Mỹ sắp bùng nổ bán token nhờ Coinbase – 7 năm sau khi ICO bị cấm

Coinbase vừa ra mắt nền tảng pre-reserve token mới, mở lại cơ hội cho nhà đầu tư bán lẻ Mỹ tham gia vào các đợt bán token công khai lần đầu tiên kể từ khi các cơ quan quản lý chặn đứng cơn sốt ICO vào năm 2018.

Cơ chế của nền tảng có nhiều nét quen thuộc: các dự án được chọn lọc kỹ lưỡng, khung thời gian bán cố định và phân bổ theo thuật toán. Mọi giao dịch đều thanh toán bằng USDC, và tất cả token được phát hành qua nền tảng đều được đảm bảo niêm yết trên Coinbase.

Tuy nhiên, Coinbase cũng áp dụng những hạn chế mới về cấu trúc: nhà phát hành không được bán token trên thị trường thứ cấp trong vòng 6 tháng sau khi ra mắt, và người dùng bán token trong 30 ngày đầu sẽ bị giảm ưu tiên trong các đợt bán tiếp theo.

Chiến lược hành vi: khuyến khích kiên nhẫn, hạn chế xả nhanh

Mục tiêu của Coinbase là điều chỉnh hành vi nhà đầu tư: khi trừng phạt các giao dịch rút nhanh và thưởng cho sự kiên nhẫn, nền tảng có thể hạn chế tình trạng “dump-on-listing” – mô hình đã phá hỏng uy tín của mọi đợt IEO trước đây.

Nếu cơ chế này hoạt động hiệu quả, Coinbase sẽ xây dựng một thị trường sơ cấp liên tục cho các nhà đầu tư Mỹ hành xử như nhà đầu tư thực thụ, thay vì như những “người săn airdrop”. Nếu không, nền tảng có thể tái tạo lại những động lực xoay vòng cũ dưới lớp vỏ tuân thủ pháp lý, mà vẫn có nguy cơ bị coi là chào bán chứng khoán chưa đăng ký.

Đợt thử nghiệm đầu tiên: Monad

Đợt bán thử nghiệm đầu tiên diễn ra từ 17 đến 22/11 với dự án blockchain layer-1 Monad. Khung thời gian bán kéo dài một tuần, phân bổ token theo thuật toán từ dưới lên, ưu tiên các đơn mua nhỏ trước, sau đó mới lấp đầy các đơn lớn đến khi hết nguồn cung.

Coinbase thu phí từ nhà phát hành, không thu từ người tham gia, và định vị cấu trúc này như một “IPO-lite cho token”, với yêu cầu công bố thông tin đầy đủ và đảm bảo niêm yết trên nền tảng, nhằm ngăn việc nội bộ rút token ra khỏi tay nhà đầu tư bán lẻ.

Quy định khóa token (lockup)

• Nhà phát hành: không được bán token OTC hay trên thị trường thứ cấp trong vòng 6 tháng. Mọi ngoại lệ phải được Coinbase phê duyệt, công khai, và áp dụng cơ chế vesting đảm bảo token chỉ mở khóa sau thời hạn này.

• Người dùng: xả token trong 30 ngày đầu sẽ bị giảm ưu tiên trong các đợt bán tiếp theo. Đây là hình thức khuyến khích kiên nhẫn, biến hành vi sau khi niêm yết thành tín hiệu uy tín.

Những quy tắc này giúp hạn chế lượng token tự do ngay ngày đầu, giảm các cú spike và crash mạnh thường thấy trên các IEO trước đây.

So sánh với Binance Launchpad

• Binance Launchpad yêu cầu nắm giữ BNB để tham gia và phân bổ dựa trên vé xổ số hoặc tỉ lệ BNB, ưu tiên người nắm giữ lượng lớn.

• Coinbase không yêu cầu token riêng của sàn, chỉ cần KYC đầy đủ và tài khoản hợp lệ, thanh toán bằng USDC. Thuật toán phân bổ ưu tiên đơn nhỏ trước, giúp phân phối đồng đều hơn, giảm áp lực giống như các “cá mập BNB”.

Coinbase cam kết khoảng một đợt bán mỗi tháng và token niêm yết sẽ xuất hiện trên roadmap, tạo ra đảm bảo niêm yết thực chất, khác với Launchpad của Binance hoạt động dựa trên cơ hội, không có cam kết chính thức.

Tác động đến tập trung, thanh khoản và hành vi giá

Nếu cơ chế của Coinbase hoạt động như dự kiến:

• Số lượng “cá mập” giảm so với các nền tảng khác.

• Quy định KYC, phân bổ từ dưới lên và không yêu cầu token riêng giúp tăng số lượng nhà đầu tư nhỏ và giảm vị trí áp đảo.

• Thanh khoản ngày đầu sẽ hạn chế nhưng ổn định hơn nhờ niêm yết được đảm bảo và phân phối rộng rãi.

• Giá niêm yết sẽ ổn định hơn, giảm các cú spike mạnh như Binance Launchpad trước đây, nhưng thị trường vẫn nhạy cảm với áp lực bán thực sự.

Rủi ro chưa được giải quyết

• Quy định pháp lý: Cơ quan quản lý Mỹ có thể vẫn xem đây là chào bán chứng khoán chưa đăng ký, đặc biệt nếu token được giao dịch chủ yếu như công cụ đầu cơ.

• Hành vi người dùng: Nếu lợi nhuận nhanh chóng xuất hiện, nhiều nhà đầu tư sẽ chấp nhận bị giảm ưu tiên để thu lợi, làm cơ chế chống xả nhanh kém hiệu quả.

Coinbase cung cấp một cấu trúc chặt chẽ hơn mọi cơ chế ra mắt token cho Mỹ kể từ 2018, nhưng thành công vẫn phụ thuộc vào hành vi nhà đầu tư, nhà phát hành và cơ quan quản lý. Đợt bán Monad không chỉ là một sản phẩm mới mà còn là bài kiểm tra xem liệu thị trường có muốn cơ chế token khác biệt lần này hay không.

• Coinbase mua lại nền tảng đầu tư Echo với giá 375 triệu USD
• Coinbase mua NFT của Cobie với giá 25 triệu USD, buộc anh phải khởi động lại podcast Up Only

Vương Tiễn