ quan này đã rút lại đề xuất quy định về hợp đồng sự kiện của chính quyền trước đó và tuyên bố sẽ soạn thảo khuôn khổ mới. Trong tuần này, Reuters cho biết cơ quan đã gửi thông báo đề xuất quy định tới Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng – bước chính thức đầu tiên trong quá trình xây dựng quy định mới.

Selig cho biết ông không muốn Mỹ phản ứng bằng cách xóa sổ toàn bộ ngành này. Thay vào đó, chính phủ cần xác định rõ quy tắc để duy trì quyền kiểm soát đối với các hợp đồng hợp pháp.

Phố Wall bắt đầu tham gia

Thời điểm Washington hành động cũng khá nhạy cảm, bởi thị trường dự đoán không còn là một thử nghiệm nhỏ bên lề tài chính.

Dữ liệu từ công ty nghiên cứu crypto Predictefy cho thấy số giao dịch hàng tuần trên các nền tảng này đã đạt gần 45 triệu, với giá trị danh nghĩa vượt 6 tỷ USD.

Đáng chú ý, tập đoàn tài chính IE – công ty mẹ của sàn giao dịch chứng khoán New York – từng cho biết vào tháng 10 rằng họ sẵn sàng đầu tư tới 2 tỷ USD vào Polymarket.

Sự quan tâm của các tổ chức tài chính lớn khiến bài toán chính trị trở nên phức tạp hơn.

Những người ủng hộ ngành cho rằng đây là bằng chứng cho thấy thị trường dự đoán đang trở thành một phần của cấu trúc thị trường tài chính chính thống và nên được quản lý tương tự các sản phẩm phái sinh khác.

Ngược lại, các nhà phê bình lo ngại rằng một lĩnh vực từng bị xem là trò thử nghiệm đang thu hút dòng vốn lớn, trong khi các hợp đồng gây tranh cãi nhất lại xoay quanh chiến tranh, ám sát và các quyết định của chính phủ.

Thị trường dự đoán bước vào giai đoạn quyết định

Với bối cảnh hiện tại, kết quả nhiều khả năng sẽ không phải là lệnh cấm hoàn toàn đối với thị trường dự đoán.

Quốc hội Mỹ vẫn chia rẽ, CFTC đang nghiêng về hướng xây dựng quy định thay vì cấm đoán, còn các nền tảng vẫn lập luận rằng hợp đồng dự đoán có thể phục vụ mục đích dự báo và phòng ngừa rủi ro hợp pháp.

Tuy nhiên, các cược liên quan đến Iran đã thay đổi cuộc tranh luận theo một cách quan trọng: chúng tạo ra ví dụ rõ ràng về việc thị trường dự đoán có thể va chạm với an ninh quốc gia, đạo đức công vụ và phản ứng phẫn nộ của dư luận cùng lúc.

Vì vậy, cuộc chiến tiếp theo có thể không còn xoay quanh việc thị trường dự đoán có nên tồn tại hay không, mà là loại hợp đồng nào Washington sẵn sàng chấp nhận.

Nếu các nhà lập pháp thành công, những hợp đồng liên quan đến chiến tranh, cái chết và các hành động nhạy cảm của chính phủ có thể trở thành “nạn nhân” đầu tiên.

Ngược lại, nếu các cơ quan quản lý hành động nhanh hơn Quốc hội, Mỹ có thể hình thành một thị trường dự đoán trong nước hẹp hơn nhưng được quản lý chặt chẽ, trong khi các nền tảng ngoài khơi tiếp tục thử nghiệm giới hạn của mô hình cá cược dựa trên crypto.

Dù kịch bản nào xảy ra, thời kỳ mà thị trường dự đoán chỉ được xem như một thử nghiệm nhỏ ở rìa hệ thống tài chính đang dần khép lại.