5 sàn crypto đang giúp Nga né lệnh trừng phạt, có tên Bitpapa: Elliptic

Một mạng lưới các sàn giao dịch crypto có liên hệ với Nga đang hỗ trợ việc né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế thông qua các giao dịch khối lượng lớn, theo báo cáo mới công bố hôm thứ Bảy của công ty phân tích blockchain Elliptic. Báo cáo xác định 5 nền tảng – phần lớn chưa bị trừng phạt – vẫn đang cung cấp các kênh tài chính cho các thực thể Nga, nằm ngoài phạm vi giám sát của hệ thống ngân hàng truyền thống.

Phát hiện này xuất hiện trong bối cảnh EU đang cân nhắc áp đặt lệnh cấm toàn diện đối với mọi giao dịch crypto với Nga, nhằm ngăn chặn sự xuất hiện của các thực thể “sao chép” được tách ra từ những nền tảng đã bị trừng phạt trước đó.

Trong 5 sàn được phân tích, chỉ có Bitpapa đã bị đưa vào danh sách trừng phạt. OFAC đã áp lệnh trừng phạt đối với sàn giao dịch ngang hàng này vào tháng 3/2024 vì cáo buộc tạo điều kiện cho hành vi né tránh trừng phạt. Elliptic cho biết khoảng 9,7% dòng tiền crypto rút ra từ Bitpapa được chuyển tới các địa chỉ nằm trong danh sách trừng phạt của OFAC, đồng thời sàn này liên tục thay đổi địa chỉ ví để né hệ thống giám sát.

Sàn lớn nhất chưa bị trừng phạt trong báo cáo là ABCeX, cung cấp dịch vụ giao dịch ruble–crypto từ tòa nhà Federation Tower tại Moscow – địa điểm văn phòng từng được Garantex sử dụng trước khi tên miền của sàn này bị cơ quan thực thi pháp luật Mỹ thu giữ vào tháng 3/2025. Theo Elliptic, ABCeX đã xử lý ít nhất 11 tỷ USD giao dịch crypto, với dòng tiền đáng kể chảy sang Garantex và một sàn khác là Aifory Pro.

Phát hiện đáng chú ý nhất liên quan đến Exmo. Nền tảng này tuyên bố đã rút khỏi thị trường Nga sau cuộc xung đột năm 2022 bằng cách bán mảng kinh doanh khu vực cho một pháp nhân riêng biệt là Exmo.me. Tuy nhiên, phân tích blockchain cho thấy hai nền tảng vẫn sử dụng chung hạ tầng ví lưu ký, với các khoản tiền gửi được gom vào cùng một hệ thống ví nóng. Theo Elliptic, Exmo đã thực hiện hơn 19,5 triệu USD giao dịch trực tiếp với các thực thể bị trừng phạt, bao gồm Garantex, Grinex và Chatex.

Báo cáo cũng đề cập đến Rapira – sàn đăng ký tại Georgia nhưng có văn phòng tại Moscow – đã thực hiện hơn 72 triệu USD giao dịch trực tiếp với Grinex. Cuối năm 2025, giới chức Nga được cho là đã khám xét văn phòng Rapira tại Moscow do nghi ngờ liên quan đến hoạt động chuyển vốn ra Dubai.

Sàn thứ năm, Aifory Pro, vận hành dịch vụ chuyển đổi tiền mặt sang crypto tại Moscow, Dubai và Thổ Nhĩ Kỳ. Nền tảng này công khai hỗ trợ người dùng Nga vượt qua các hạn chế dịch vụ từ phương Tây bằng cách cung cấp thẻ thanh toán ảo nạp bằng USDT, cho phép chi trả các dịch vụ bị chặn như Airbnb và OpenAI. Báo cáo cho biết công ty này cũng đã chuyển gần 2 triệu USD crypto tới Abantether – một sàn tại Iran.

Những phát hiện trên củng cố xu hướng mà nhiều công ty phân tích đã ghi nhận: việc triệt phá Garantex không xóa bỏ hạ tầng né tránh trừng phạt của Nga mà chỉ khiến hoạt động này phân tán sang nhiều nền tảng khác. Trước đó, TRM Labs cho biết ABCeX và Rapira đều ghi nhận khối lượng giao dịch tăng mạnh sau khi Garantex bị đóng cửa vào tháng 3/2025.

Hoạt động crypto bất hợp pháp liên quan đến né tránh trừng phạt cũng tăng tốc đáng kể. Tháng 1 vừa qua, Chainalysis báo cáo rằng các địa chỉ crypto bất hợp pháp đã nhận mức kỷ lục 154 tỷ USD trong năm 2025, trong đó riêng stablecoin A7A5 neo theo đồng ruble của Nga đã tạo điều kiện cho hơn 93,3 tỷ USD giao dịch. TRM Labs ước tính tổng khối lượng crypto bất hợp pháp trong năm đạt khoảng 158 tỷ USD.

Một quan chức cấp cao của Nga năm ngoái cũng thừa nhận các lệnh trừng phạt không thể hoàn toàn ngăn người Nga tiếp cận thị trường crypto. Nga hiện đang chuẩn bị khung pháp lý toàn diện cho crypto, dự kiến ban hành vào tháng 7 tới, nhằm thiết lập hệ thống nền tảng giao dịch nội địa được cấp phép.

• Nga dỡ bỏ các hạn chế đối với sàn giao dịch tiền điện tử phổ biến
• OCC làm rõ vai trò của các ngân hàng trong các giao dịch tài sản tiền điện tử

Vương Tiễn